İzmir’in Selçuk ilçesinin tarihi 8.600 yıl önceye kadar uzuyor. Arkeoloji, tarih, din ve kültür açısından dünyanın en önemli merkezlerinden biri. Bronz Çağı sonundan günümüze kadar kesintisiz bir yaşamın devam ettiği, tarihi dokularla bezeli bir coğrafyadan söz ediyoruz.

Benim de bir dönem yaşadığım Selçuk, kıymetini pek de bilmediğimiz çok katmanlı zengin kültürel ve tarihi değerlere sahip. Hepsi de güzel hepsi de görmeye değer. Prehistorik, Arkaik, Klasik, Helenistik, Roma, Bizans, Aydınoğulları, Osmanlı ve modern dönem kalıntılarını bir araya getiren benzersiz bir yer.

efes selçuk gezilecek yerler

Selçuk, geçmişin izlerini süreceğiniz dünyanın önde gelen turizm merkezlerinden biri. Tarihsel miras bugünkü yerleşimle iç içe geçmiş. Çoğu zaman şöyle bir bakıp geçtiğimiz bu coğrafya aslında çok değerli. Dünyada başka hiçbir bölgede böyle birkaç bin yıl süren ve çeşitli kültürleri bir arada içeren bir yerleşim modeli yok.

Neolitik Çağ’dan günümüze kadar kesintisiz nüfus barındıran bu değerli coğrafya 21 yıllık bekleyişin sonunda UNESCO Dünya Kültür Mirasına girdi. Artemis Tapınağı, St. Jean Kilisesi, Ayasuluk Kalesi ve İsa Bey Camii’nin bulunduğu Ayasuluk Tepesi, Çukuriçi Höyüğü, Efes Antik Kenti ve Meryem Ana Evi’nden oluşan dört bölge bugün UNESCO Listesinde.

Selçuk Efes’in tarihi

Efes denince bizim aklımıza Efes Antik Kenti geliyor. Oysa ki antik dönemde Efes, Ayasuluk Kalesi, Artemis Tapınağı ve şimdiki Efes Antik Kentini kapsayan 8 km karelik bir alana yayılan bir coğrafyanın adıydı. Üstelik Efes tarih boyunca coğrafi sebepler ve savaşlar nedeniyle 4 defa yer değiştirdi.

Bugün Efes Antik Kenti’nde gördüğümüz göz kamaştırıcı yapılar Roma döneminden kalma. Ayasuluk Tepesi civarında yeşeren yerleşimin Roma İmparatorluğunun mega kentlerden biri olmaya yükselmesinin hikayesi oldukça uzun.

Selçuk’un merkezde yer alan kalenin de olduğu Ayasuluk Tepesi ilk yerleşim yeriydi ve burada Anadolu Kavimleri ve Hititlerin yaşadığı biliniyor. Hitit yazıtlarında geçen Arzawa Krallığı’nın başkenti Apasas olduğu düşünülüyor.

Apasas daha sonra Ephessus oldu. Yunan adasından gelen ilk kolonicilerin Efes’e katılmasıyla bölge gelişir. Tarihte parayı ilk kullanan Lydia Kralı Kroisos bölgeyi ele geçirince kent halkını Antik dünyanın 7 harikasından biri olan Artemis Tapınağı çevresindeki düzlüğe sürer ve burada II. Efes kurulur.

Daha sonra Büyük İskender gelir ve bölgeyi alır. Büyük İskender’in generallerinden Lysimakhos, Artemision civarındaki yerleşimin yerini değiştirerek 2,5 km güney batıdaki şimdiki Efes’in olduğu yere taşır ve III. Efes’i kurar.

Modern şehircilik anlayışına uygun birbirini dik kesen caddelerden oluşan yeni kent, Helenistik dönemde çok gelişir ve Akdeniz’in en önemli ticari limanlarından biri haline gelir. Tüccar kitlesi ve yabancıların akın eder, çok etnik bir nüfusu oluştur.

selçukta gezilecek yerler
St. Jean’dan Selçuk manzarası

MÖ 129’da Efes Roma toprağına dâhil edilir. Dönemin en büyük limanlardan birine sahip olan Efes, Küçük Asya eyaletinin başkenti olarak imparatorluğun mega kentlerden biri haline gelir ve nüfusu 200.000 kişiye ulaşır. 1. yüzyılda Hristiyanlığın kurucusu sayılan Aziz Paul Efes’te 3 yıl kalır ve ünlü vaazlarını verir.

