İsfahan, geniş ağaçlıklı bulvarları, düzgün sokakları, güzel bahçeleri, özenli mimariye sahip camileri, medreseleri, tarihi kiliseleri ve çarşılarıyla İran kültürünü yakından keşfedileceği bir kültür şehri.

İsfahan, Asya’dan Mezopotamya, Anadolu ve Avrupa’ya giden bir coğrafyada yer alması nedeni ile tarih boyunca önemini hep korumuş ve bu nedenle İran’da kurulan birçok medeniyet ve devletin ya başkenti, ya da önemli şehirlerinden biri olmayı sürdürmüş.

Safevi hanedanının İran’da iktidar olması ile birlikte, şehirde baş döndürücü gelişmeler yaşanmış ve bu dönemde hattatlık, ressamlık, musiki, görsel sanatlar, el sanatları, mimari ve kentleşme, edebiyat, hikmet ve felsefede göz kamaştırıcı ilerlemeler kaydedilmiş. Bu gelişmeler İsfahan’ı sadece bu coğrafyanın değil, dünyanın en önemli merkezlerinden biri haline getirmiş.

Bugün İslam kültür ve medeniyetinin en güzel örnekleri olan camileri, meydanları, köprü ve sarayları ile UNESCO Dünya Mirası Listesinde yer alan İsfahan, İran’da görülmesi gereken yerlerin başında geliyor.

Imam-Mosque-Camii-isfahan
Imam Camii, İsfahan, İran – Gezi Rehberi

İsfahan hakkında bilgiler

Isfahan, bir kültür şehri olmasının yanında, ülkenin önemli bir tarım ve  sanayi merkezlerinden birisi. Tahran ve Meşhed’den sonra ülkenin üçüncü büyük şehri olan İsfahan, yaklaşık 4.000.000 nüfusa sahip. Nüfusun %1.5’unu Ermeni ve Yahudiler oluşturuyor. Yahudiler yoğun olarak Cobare Mahallesi’nde, Ermeniler ise Culfa Mahallesi’nde ikamet ediyor. Ayrıca şehirde az da olsa Zerdüşti yaşıyor. Yahudi ve Hırıstiyanlar, Mecliste milletvekilleri ile temsil ediliyor.

İran’ın 28 eyaletinden biri olan İsfahan Eyaleti, İran’ın orta kesiminde yer alıyor. Kuzeyinde Simnan, Kum ve Merkezî; güneyinde Fars; doğusunda Horasan ve Yezd; batısında Loristan, Çaharmahal ve Bahtiyari kentleri bulunuyor. Yüzölçümü ise yaklaşık 106.179,5 km2.

Son siyasi dağılıma göre İsfahan Eyaletinde: 619 şehristan, 42 bahş, 79 şehr, 120 dehistan bulunuyor. Eyalete bağlı 19 şehir ise şunlar: Ardistân, Ârân ve Bidgol, Dârân, Felâvercan, Feridunşehr, Gülpayegan, Hansar, Humeynîşehr, Isfahan, Kaşan, Mubareke, Nayin, Natanz, Necefâbâd, Semirem, Şâhinşehr, Şehrıza, Tiran ve Zerrinşehr.

İsfahan, merkezi İran platosunda yer alması dolayısıyla çok sayıda ova ve dağlık bölümlerden meydana geliyor. Batı ve güney batısında Zağros sıra dağları, kuzey batıdan güney doğuya doğru uzanıyor. Deniz seviyesinden 1600 m. yükseklikteki Isfahan, Zayende Nehri kenarındaki kısımları hariç, bitki örtüsü bakımından zayıftır. Necefabad, Berhar ve Kuhpâye hariç Isfahan’ın tüm yerleşimleri Zayende Nehri kenarında yer almaktadır.

