İsfahan, Asya’dan Mezopotamya, Anadolu ve Avrupa’ya giden bir coğrafyada yer alması nedeni ile tarih boyunca önemini hep korumuş ve bu nedenle İran’da kurulan birçok medeniyet ve devletin ya başkenti ya da önemli şehirlerinden biri oldu. Safevilerin hâkim olduğu 1050-1736 yılları arasında olduğu dönemlerde çok gelişti ve dünyanın en büyük şehirlerinden biri oldu.

Modern dünyanın şehirleri tahrip eden etkisi altında kalmadan, dokusunu ve özgün karakterini koruyabilen dünyanın en güzel şehirleri arasında. Günümüzde de halen geçmişteki ihtişamını koruyor. İki yanı dev çınar ve dut ağaçlarıyla
kaplı geniş bulvarları, düzgün sokakları, nefis bahçeleri, özenli mimariye sahip gözalıcı camileri, medreseleri, tarihi kiliseleri ve çarşılarıyla İran kültürünü yakından keşfetmek isteyenler için tam bir kültür şehri.

Imam-Mosque-Camii-isfahan
İmam Camii, İsfahan, İran

Neredeyse 2 yıl kadar Okyanusya ve Asya’da seyahat ettikten sonra Türkiye’ye dönmeden ziyaret ettiğim son ülke İran’dı. İsfahan’ı o gezimde 2 defa ziyaret etmiştim. Birkaç yıl sonrasında İsfahan’ın güzellikleri görmeye tekrar gittim. Fırsatım olsa defalarca giderim diyebileceğim bir şehir oldu.

İsfahan, İran’ın İsfahan Eyaleti’nin yönetim merkezi ve aynı zamanda ülkenin üçüncü büyük şehri. Tarihi İpek Yolu’nun önemli duraklarından biri olan bu eski İran şehri, çölün ortasındaki bu vaha gibi duruyor. Coğrafi, mimari ve dini açıdan her dönem önemini koruyan şehir, öyle ki halk tarafından ‘Esfahān nesf-e- jahān’ yani ‘dünyanın yarısı’ olarak anılıyor.


Şah Abbas, 1587’de Safevi Hükümdarı olduğu zaman İsfahan’ı ülkesinin başkenti olarak seçti ve saltanatı boyunca halkın övüneceği çok sayıda saray, cami, bahçe, köprü inşa etti. diğer tüm şehirleri tutmayı başardı. İran Körfezi ve İpek Yolu için önemli ticaret şehri haline gelen İsfahan, Ortadoğu’nun gözbebeği bir şehre dönüştü. Çağdaş bir bilgiye göre, o zamanki nüfusu 600 bin olan İsfahan’da 162 cami, 48 kolej, 273 hamam ve en az 1.802 kervansaray vardı.

İsfahan Gezi Rehberi

Daha da eskilere giden tarihinde, Medlerin yaşadığı dönemde şehrin adı Aspandana olarak biliniyordu. 642’de Arapların eline geçti. Tuğrul Bey döneminde Büyük Selçuklu Devleti sınırlarına dâhil edildi ve torunu Melikşah döneminden itibaren de devletin payitahtı oldu. Bu dönemin en ünlü eserleri olan ve şimdilerde şehrin kalbi olan İmam Meydanı’ndaki Mescid-i Cuma inşa edildi.

Şehir 13. yüzyılda tarihinde görülmediği şekilde önce Moğollar, ardından da 1387’de Timur tarafından yağmalandı. 70 binden fazla kişi kılıçtan geçirilerek kelleleri kule gibi yığdı.

Şah İsmail tarafından 16. yüzyılın başında Tebriz başkent olmak üzere kurulan Safevi Devleti’nin en büyük hükümdarlarından Şah Abbas dönemde şehir altın çağını yaşadı. Bu dönemde hattatlık, ressamlık, musiki, görsel sanatlar, el sanatları, mimari ve kentleşme, edebiyat, hikmet ve felsefede göz kamaştırıcı ilerlemeler kaydedildi.