Bizans Çağında şimdiki Efes’in limanının alüvyonlarla dolmasıyla şehrin yeri tekrar değiştirilir ve I. Efes’in kurulduğu Ayasuluk Tepesi’ne taşınır, IV. Efes dönemi başlar. Bu dönemde Hristiyanlığın önemli azizlerinden St. Jean’ın mezarı da buradadır ve üzerine önemli bir kilise inşa edilmiştir.

Selçuklular 14. yüzyıl başlarından itibaren bölgeye gelir. Aydınoğulları Bizans’ı yenerek bölgeyi alır ve bir süre beylik merkezi olan Ayasuluk adını kullanılır. Osmanlı Dönemi’nde de Ayasuluk olarak kullanılmaya devam edilir.

İttihat ve Terakki Partisi 6 Kasım 1914’te, partinin genel politikası olarak bazı kaza ve köylerin adlarını değiştirdiği dönemde Ayasuluğ ismi Selçuk olarak değiştirilir ve Şirince Belediyesi’ne bağlanır. Kurtuluş̧ Savaşı sonrasında bir süre Akıncılar adıyla anılan Selçuk, 1 Ocak 1943’te Kuşadası’na bağlanır. Son olarak Selçuk 19 Haziran 1957’de İzmir’e bağlanarak ilçe yapılır.

Selçuk Gezilecek Yerler

Selçuk gezi rehberi tadında geniş bir içerik hazırladım. Selçuk Efes, Yunan, Roma, Bizans ve Türk dönemlerine ait değerli anıtların ve mirasın sergilendiği geniş bir arkeolojik park olarak düşünülmeli.

Selçuk merkezde yer alan Ayasuluk Tepesi gezinin başlangıç yeri olabilir. Burada Ayasuluk Kalesi ve St. John Bazilikası yer alıyor.

Burayı gezdikten sonra tepenin batı yakasında olan İsa Bey Cami ve İsa Bey Hamamı görülebilir. Efes’e geçmeden önce yakındaki Artemis Tapınağı rotaya konabilir. 1 km ileride de Efes Antik Kenti Yer alıyor.

Efes’te çıktıktan sonra Meryem Ana Evi ziyaret edilebilir. Yedi Uyuyanlar Mağarası ve Pamucak Sahili günün sonuna bırakılabilir. Şirince ise başlı başına vakit ayırmayı hak eden, konaklama için önerdiğim yer.

1. Ayasuluk Kalesi

selçuk gezilecek yerler

Selçuk Kalesi olarak da biliniyor. Efes’in ilk yerleşim yeri Ayasuluk Tepesi arkeolojik açıdan çok değerli bir yer. Selçuk’un girişinde hemen solda kalan tepede yer alan Ayasuluk Kalesi ise Ayasuluk Tepesinin zirvesinde Selçuk’un başına konulmuş bir taç gibi duruyor. Bizans, Aydınoğulları ve Osmanlı dönemlerinden kalan hisarın 15 kulesi, 2 kapısı var.

Tek kubbeli ve minaresi kısmen sağlam kalabilmiş Kale Camii, kale hamamı, sarnıç gibi yapıların durumu sağlam. Coğrafyanın güzelliğini ve tarihsel dokuyu yukarıdan izlemek için enfes bir konumda. Selçuk Kalesi giriş ücreti 10 TL.

2. UNESCO Mirası St. John Bazilikası

selçuk görülecek yerler

St. John Bazilikası, Efes’te Artemis Tapınağı’ndan sonra yapılan en büyük dini yapı. Hz. İsa’nın en genç havarisi ve aynı zamanda İncil’in yazarlarından Aziz Yuhanna (St. Jean Theologos) mezarı ve üzerine yapılan bazilika Selçuk gezilecek yerler listesindeki en değerli yerlerden biri.

Hristiyanlık inanışına göre çarmıhtaki Hz. İsa, annesini en sevdiği ve en genç havarisi Yuhanna’ya emanet etmiş. Havari Yuhanna MS 37-48 yıllarında Meryemana ile birlikte Efes’e gelip burada yaşadığı ve öldüğü kabul ediliyor. Öldükten sonra vasiyetine uygun olarak Ayasuluk Tepesine gömülmüş.