Isfahan’ın içinden geçen Zayende Nehri (Zayendehrud Nehri), İsfahan’ın tarihte bir cazibe merkezi olmasını saplamış. Yerleşim alanları büyük ölçüde bu nehrin suladığı toprakların çevresinde yoğunlaşmış. Merkezi İran platosunun en önemli nehri olan Zayende Nehri, “Zendi-Rud”, “Kazan-Rud”, “Zerrin-Rud” ve “Zarineh-Rud” adlarıyla da anılıyor. Bahtiyari dağlarından doğan nehir, batıdan doğuya Gavhûni Bataklığına kadar akıyor. Nehrin uzunluğu kıvrımları ile birlikte 460, kuş uçuşu ise 270 km. ‘dir. 20 metre ile başlayan genişliği yer yer 700 metreye kadar ulaşıyor. İsfahan merkezinde nehrin genişliği 100-300 metre arasıdır.

Esfahan-Iran
Zayende Nehri ve Siesepol Köprüsü

İsfahan tarihi

Tarihi, Yontma Taş Devri’ne kadar giden şehir, Medlerin yaşadığı dönemde Aspandana olarak biliniyordu. 642 yılında Arapların eline geçti. Selçuklu Hanedanı Tuğrul Bey, 1047’de İsfahan’ı başkent ilan etti. Torunu Melikşah devrinde şehir gelişti. Bu dönemin en ünlü eserleri olan ve şimdilerde şehrin kalbi olan İmam Meydanı’ndaki Mescid-i Cuma inşa edildi.

16. yüzyılın başında Şah İsmail tarafından Tebriz başkent olmak üzere kurulan Safevi Devleti’nin en büyük hükümdarlarından biri olan Şah Abbas (1587-1629), Safevi Devleti’ni yıkılmak tehlikesinden kurtardı ve bu dönemde şehir altında çağını yaşadı. Şah I. Abbas İsfahan’ı 1587’de başkent yaptı ve ülke çapında bir imar ve bayındırlık dönemi başlatarak, 17. yüzyılın en büyük ve en güzel kentlerinden biri olarak yeniden inşa etti.

Şah Abbas döneminde İsfahan, canlı bir sosyal hayata sahne oldu. Hızlı bir şehirleşme ve görülmemiş bir ticari zenginlik ile halkın yaşam seviyesi ve refahı arttı. İsfahan’da büyük bir saray, cami, mescit, medrese ve hastane ile hamamlar, çarşılar ve kervansaraylar inşa edildi.

100 yıldan fazla süren bu parlak dönem, 1732’de Afganlıların İran’ı işgali ile sona erdi. Başkent, önce Şiraz’a sonra da Tahran’a taşındı.

Sah-Camii-Imam-Camii
İmam Camii, İmam Meydanı, İsfahan

İsfahan gezi süresi

İsfahan’da çoğu yeri yürüyerek gezmek mümkün. İmam Meydanı ve çevresindeki ünlü yapılar için en az birkaç saat ayırmak gerekiyor. Hızlı bir turla şehrin hemen her yerini 1 gün içerisinde gezilebilir. İmam Meydanı ve Siesepol Köprüsü hem gündüzün, hem gün batımında ve gece görülmeyi hak edecek kadar güzel. Şehrin bu iki önemli alanı aynı zamanda yerel hayatı yakından gözlemek açısından da önemli yerlerdir. Haftasonu gezisi için uygun şehirlerden biri olan İsfahan’ı gezmek için 2 gün yeterlidir.

İmam Meydanı’nda bulunan Isfahan Turizm Ofisi, farklı dillerde rehberlik hizmeti veren rehberler sağlayabiliyor (40-50TL/gün). Zamanı olmayanlar ve güvenilir kaynaktan bilgi almak isteyenler için en uygun tercih olabilir. Buradan gezi rehberi olarak kullanılabilecek broşür ve haritalar edinilebilir.

İsfahan harcama bütçesi

İsfahan’ın, ulaşım ve yeme-içme açısından ucuz bir şehir olduğu söylenebilir. Bu tür harcama maliyetleri Türkiye’dekinin çok altındadır. Konaklama için aynı şeyleri söylemek zor. Çok alternatif olmaması nedeniyle yer bulmakta sıkıntı yaşanabiliyor.