Görülmemiş bir ticari zenginlik ile halkın refahı arttı ve kent 17. yüzyılın en büyük ve en güzel yerlerinden birine dönüştü. 100 yıldan fazla süren bu parlak dönem, 1732’de Afganlıların İran’ı işgali ile sona erdi. Başkent, önce Şiraz’a sonra da Tahran’a taşındı. Uzun yıllar bir harabe görünümünde olan İsfahan’ın nüfusu da görkemi de iyice azaldı. Rıza Şah Pehlevi döneminde (1925-1941) yeniden imarına başlanan kentte bir sanayi bölgesi oluşturuldu ve tarihsel yapıların birçoğu onarıldı.

Ali-Kapu-Music-Room
Müzik odası, Ali Kapu, Esfahan

Bugün İsfahan, bir kültür şehri olmasının yanında, ülkenin önemli bir tarım ve sanayi merkezlerinden birisi. Her anlamda kendi kendine yeten bir metropol olan kent, ülkenin çelik, petrokimya fabrikaları, petrol rafinerileri ve tekstil üretiminin yüzde 40’ına sahip.

Tahran ve Meşhed’den sonra ülkenin üçüncü büyük şehri İsfahan’da yaklaşık 4 milyon insan yaşıyor. Nüfusun yüzde 1,5’unu Ermeni ve Yahudiler oluşturuyor. Yahudiler yoğun olarak Cobare Mahallesinde, Ermeniler ise Culfa Mahallesinde ikamet ediyor. Ayrıca şehirde az da olsa Zerdüşti yaşıyor. Yahudi ve Hristiyanlar, mecliste milletvekilleri ile temsil ediliyor.

İran para birimi Riyal, ancak günlük yaşamda daha çok Tümen kullanılıyor. 10 Riyal, 1 Tümen’e denk geliyor, 1$ ise 42.105 İran Riyali yapıyor. Bazen Riyal’in Humeyni olarak adlandırıldığı da oluyor. Şehirde visa veya master kredi kartları kullanılmıyor. Halıcı veya pahalı el sanatları ürünleri satılan dükkanlarda Avro veya Dolar ile alışveriş yapılabiliyor.

İsfahan’ın, ulaşım ve yeme-içme açısından ucuz bir şehir olduğu söylenebilir. Bu tür harcama maliyetleri Türkiye’dekinin çok altında. Konaklama için aynı şeyleri söylemek zor. Çok alternatif olmaması nedeniyle yer bulmakta sıkıntı yaşanabiliyor. Aklınızda bulunsun.

İsfahan gezilecek yerler

İsfahan’da gezilip, görülmesi gereken önemli yerler hakkında detaylı bilgi için tıklayın: İsfahan Gezilecek Yerler

Siesepol-Bridge-esfahan
Siesepol Köprüsü, İsfahan

İsfahan’ın içinden geçen Zayende Nehri (Zayendehrud Nehri), İsfahan’ın tarihte bir cazibe merkezi olmasını sağlamış. Yerleşim alanları büyük ölçüde bu nehrin suladığı toprakların çevresinde yoğunlaşmış. Merkezi İran platosunun en önemli nehri olan Zayende Nehri, ‘Zendi-Rud’ ve ‘Zerrin-Rud” adlarıyla da anılıyor. Nehrin uzunluğu kıvrımları ile birlikte 460, kuş uçuşu ise 270 km. 20 metre ile başlayan genişliği yer yer 700 metreye kadar ulaşıyor. İsfahan merkezinde nehrin genişliği 100-300 metre arasında.

Zağros Dağları’ndan doğan ve İsfahan’ın ortasından geçerek şehre hayat veren Zayende Nehri farklı zamanlara ve medeniyetlere ait, fonksiyon ve mimari estetik bakımından önemli pek çok taş köprüyü üzerinde barındırıyor. Bu köprülerden en çok bilinenleri Siesepol Köprüsü (Se-o-se Pol), Hacu Köprüsü (Khaju), Şehristan Köprüsü, Desti Köprüsü, Verzene Köprüsü. Geleneksel tarzdaki bu köprülerin dışında son zamanlarda modern tarzda köprüler de yapılmış. Filizî Köprüsü, Âzer Köprüsü ve Firdevsî köprüleri bunlardan.