Hristiyanlığın yayılmasıyla önce anıt mezarı, sonraki dönemlerde üzerine bazilika yapılmış. 12. yüzyılda kutsal mezar kalıntılarının İstanbul’daki Havariyun (Azizler) Kilisesine taşındığı biliniyor. Bizans İmparatoru Justinianos ve karısı Theodora tarafından yaptırılan kilise, haç planlı tasarlanmış. Artemis Tapınağından çıkarılan kesme taş bloklar kullanılmış.

Orta çağdan itibaren Hıristiyanların hac mekânı haline gelmesiyle ayrı bir öneme sahip. Her yıl milyonlarca Hristiyan hacı olmak için burayı ziyaret ediyor. Giriş ücreti 10 TL.

3. İsa Bey Cami

isabey cami selçuk gezilecek yerler

İsa Bey Camii, Aydınoğulları’ndan İsa Bey tarafından 1374-1375 yılları arasında Ayasuluk Tepesinde yaptırılmış. Anadolu cami mimarisinin ilk ve en güzel örneklerinden. Artemis Tapınağından çıkarılan kesme taş bloklar cami yapımında kullanılmış. Görkemli bir taç kapıdan camiye giriyorsunuz.

Zengin süslemeler ve çiniler olsa da Osmanlı dönemli camilerine göre oldukça sade. Caminin batı yönündeki duvarları mermerle kaplı, diğer cepheler ise kesme taştan yapılmış.Bahçesinde Beylikler Dönemine ait çeşitli mezar taşları var. 19. yüzyılda kervansaray olarak da kullanılmış. Hemen yakınında harap durumda İsa Bey Hamamı yer alıyor.

4. Artemis Kutsal Alanı

selçuk efes
Önde Artemis Tapınağı, arkada İsa Bey Camii ve Ayasuluk Tepesi
selçuk artemis tapınağı

Artemis Tapınağı, Lidya kralı Croesus (Karun) tarafından Tanrıça Artemis’e ithafen MÖ 550’de tamamen mermerden yapıldı. Antik dünyanın 7 harikasından biriydi. Antik çağda mermerden yapılmış en büyük anıtsal ölçüdeki ilk mimarlık eseri. Dönemin en büyük heykeltıraşları tarafından kutsal alan üzerine yapılan tapınak 125 metre uzunluğa, 65 metre genişliğe ve 25 metre yüksekliğe sahip olduğu tahmin ediliyor.

İzmir’de gezilecek tarihi yerler listesindeki Artemis Tapınağının yeri, yörenin halkı tarafından tapınılan Kibele’ye ait bir kutsal alandı. Artemis Tapınağı, Efeslilerin hem tanrıçaya inançlarını sundukları dini bir yapı hem de pazar yeriydi. Geçirdiği bir yangın sonrası harap duruma düşen tapınağın mermerleri başka yerlerde kullanıldı.

Artemis Tapınağı’ndan ne yazık ki geriye fazla bir şey kalmamış. Ören yerinden birkaç sütun ve bazı bloklar duruyor. Alanı gezemiyor, sadece fotoğraf çekebiliyorsunuz. Artemis Tapınağından iki heykel bugün Selçuk Müzesinde yer alıyor. Artemis Tapınağı’na ait kabartmalı sütunlar ve Arkaik sütun başlıklarından bazı parçalar British Museum’da yer alıyor. Ziyaret ücretsiz.

Artemis Tapınağı’nın yakınında, Selçuk Jandarmasından başlayan Dutlu Yol ise Pamucak Plajına kadar uzuyor. Selçukluların yürüyüş yaptıkları ve bisiklet sürdükleri yol sonbaharda rengarenk renklere sahe oluyor.

5. Görkemli Kentin Zengin Müzesi Efes Arkeoloji Müzesi

efes müzesi selçuk

İzmir’in en güzel müzelerinden Efes Arkeoloji Müzesi, Selçuk merkezde yer alıyor. Türkiye’nin en çok ziyaret edilen müzelerinden biri. Efes ve yakın çevresinde bulunan Miken, Arkaik, Klasik, Hellenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı devirlerine ait yaklaşık 50 bin eserin bulunduğu müzede sergilenen en özgün parça Efes Artemis Heykeli. Artemis, doğurganlığın ve bereketin sembolü olan bir ana tanrıça.