İran para birimi Riyal, ancak günlük yaşamda daha çok Tümen kullanılıyor. 10 riyal, 1 Tümen’e denk geliyor, 1$ ise 1.2 Tümen yapıyor. Bazen Riyal’in Humeyni olarak adlandırıldığı da oluyor. Şehirde visa veya master kredi kartları kullanılmıyor. Halıcı veya pahalı el sanatları ürünleri satılan dükkanlarda Avro veya Dolar ile alışveriş yapılabiliyor.

İsfahan hava durumu ve iklimi

Kışları soğuk, yazları sıcak bir iklim görülüyor. İlkbahar ve Sonbahar en uygun mevsimler. Haziran, temmuz ve ağustos aylarında, gündüz sıcaklığı 35 dereceyi geçer. Bu dönem en düşük sıcaklık 20 derece oluyor. Güney ve batı dağlık, kuzey ve doğu kısmı plato olan eyalette, hava sıcaklığı maksimum 36.2 derece, minimum -3 derece ve yıllık sıcaklık ortalaması 16.7 derecedir. Yıllık yağan yağmur ortalaması ise 118 mm.’dir. Genelde batı ve güney batı rüzgarları eser.

Ali-Kapu-Music-Room
Müzik odası, Ali Kapu, Esfahan

İsfahan gezilecek yerler

İran İslam mimarisinin Abbasiler, İlhanlılar, Selçuklular ve Safeviler gibi farklı dönemlerin mimari yapım tekniklerini, bugün şehrin her yanındaki görkemli eserlerde görmek mümkün. Hükümdar Şah Abbas döneminde, Fars Körfezi ve İpek Yolu için önemli ticaret şehri haline gelen İsfahan, çok sayıda İslam mimarisi eserleri ile dikkat çekiyor.

İsfahan’da gezilip, görülmesi gereken önemli yerler hakkında detaylı bilgi için tıklayın: İsfahan Gezilecek Yerler

İsfahan alışveriş

İran’da el sanatlarının derin ve parlak mazisi bulunuyor. İran halıalrı dünyaca ünlü. Halı dokumacılığında Safevîler döneminden günümüze kadar popülaritesini korumuş olan İsfahan’ın, Meymeh, Şehri Kurd, Kamşe, Nayin, İsfahan merkez, Kave Roh, Sâmân, Bahtiyar, Necef Abad, Palmiye ve Çeli Şotor gibi merkezlerde yoğun olarak halıcılık yapılıyor.

Yine kakmacılık, çinicilik, seramik, nakkaşlık, halı, seccade, kilim, heybe, minyatür, sedef, deri dikimi, gümüş işleri, telkari, sikke, bakır ve bronz oyma, kuyumculuk, tuğlacılık gibi el sanatları, İsfahan’ın adını dünyaya duyurmuş. Bunun yanında bakır ve pirinç işçiliğinin de İsfahan’da çok eski bir geçmişi vardır.

İsfahan halıları, ipek ürünleri, el yapımı deve kemiği üzerine işlenmiş minyatürler, firuze çiniler, altın işlemeli kumaşlar, ağaç oymacılığı ve ahşap işçiliği ürünü el sanatları eserleri alınabilir. Maden üzerine resim yapmak sanatı olan Kalem-zenî sanatı, İsfahan’ın meşhur yerel sanatlarındandır. Evlerde ve antika mağazalarında bulunan eşyalar, kalem-zenî sanatının İsfahan’ın bölgesel sanatlarından biri olduğunu göstermektedir.

Altın işi ürünler için alışverişin adresi ise Bazar-e Honar. Bunun dışında hemen her eşya bulunabilen Bazar-e Bozorg diğer bir alışveriş adresi. Halı gibi ürünleri alırken birkaç dükkan gezmek ve iyi pazarlık yapmak şart.