İsfahan yeme-içme

Isfahan-Yemek
Tavuk Kebap

İsfahan ilginç bir şekilde yeme içme açısından çok şey vadetmiyor. Zayende Nehri’ne bakan caddelerin iyi restoranlarla dolmasını beklerdim ama maalesef restoran seçimi konusunda pek de alternatif sunmuyor. Kebap İran ana yemeği. Yanında sade uzun taneli safranlı pirinç ile servis ediliyor. Naneli ayran ise en çok tercih edilen içecek. Türk damak tadına düşkün olanlar İran mutfağından pek umduklarını bulamayacaklar galiba. En iyi hiç karşılaştırmadan keyfini çıkarmak olsa gerek.

Domates ve sebzelerle hazırlanan döneri lezzetli. Hamburger veya fastfood tarzı yerler yok denecek kadar az. Kahve yerine çay tercih edilir.

İsfahan alışveriş

Imam-Meydanı-Isfahan
İmam Meydanı, İsfahan

İran’da el sanatlarının derin ve parlak mazisi bulunuyor. İran halıları dünyaca ünlü. Halı dokumacılığında Safevîler döneminden günümüze kadar popülaritesini korumuş olan İsfahan’ın, Meymeh, Şehri Kurd, Kamşe, Nayin, İsfahan merkez, Kave Roh, Sâmân, Bahtiyar, Necef Abad, Palmiye ve Çeli Şotor gibi merkezlerde yoğun olarak halıcılık yapılıyor.

Yine kakmacılık, çinicilik, seramik, nakkaşlık, halı, seccade, kilim, heybe, minyatür, sedef, deri dikimi, gümüş işleri, telkari, sikke, bakır ve bronz oyma, kuyumculuk, tuğlacılık gibi el sanatları, İsfahan’ın adını dünyaya duyurmuş. Bunun yanında bakır ve pirinç işçiliğinin de İsfahan’da çok eski bir geçmişi vardır.

İsfahan halıları, ipek ürünleri, el yapımı deve kemiği üzerine işlenmiş minyatürler, firuze çiniler, altın işlemeli kumaşlar, ağaç oymacılığı ve ahşap işçiliği ürünü el sanatları eserleri alınabilir. Maden üzerine resim yapmak sanatı olan Kalem-zenî sanatı, İsfahan’ın meşhur yerel sanatlarından.

Altın işi ürünler için alışverişin adresi ise Bazar-e Honar. Bunun dışında hemen her eşya bulunabilen Bazar-e Bozorg diğer bir alışveriş adresi. Halı gibi ürünleri alırken birkaç dükkan gezmek ve iyi pazarlık yapmak şart.

İsfahan otelleri

İsfahan konaklama açısından çok seçenek sunamıyor. Son yıllarda otel sayısı artmış olsa da Mart ayından Haziran sonuna kadar olan yüksek sezonda, İsfahan otelleri konaklama ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz kalıyor.

Çeher Bağ (Dört Bahçe) Caddesi, otelleri, restoran ve dükkanları, İsfahan gezilecek yerlere olan yakınlığı nedeniyle çoğu gezgin tarafından konaklama için tercih edilen bir bölge. Düşük bütçeli gezginlerin tercihi Amir Kabir Hosteli de burada. Ben ilk gezimde Couchsurfing yaptım. İkinci ziyaretimde ise İmam Meydanı’nın bir köşesine çadırımı kurup uyumuştum. O zamanlar sorun olmamıştı ama şimdi bunu yaparsanız ceza bile alabilirsiniz.

Sonraki ziyaretlerimden birinde de şehrin meşhur oteli Abbasi Otel‘de kaldım. Burası kalmasanız da gidip bahçesinde bir şeyler içebileceğiniz şahane bir tarihi otel. Parsian Kowsar Hotel de kaldığım otellerden biri oldu. Esfahan Tourist Hotel de gayet iyidir.

İsfahan gece hayatı

Esfahan-Iran
Zayende Nehri ve Siesepol Köprüsü civarında gençler

İsfahan çayhaneleriyle meşhur. Bunlardan en ünlüsü de Abassi Otel çayevi. Akşam yemeği için Şehrazat Restoran iyi bir tercih olabilir. Ermeni mahallesi Culfa’daki cafeler pek güzeldi.