Yunuslu Eros Heykeli, Sokrates Başı, İsis Heykeli ve Priapos Heykeli Efes Müzesinin dünyaca tanınmış ünlü eserlerinden bazıları. Efes Müzesi giriş ücreti 10 TL. Hemen bitişiğinde, 16. yüzyılda Saadet Hatun tarafından yaptırılmış Türkiye’nin ilk hamam müzesi Saadet Hatun Hamam Müzesi yer alıyor.

6. Selçuk Efes Kent Belleği Merkezi

Selçuk Efes Kent Belleği Merkezi

Selçuk Efes’in hikayesini belge ve objelerle sunan Selçuk Efes Kent Belleği Merkezi, Selçuk Belediyesi tarafında tarihi tütün deposunda 2102’de açıldı. Osmanlı Döneminde reji binası ve tütün deposu olarak kullanılan tarihi bina restore edilerek, antik dönemim bilgilerinden mübadelenin acılarına kadar Selçuk Efes’in uzak ve yakın tarihi ve kent belleği gözler önüne serilmiş.

7. Bizans Su Kemeleri

selçuk gezilecek yerler

Selçuk Efes gezilecek yerler insanı zaman tünelinde yolculuğa çıkmış gibi hissettiriyor. Farklı dönemlerden kalan çok fazla arkeolojik kalıntılar var. Selçuk’un görülmesi gereken kültür miraslarından biri de kent merkezinde yer alan Bizans döneminde inşa edilmiş su kemerleri.

Anadolu’nun ilk demiryolu hattı olan İzmir-Aydın demiryolunun en büyük ikinci garı olan Tarihi Selçuk Tren Garı’nın karşısında yer alan kemerler bölgenin su ihtiyacını karşılamak için yapılmış. Hemen karşısında ise Selçuk’un en eski otelinin yerinde yapılmış olan tarihi Mr. Capuza Cafe yer alıyor.

8. Efes Antik Kenti

efes selçuk blog notları

Efes Antik Kenti, Helenistik dönemden Roma dönemine ve Roma döneminden Hıristiyanlığın doğuşuna ve onun kurumsallaşmasına kadar en iyi kentleşme, mimarlık ve dinsel tarih temsillerine ev sahipliği yapmış bir çok değerli bir antik kent. Farklı dönemlerden en rafine ve iyileştirilmiş mimarlık ve kentsel planlama örneklerine sahip.

Görkemli şehir kapılar, anıtsal yapılar, hamam, ders ve imparatorluk salonları, umumi tuvaletler, çeşmeler, ticaret ve alışverişin yürütüldüğü alanlar ile şehrin üst sınıf kişilerine ait evler büyük ölçüde korunmuş ve günümüzde gezilebiliyor.

Roma döneminin ortalarına ait mimari anıtlar başka hiçbir yerde aynı yoğunlukta deneyimlenemeyecek kadar sağlam duruyor. Mermer sokaklarında dolaşırken bunu net olarak görebiliyorsunuz. Celsus Kütüphanesi ve Hadrianus Çeşmesi antik kentin önemleri yerlerinden.

Hristiyanlık tarihinde önemli bir yer tutan Meryem Kilisesi (Konsül Kilisesi), Hristiyanlık dininin ana hatlarının belirlendiği 431 yılı Konsül Toplantısının yapıldığı yer olması ile ünlü. Efes’i rehberle gezmenizi tavsiye ederim. Göreceğiniz yapıların hikayesini dinlemek şart. En az yarım gün ayırmanız şart. Yaz mevsiminde sabah erkenden gidip gezin.

9. Meryem Ana Evi

meryem ana evi selçuk

Meryem Ana Evi, Bülbül dağı üzerinde Efes Antik Kenti yakınlarındaki yer alan tarihi, kültürel ve arkeolojik dokusuyla hem Hıristiyanların hem de Müslümanların en çok rağbet gösterdiği kutsal bir yer. Papa IV. Paul tarafından Hristiyan dünyası için resmi bir hac merkezi olarak ilan edildi.