Imam-Meydanı-Isfahan
İmam Meydanı, İsfahan

İsfahan ulaşım

İran’da genel olarak iyi bir karayolu ulaşımı var. Tahran-İsfahan arasındaki yol otoyol olduğundan rahat ve güvenli bir ulaşım imkanı sağlıyor. Belki de ülkedeki en lüks otobüsler yine bu güzergâhta çalışıyor. İsfahan’da 2 otobüs terminali bulunuyor. Kuzeydeki Kaveh Terminali en yoğun olanıdır. Bir çok yere ulaşım için bu terminal kullanılabilir. Sofi Terminali ise güneyde yer alıyor.

Otobüsle şehre gelenler, terminaldeki ofisin telefon numaralarını almaları iyi fikir olabilir. Bazı otel ve internet kafeler dışında şehirde otobüs bileti almak zor olabiliyor. Özellikle hafta sonları ve yüksek sezonda otobüs yeri mutlaka ayırtılmalı, tarihler kesin ise İsfahan’a gelirken dönüş biletleri de alınmalıdır. Tatil dönemlerinde biletler en az 1 hafta öncesinden ayırtılmalıdır.

Taksi ücretleri Türkiye ile kıyaslanmayacak kadar ucuzdur. Grup olarak seyahat edenler için, gezilecek uzak yerler için taksi tutmak iyi fikir olabilir. Gideceğiniz güzergaha çalışan shuttle taksiler de en hızlı ve en ucuz ulaşım seçenekleri arasındadır.

Siesepol-Bridge-esfahan
Siesepol Köprüsü, İsfahan

İsfahan taksicileri ülkedeki diğer taksicilere göre daha paragözdürler. Yine de, şimdiye kadar gördüğüm diğer ülke taksicilerinin yanında pırlanta sayılırlar. Gideceğiniz yeri söyleyip fiyat almadan araca binmeyin. Özellikle otobüs terminali veya havalimanı gibi şehre ilk giriş yapılan yerlerde verilen fiyatların üçte biri veya yarısı için pazarlık yapılabilir.

Yolcu otobüsleri ve ticari taksiler, bir şehirden diğer şehre geçerken, şehir çıkışlarındaki polis kontrol noktalarında kayıt yaptırmak zorundadır. Seyahat eden tüm yolcuların isimleri burada polise bildiriliyor. Bu, kanuni bir mecburiyet.

Isfahan’ın tren istasyonu, şehrin güneyindeki ilçelerden Şehrıza’da yer alıyor. İsfahan-Tahran arasında günlük tren seferi bulunuyor. Yine Kaşhan, Meşhed, Bandar Abbas ve Şiraz şehirlerine tren ile ulaşmak mümkün. Biletler, Siesepol Köprüsü yanındaki Enqelab-e Eslami (Devrim Meydanı) Meydanı’ndaki The Raja Tren ofisinden alınabilir. Tren istasyonu ise şehrin doğusunda bulunuyor. Siesepol Köprüsü’nün güney kanadından shuttle taksilerle gidilebilir.

Uluslararası hava alanı, şehir merkezinin 25 km. kuzey doğusunda bulunuyor. Herhangi bir toplu taşıma aracı olmadığından shuttle taksi kullanılabilir. İran’a şehir dışından gelen taksiler genelde gidilecek yere kadar servis yapmazlar. Şehir terminallerine veya bazı merkezi yerlere bırakırlar. Sonrasında otele ulaşmak için tekrar taksi tutmak gerekebiliyor. Taksiler için uzun mesafede 50-70.000 Riyal (7-10TL) yeterlidir. Şehir içi shuttle taksiler çok ucuzdur. Şehir içi kısa mesafe için 15-20.000 Riyal (2-3 TL) yeterlidir. Şehri gezmek için en iyi yol taksi tutmaktır. 50-70.000 Riyal/saat uygundur.

Belli başlı merkezlere uzaklığı ise: İsfahan-Tahran 414 km., Şiraz 481 km., Yezd 316 km.’dir.