İran’da olduğunuz için herhangi bir disko ve gece kulübü hayal etmediğinize eminim. Bu gecelerin sakin geçtiği anlamına gelmiyor tabi. İran’da hayat sokaklarda atıyor. Günbatımı ile birlikte sokaklar canlanmaya başlıyor. Gece geç saatlere kadar kız erkek, herkes sokakta. Hatta sokaklarda kadınlar erkeklerden daha çok. İran’da gece hayatı İmam Meydan’ında çimlerde, Siesepol Köprüsü’nde, sokaklarda.

Zayende Nehri çevresinde yer alan hemen hemen tüm köprülerin çevresi, gece hayatın canlandığı yerler. Arasına karışmak, yerel insanlarla tanışmak için en iyi yerler. Siz de aralarına karışın. İsfahanlılar zaten turistlere meraklı. Türkleri de çok seviyorlar. Oturup sohbet edin. Azeri kökenlilere denk geldiğinizde kendinizi uzun bir sohbetin içinde bulabilirsiniz.

İsfahan nerede

İsfahan, merkezi İran platosunda yer alması dolayısıyla çok sayıda ova ve dağlık bölümlerden meydana geliyor. Batı ve güney batısında Zağros sıra dağları, kuzey batıdan güney doğuya doğru uzanıyor. Deniz seviyesinden 1600 metre yükseklikteki Isfahan, Zayende Nehri kenarındaki kısımları hariç, bitki örtüsü bakımından zayıf. Necefabad, Berhar ve Kuhpâye hariç Isfahan’ın tüm yerleşimleri Zayende Nehri kenarında yer alıyor.

İran’ın 28 eyaletinden biri olan İsfahan Eyaleti, İran’ın orta kesiminde yer alıyor. Kuzeyinde Simnan, Kum ve Merkezi; güneyinde Fars; doğusunda Horasan ve Yezd; batısında Loristan, Çaharmahal ve Bahtiyari kentleri bulunuyor. Yüzölçümü ise yaklaşık 106 bin 179,5 kilometrekare.

İsfahan Eyaletinde: 619 şehristan, 42 bahş, 79 şehr, 120 dehistan bulunuyor. Eyalete bağlı 19 şehir ise şunlar: Ardistân, Ârân ve Bidgol, Dârân, Felâvercan, Feridunşehr, Gülpayegan, Hansar, Humeynîşehr, Isfahan, Kaşan, Mubareke, Nayin, Natanz, Necefâbâd, Semirem, Şâhinşehr, Şehrıza, Tiran ve Zerrinşehr.

İsfahan-Tahran 414 km, Şiraz 481 km, Yezd 316 km.

İsfahan hava durumu ve iklimi

Kışları soğuk, yazları sıcak bir iklim görülüyor. İlkbahar ve Sonbahar en uygun mevsimler. Haziran, temmuz ve ağustos aylarında, gündüz sıcaklığı 35 dereceyi geçiyor. Bu dönem en düşük sıcaklık 20 derece oluyor. Güney ve batı dağlık, kuzey ve doğu kısmı plato olan eyalette, hava sıcaklığı maksimum 36.2 derece, minimum -3 derece ve yıllık sıcaklık ortalaması 16.7 derece.

İsfahan’a nasıl gidilir

Sah-Camii-Imam-Camii
İmam Camii, İmam Meydanı, İsfahan

İsfahan Havalimanı, şehir merkezinin 25 km kuzey doğusunda bulunuyor. Türk Hava Yolları İran’da Tahran, Tebriz, Meşhed ve Şiraz’ın ardından 5. nokta olan İsfahan’a da yolcu taşıyor. Herhangi bir toplu taşıma aracı olmadığından shuttle taksi kullanılabilir.

İran’a şehir dışından taksiyle gelirseniz taksiler gidilecek yere kadar servis yapmazlar. Şehir terminallerine veya bazı merkezi yerlere bırakırlar. Sonrasında otele ulaşmak için tekrar taksi tutmak gerekiyor. Taksiler için uzun mesafede 50-70.000 Riyal (7-10TL) yeterli. Şehir içi shuttle taksiler çok ucuz. Şehir içi kısa mesafe için 15-20.000 Riyal (2-3 TL) yeterli. Şehri gezmek için en iyi yol taksi tutmak. 50-70.000 Riyal/saat uygun.