Meryem Ana Evi’ni her yıl on binlerce Katolik Hristiyan hacı olmak amacıyla ziyaret ediyor. Hz. Meryem’in, Hz. İsa’nın annesi olarak kabul ve ilan edildiği bu evde St. John ile birlikte yaşamının son yıllarını geçirdiğine inanılıyor. Rivayete göre, Alman rahibe A. Katherina Emerich’in rüyasında gördükleri araştırılarak bulunan ev, sonrasında hastalara şifa aranan, adaklar adanan kutsal bir mabet haline gelmiş.

Hıristiyan dünyasında 15 Ağustos tarihinde Meryem’in göğe yükseldiğine inanılıyor ve Meryem Ana Evi’nin bahçesinde geleneksel olarak bu tarihte her yıl ayin düzenleniyor. Hristiyanlar burada mum yakıp, para, aşk ve mutluluğu simgeleyen üç çeşmeden ayrı ayrı su içerek hacı oluyor. Selçuk’a 9 km uzaklıktaki Meryem Ana Evi’ne sadece taksi ve özel araçla gidilebiliyor.

10. Yedi Uyuyanlar Mağarası

selcuk yedi uyurlar

Yedi Uyuyanlar, Efes Antik Kentinin bulunduğu dağın arka yamacında yer alan, MS 5 ve 6. yüzyıllarda yapıldığı düşünülen bir dini merkez. Eshab-ı Kehf mağaralarından biri olduğu da iddia ediliyor. Rivayete göre Hıristiyanlığın ilk dönemlerinde putperestlerden kaçarak Panayır Dağı eteklerine sığınan 7 genç, burada uykuya dalmış.

İki yüzyıl sonra uyandıklarında ise Hıristiyanlığın resmi din olduğunu görmüşler. Bu mucizevi olaydan ötürü mukaddes kişiler olarak kabul edilen 7 genç öldükten sonra yine bu mağaraya gömülürler. Günümüzde ise kazılarda ortaya çıkarılan yapı oldukça büyük abidevi boyutlarda olup çoğu kaya oyma mezar buluntularına, iki kilise ile katakomplara rastlanmış.

Dünya üzerinde Yedi Uyurlar’ın kendi sınırları içinde olduğunu iddia eden 33 yer var. Hristiyan kaynaklarının çoğunda esas mağara olarak Efes’teki bu Yedi Uyurlar Mağarası geçiyor.

11. Çetin Maket Köy

çetin maket köy Selçuk gezilecek yerler

Çetin Maket Köy, Nazmiye ve Ayhan Çetin çiftinin el yapımı bebekler ve maket köylerle Selçuk’ta kurdukları minyatür bir müze. Pamucak yol ayrımından 300 metre ileride, Maket Köy totemiyle karşılaşırsanız tereddüt etmeden durun ve ziyaret edin.

Köy yaşamını minyatür maketlerle gözler önüne seriyor. Yün eğiren kilim dokuyan köylü kadınlar, kalabalık düğünler, kız kaçırma, asker uğurlama, bulgur ayıklama gibi günlük işlerin ve geleneklerinin canlandırıldığı bölümlerin hikayelerini Ayhan Çetin’den dinleyin.

12. Pamucak Plajı

pamucak selçuk

Pamucak Plajı, Efes Plajı olarak da bilinen ve Selçuk’a 8 km, Efes Antik Kenti’ne ise 6 km mesafede bulunan 11 km uzunluğa sahip şahane bir plaj. Altın kumlu sahilin genişliği yaklaşık 80 metre. Kumsalın Türkiye’nin en uzun kumsallarından biri. Sahilin ortalarına doğru Küçük Menderes Nehri denizle buluşuyor.

Pamucak Sahili, Mavi Bayraklı temiz denizi ve kumlu yapısıyla olduğu kadar su sporları ve kamp yapmaya uygun olmasıyla da oldukça tercih ediliyor. Pamucak’ta pek çok turistik tesisin yanı sıra, orman içi piknik alanı, kamp alanı ile beş yıldızlı oteller yer alıyor.

13. Çamlık Lokomotif Müzesi

çamlık lokomotif müzesi

Çamlık Lokomotif Müzesi, Selçuk’tan Aydın karayoluna (otoyola değil) yöneldikten 8 km sonra Çamlık köyünde eski buharlı lokomotiflerin ve vagonların sergilendiği ilginç bir açık hava müzesi. Müzede 70-80 yıllık emekliye ayrılmış lokomotif ve vagonları görebiliyorsunuz.