Türk Hava Yolları İran’da Tahran, Tebriz, Meşhed ve Şiraz’ın ardından 5. nokta olan İsfahan’a da yolcu taşıyor. İstanbul’dan İsfahan’a Çarşamba ve Pazar İsfahan’dan–İstanbul’a Pazartesi, Perşembe günleri olmak üzere haftada 2 gün karşılıklı sefer düzenleniyor.

Isfahan-Yemek
Tavuk Kebap

İsfahan yeme-içme

İsfahan ilginç bir şekilde yeme içme açısında çok şey vadetmiyor. Zayende Nehri’ne bakan caddelerin iyi restoranlarla dolmasını beklerdim ama maalesef restoran seçimi konusunda pek de alternatif sunmuyor. Kebap İran ana yemeğidir. Yanında sade uzun taneli safranlı pirinç ile servis edilir. Naneli ayran en çok tercih edilen içecektir. Türk damak tadına düşkün olanlar İran mutfağından pek umduklarını bulamayacaklardır. En iyi hiç karşılaştırmadan keyfini çıkarmaktır.

Domates ve sebzelerle hazırlanan döneri lezzetlidir. Hamburger veya fastfood tarzı yerler yok denecek kadar azdır. Kahve yerine çay tercih edilir.

İsfahan otelleri

İsfahan konaklama açısından çok seçenek sunamıyor. Son yıllarda otel sayısı artmış olsa da, Mart ayından Haziran sonuna kadar olan yüksek sezonda, İsfahan otelleri konaklama ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz kalıyor.

1597 yılında yapılmış, 5 km uzunluğundaki ağaçlarla bezenmiş Çeher Bağ (Dört Bahçe) Caddesi; otelleri, restoran ve dükkanları, İsfahan gezilecek yerlere olan yakınlığı nedeniyle çoğu gezgin tarafından konaklama için tercih edilen bir bölge. Düşük bütçeli gezginlerin tercihi Amir Kabir Hosteli de buradadır.

İsfahan gece hayatı

İsfahan çayhaneleriyle meşhurdur. Bunlardan en ünlüsü de Abassi Otel çayevidir. Akşam yemeği için Şehrazat Restoran iyi bir tercih olabilir. Ermeni mahallesi Culfa’daki cafeler ünlüdür.

İran’da olduğunuz için herhangi bir disko ve gece kulübü hayal etmediğinize eminim. Bu gecelerin sakin geçtiği anlamına gelmiyor tabi. İran’da hayat sokaklarda atıyor. Günbatımı ile birlikte sokaklar canlanmaya başlıyor. Gece geç saatlere kadar kız erkek, herkes sokaktadır. Hatta sokaklarda kadınlar erkeklerden daha çok göze çarpabilir. İran’da gece hayatı İmam Meydan’ında çimlerde, Siesepol Köprüsü’nde, sokaklardadır.

Zayende Nehri çevresinde yer alan hemen hemen tüm köprülerin çevresi, gece hayatın canlandığı yerlerdir. Arasına karışmak, yerel insanlarla tanışmak için en iyi yerlerdir.

Tarihi İpek Yolu’nun önemli duraklarından biri olan bu eski İran şehri İsfahan, çölün ortasındaki bu vaha gibi duruyor. Coğrafi, mimari ve dini açıdan her dönem önemini koruyan şehir, öyle ki halk tarafından “Nısf-ı Cihan” (“Esfahan Nesfeh Jahan”-Dünyanın Yarısı) olarak anılmış.

Çok sayıda tarihi eserleri ve kültür, sanat alanındaki birikimi ile, tarih ve kültür gezisi yapmaktan hoşlanan gezginlerin gezilecek yerler listesinin başında olmayı hakediyor.

17 YORUMLAR

  1. Merhaba … Biz bir kaç arkadaş İsfahan’a gezi yapmak istiyoruz. 3-4 günlük tavsiye edebileceğiniz tur şirketi yada rehberlik hizmeti verebilecek bir yer var mı? Yardım ederseniz sevinirim teşekkür ederim.