Taksi ücretleri Türkiye ile kıyaslanmayacak kadar ucuz. Grup olarak seyahat edenlerin gezilecek uzak yerler için taksi tutması iyi fikir. Gideceğiniz güzergaha çalışan shuttle taksiler de en hızlı ve en ucuz ulaşım seçenekleri arasında. İsfahan taksicileri ülkedeki diğer taksicilere göre daha paragözler. Yine de şimdiye kadar gördüğüm diğer ülke taksicilerinin yanında pırlanta sayılırlar. Gideceğiniz yeri söyleyip fiyat almadan araca binmeyin. Özellikle otobüs terminali veya havalimanı gibi şehre ilk giriş yapılan yerlerde verilen fiyatların üçte biri veya yarısı için pazarlık yapılabilir.

Isfahan’ın tren istasyonu, şehrin güneyindeki ilçelerden Şehrıza’da yer alıyor. İsfahan-Tahran arasında günlük tren seferi bulunuyor. Yine Kaşhan, Meşhed, Bandar Abbas ve Şiraz şehirlerine tren ile ulaşmak mümkün. Biletler, Siesepol Köprüsü yanındaki Enqelab-e Eslami (Devrim Meydanı) Meydanı’ndaki The Raja Tren ofisinden alınabilir. Tren istasyonu ise şehrin doğusunda bulunuyor. Siesepol Köprüsü’nün güney kanadından shuttle taksilerle gidilebilir.

İran’da genel olarak iyi bir karayolu ulaşımı var. Tahran-İsfahan arasındaki yol otoyol olduğundan rahat ve güvenli bir ulaşım imkanı sağlıyor. Belki de ülkedeki en lüks otobüsler yine bu güzergâhta çalışıyor. İsfahan’da 2 otobüs terminali bulunuyor. Kuzeydeki Kaveh Terminali en yoğun olanıdır. Birçok yere ulaşım için bu terminal kullanılabilir. Sofi Terminali ise güneyde yer alıyor.

Otobüsle şehre gelenler, terminaldeki ofisin telefon numaralarını almaları iyi fikir olabilir. Bazı otel ve internet kafeler dışında şehirde otobüs bileti almak zor olabiliyor. Özellikle hafta sonları ve yüksek sezonda otobüs yeri mutlaka ayırtılmalı, tarihler kesin ise İsfahan’a gelirken dönüş biletleri de alınmalı. Tatil dönemlerinde biletler en az 1 hafta öncesinden ayırtılmalı.

Yolcu otobüsleri ve ticari taksiler, bir şehirden diğer şehre geçerken, şehir çıkışlarındaki polis kontrol noktalarında kayıt yaptırmak zorunda. Seyahat eden tüm yolcuların isimleri burada polise bildiriliyor. Bu, kanuni bir mecburiyet.

Tipik bir Şark şehri olan İsfahan, sahip olduğu tarihi mirasları ile adeta bir açık hava müzesi. Kültür gezisi yapmaktan hoşlanan gezginlerin gezilecek yerler listesinin başında olmayı hakediyor. Bugün İslam kültür ve medeniyetinin en güzel örnekleri olan camileri, meydanları, köprü ve sarayları ile UNESCO Dünya Mirası Listesinde yer alan İsfahan, İran’da görülmesi gereken yerlerin başında geliyor.

20 YORUM 💬

  1. İran’ın mimarisi çok ilgi çekici ve özgün. Özellikle camileri hayranlık uyandıracak güzellikte. Yakın bir coğrafya olması da İran’a gitme isteği uyandırıyor. Yazıyla birlikte bu isteğim arttı. Elinize sağlık.

  2. Göz kamaştırıcı İran kültürünü hakkıyla yansıtan bir gezi rehberi olmuş. İran’ı henüz ziyaret etme fırsatı bulamadım, ancak camileri özellikle ilgimi çekiyor. Osmanlı camileri ile karşılaştırıldığında süslemeler çok daha detaylı gözüküyor. Antik çağlardan beri var olan ve dünyanın süper güçlerine hep kafa tutmuş olan bir uygarlığın, elbette tarihi mirası da ilgi çekici olsa gerek. Paylaşım için teşekkürler Kemal Bey.