Atatürk’ün 1937’de Çamlık’a ‘Ege Manevralarını’ izlemek için geldiğinde kullandığı vagon tüm donanımlarıyla müzede sergileniyor. 30 lokomotifin yanı sıra 4 vinç, su pompaları, motorin taşıma tankı, 900 metre uzunluğunda eski bir tünel de yer alıyor. Giriş ücreti 5 TL, müze kart geçmiyor. Selçuk-Çamlık arası dolmuşla gidilebiliyor.

14. Belevi Mozolesi

Belevi Mozolesi, Dünyanın 7 harikasından biri olan Halikarnassos Mozolesi örnek alınarak yapılan yapılan bir anıt mezar. Büyük bir kaya kütlesine oyulmuş mozolenin içerisinde yer alan bir lahit mezar şu an Efes Müzesinde sergileniyor.

Mozolenin karşısındaki Alaman Dağının zirvesinde ise antik adı Galesion olan Keçi Kalesi yer alıyor. Kaleye giden yürüyüş rotasını yürüyüp 300 metredeki zirveye ulaştığınızda Küçük Menderes Ovasını panoramik olarak izleyebiliyorsunuz. Selçuk-Belevi arası çalışan dolmuşlarla gidilebilir.

15. Şirince

selçuk gezilecek yerler şirince

Şirince, İzmir’e 85, Selçuk’a 8 km uzakta yer alan şirin bir Rum köyü. İncir, zeytin ve servi ağaçlarının süslediği bir tepeye, birbirinin manzarasını kesmeyecek şekilde inci gibi dizilmiş. Asma balkonlu beyaz badanalı köy evlerinin tümü 2 katlı.

Araç girmeyen, labirent gibi uzayan taş döşeli sokaklarında kaybolmak yapmanız gereken ilk şey olsun. Köyde geriye kalmış iki kiliseden biri olan St. John Baptist Kilisesini görün. Köylü teyzelerin elinden otlu gözlemelerden yiyin, ev yapımı tarhana, salça ve dağdan toplanan kekiklerden alın.

El emeği iğne oyalı örtüler, şallar, bez bebekler, seramik süsler alınabilir. Meyveli şarapları ünlü olsa da ben sevmem. Şaraplar Şirince şarabı değil zaten. Meyve şurubu katılarak hazırlanan kötü şaraplar yerine nar suyu için.

Şirince köyünün en üst noktasında nefis manzaraya sahip Nişanyan Otel‘de kalın. Türkiye’de butik otelciliğin ilk örneklerinden otel 5 odalı Kuleli Konak, 2 taş ev, 7 bağ evi, Roma tarzı mermerden yüzme havuzu ve yemek kursları için şahane geleneksel mutfak var. Hemen hemen hepsinde de kaldım, birbirinden güzel hepsi de. Kerevetli oda müsaitse kaçırmayın ☎️ (0232) 898 32 08 ✔️

İzmir gezilecek yerler listesi içinde çok önemli bir yere sahip Selçuk’ta 1993-1995 yılları arası yaşadım. Blogger olarak son gezimde Nea Efessos Boutique Hotel‘e misafir oldum. Yeni Şirince yolu üzerinde tepeden Selçuk’a bakan nefis bir manzaraya sahip. Hemen yanı başındaki tepede yürüyüşe çıkıp papatyalar arasında dolaşıp baharın keyfini yaşadım. Kahvaltısı nefis, odalar nefis.

Selçuk gezisi için diğer bir uygun konaklama yeriniz Şirince olabilir. Şirince’de 2 gece konaklayarak Selçuk gezilecek yerler listesindeki her yeri görebilmeniz mümkün. Mevsim yaz ise rotaya Kuşadası’nı da eklersiniz. Kış mevsimi olsa dahi bu coğrafya keyifle gezilebilir. Hafta sonları Şirince çok kalabalık; zamanı uyanlar için haftaiçi gezmek çok daha şahane olur.

3 YORUM 💬

💬 DÜŞÜNCELERİNİZİ BENİMLE PAYLAŞIN, YORUM YAZIN!

Lütfen yorumunuzu yazın
Adınızı buraya yazın