  2. Sayyin Kemal bey ve Diger Eziz Dostlar Merhba!
    ben iranli bir tur rehberim.size tehranda yasiorum ve Kemal beyin Gozel anlatdigi isfehani beni bu siteye cekti!
    her hangi bir sorulariz olursa cevep vermeye Hazirim! tabii ki irani bir iranli anlatabilir!iranin daha cok sehirlerini profesyon olarak gezdim ve turlar yaptim.
    irtibat baglanmak icin benim mailim
    info@ofoghedoor.com
    0098 9355703642
    saygilar

  3. Tebriz’den başlayıp İsfahan ve Şiraz’a kadar aracımla inmeyi düşünüyorum. Arabayla İran’ı gezenler bilgi paylaşırsa sevinirim.

    • İran’ın yolları gayet iyi, ancak şehir merkezlerinde kötü bir trafik var. Sakin ve dingin bir kişiliğe sahip İranlılar nedense trafikde çılgınlar gibiler. Trafik kurallarına uyan ay ve oldukça da tehlikeli araç kullanıyorlar. Bu noktada özellikle Tahran’da dikkatli olmanız gerekiyor.

      • Merheba Kemal By. Gece partileri İran’imizda bence dunyanin en ilginc partileri. Hec gordunuz mi?

  4. Ben de görmek isterim, ama merak ettiğim şey oraya gittiğimizde başımızı kapatmamız gerekiyor mu?

    • İran şeriat kuralları ile yönetiliyor. Ülkedeki herkesin bu kurallara uyması bekleniyor. Bunlardan biri de kadınların başını örtmesi ve kapalı kıyafetler giymesi. İran’da çarşaf sadece yaşlılar ve dini inancın yoğun olduğu şehirlerde göze çarpıyor. Çoğunluğu tuni, uzun kollu kıyafetler ve altta kot pantolon şeklinde giyiniyor. Kadınlar aşırı derece makyajı ve çoğunun saçları yüzüne dökülecek şekilde görünüyor. Bu nedenle örtünmenin çok katı olmadığını söyleyebilirim.

    • Sakin İran’a gelmeyi dusunmeyin. Yabanci kizlari cok merak ediyoruz. O yuzden kacira bilirik sizi! Hele gozel olunca hec dusunmeyin!

  5. Bu rehberiniz geçen yıl biz gittiğimizde elimizde olsaydı ne güzel olurdu. Anlattığınız yerlerin bazısını göremeden gelmişiz. Aslında İsfahan’da görülecek o kadar çok yer var ki, bizim zamanımız yetmemişti. Ben Şah Meydanı’na hayran kaldım.

    • Dediğiniz gibi aslında İsfahan’da gezilecek yerler o kadar çok ki, birçok yeri yazamadım henüz. Zamanla diğer İran yazıları ekleme fırsatım oldukça içerikleri genişleteceğim.

      İmam Meydanı hem mimarisi hem de insan manzaraları açısından nefis bir yer.

  6. Kemal abi diğer yazıların gibi bu yazında çok şahane olmuş. Sayende gitmek istediğim yere sen gitmiş isen başka bir araştırma yapmaya gerek kalmıyor.
    Kamboçya ve Tayland seyahatimde çok istifade ettim çok teşekkürler 🙂
    Şuanda hiç planım yokken İran’ı görme isteği uyandı bende 🙂
    Yeni yerler yeni yazılar bekliyoruz eline emeğine sağlık.

    • Sağol Vedat. İran gerçekten ilgi çekici bir yer. Uzun süre seyahat eden biri oalrak bile, İran’daki her anımda büyük heyecan duydum. Hedefteki destinasyonlar listesine mutlaka girmeli.

      • Ben İran’da yasamayi dusunuyorum. Iran’a defalarca gittim ve esim İranli ve su an İsfahan’da yasiyor. Isfahan’i biliyorum ama hic yasamayi dusunmemistim. Cok guzel bir sehir ve artik İran’da yasamayi dusunuyorum. Bana yardimci olabilir misiniz? Ben Kibris’tan Burak. Cok tesekurler.

Comments are closed.