  3. Açıklayıcı ve güzel bir yazı olmuş. İsfahan dünyanın yarısı unvanının hakkını sonuna kadar veren bir yer

  4. Merhaba … Biz bir kaç arkadaş İsfahan’a gezi yapmak istiyoruz. 3-4 günlük tavsiye edebileceğiniz tur şirketi yada rehberlik hizmeti verebilecek bir yer var mı? Yardım ederseniz sevinirim teşekkür ederim.

  5. Sayyin Kemal bey ve Diger Eziz Dostlar Merhba!
    ben iranli bir tur rehberim.size tehranda yasiorum ve Kemal beyin Gozel anlatdigi isfehani beni bu siteye cekti!
    her hangi bir sorulariz olursa cevep vermeye Hazirim! tabii ki irani bir iranli anlatabilir!iranin daha cok sehirlerini profesyon olarak gezdim ve turlar yaptim.
    irtibat baglanmak icin benim mailim
    [email protected]
    0098 9355703642
    saygilar

  6. Tebriz’den başlayıp İsfahan ve Şiraz’a kadar aracımla inmeyi düşünüyorum. Arabayla İran’ı gezenler bilgi paylaşırsa sevinirim.

    • İran’ın yolları gayet iyi, ancak şehir merkezlerinde kötü bir trafik var. Sakin ve dingin bir kişiliğe sahip İranlılar nedense trafikde çılgınlar gibiler. Trafik kurallarına uyan ay ve oldukça da tehlikeli araç kullanıyorlar. Bu noktada özellikle Tahran’da dikkatli olmanız gerekiyor.

    • İran şeriat kuralları ile yönetiliyor. Ülkedeki herkesin bu kurallara uyması bekleniyor. Bunlardan biri de kadınların başını örtmesi ve kapalı kıyafetler giymesi. İran’da çarşaf sadece yaşlılar ve dini inancın yoğun olduğu şehirlerde göze çarpıyor. Çoğunluğu tuni, uzun kollu kıyafetler ve altta kot pantolon şeklinde giyiniyor. Kadınlar aşırı derece makyajı ve çoğunun saçları yüzüne dökülecek şekilde görünüyor. Bu nedenle örtünmenin çok katı olmadığını söyleyebilirim.

    • Sakin İran’a gelmeyi dusunmeyin. Yabanci kizlari cok merak ediyoruz. O yuzden kacira bilirik sizi! Hele gozel olunca hec dusunmeyin!

  7. Bu rehberiniz geçen yıl biz gittiğimizde elimizde olsaydı ne güzel olurdu. Anlattığınız yerlerin bazısını göremeden gelmişiz. Aslında İsfahan’da görülecek o kadar çok yer var ki, bizim zamanımız yetmemişti. Ben Şah Meydanı’na hayran kaldım.

    • Dediğiniz gibi aslında İsfahan’da gezilecek yerler o kadar çok ki, birçok yeri yazamadım henüz. Zamanla diğer İran yazıları ekleme fırsatım oldukça içerikleri genişleteceğim.

      İmam Meydanı hem mimarisi hem de insan manzaraları açısından nefis bir yer.

  8. Kemal abi diğer yazıların gibi bu yazında çok şahane olmuş. Sayende gitmek istediğim yere sen gitmiş isen başka bir araştırma yapmaya gerek kalmıyor.
    Kamboçya ve Tayland seyahatimde çok istifade ettim çok teşekkürler 🙂
    Şuanda hiç planım yokken İran’ı görme isteği uyandı bende 🙂
    Yeni yerler yeni yazılar bekliyoruz eline emeğine sağlık.

    • Sağol Vedat. İran gerçekten ilgi çekici bir yer. Uzun süre seyahat eden biri oalrak bile, İran’daki her anımda büyük heyecan duydum. Hedefteki destinasyonlar listesine mutlaka girmeli.

      • Ben İran’da yasamayi dusunuyorum. Iran’a defalarca gittim ve esim İranli ve su an İsfahan’da yasiyor. Isfahan’i biliyorum ama hic yasamayi dusunmemistim. Cok guzel bir sehir ve artik İran’da yasamayi dusunuyorum. Bana yardimci olabilir misiniz? Ben Kibris’tan Burak. Cok tesekurler.

💬 DÜŞÜNCELERİNİZİ BENİMLE PAYLAŞIN, YORUM YAZIN!

Lütfen yorumunuzu yazın
Adınızı buraya yazın