malta

Avanos, Nevşehir’in doğusunda, biri taş diğeri asma dört köprü ile birbirine bağlı, Kızılırmak’ın iki yakasına kurulu. Çanakçılık, halıcılık gibi el sanatlarının ve şarapçılığın geliştiği, eşsiz peri bacaları, vadileri ve yeraltı şehirleri ve kiliseleriyle Kapadokya bölgesinin en önemli turistik yerlerinden biri. Tarihi anıtları ve tümülüsleri, Selçuklu-Osmanlı eserleri ve güvercinlikler gibi zengin turizm değerlerine sahip.

Avanos jeolojik özelliklerinden dolayı Hititlerden bu yana çarklarla yapılan çanak ve çömleklerle seramik sanatının kavimden kavme, babadan oğula geçerek günümüze kadar gelmesini sağlayan özel bir coğrafya. Türkiye’nin en uzun nehri olan Kızılırmak, suladığı tüflü ve killi topraklarla adına yakışır tatlı bir kızıllığa bürünüyor.

malta
avanos gezi rehberi

Hitit, Frig, Asur, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı izlerini taşıyan yerleşim yeri Avanos, en az 4 bin yıl öncesine kadar uzanan tarihiyle Kapadokya gezilecek yerler içerisinde önemli bir yere sahip. Avanos’un ismi Hititlerde Zuwinasa, Asurlularda Nenansa, Bizanslılarda Venessa, Selçuklularda Evenüz, Osmanlıda Enes, Uvenez, Evenez, Avanoz olarak söylenirken, zamanla Avanos’a dönüşmüş.

Avanos’un kuruluşuyla ilgili bilinen en yakın dönem eserleri Selçuklu dönemine ait cami ve köprüler. Selçuklu döneminde Avanos ismine kaynaklık eden Evenuz kelimesi ayrıştırıldığında mutfak eşyaları anlamına gelen “Evani”den çanak, çömlek yapılan yer anlamına gelen “Evenüz”den türetildiği anlaşılıyor.

Avanos’un doğudan batıya ortadan ikiye ayıran ve Hititlerin Marassantia, Bizansın ise Halys olarak adlandırdığı Kızılırmak’ın iki tarafı, taşkınlara engel olmak için rıhtımla çevrilmiş.

Sonraki yıllarda Kırşehir’e, ardından Nevşehir’e bağlanan ilçe, Kızılırmak’ın kuzeyinde yer alan bölümüyle Avanos’un eski yerleşimi. Karşı taraf ise, pazar yeri ve az sayıda işyerinin bulunduğu, daha çok ikamet amaçlı yerleşimin hâkim olduğu bir bölge.

Sultan Abdülhamit döneminde uzunluğu 151 m olan ve 1900 yılında hizmete açılan Taş Köprü, toplam 11 ayak üzerine oturtulmuş. Tahta Köprü ise, 1973 yılında, 180 m uzunluğunda, yalnızca yaya yürüyüşü için demir ayaklar üstüne ahşaptan yapılmış.

Dağa yaslanmış olması nedeniyle, dar ve dolambaçlı sokaklara sahip olan ilçenin yapıları malzeme olarak, Avanos civarında bulunan taş ocaklarından elde edilen “kisir” taşından yapılmış. Evlerin çoğundaki taş ve ahşaplardaki ince işçilik dikkat ise çekici.

Avanos Gezilecek Yerler

Avanos çevresinde gezilip görülmesi gereken çok sayıda etkileyici vadiler var. Nevşehir, Niğde, Aksaray ve Kayseri illeri arasında yer alan, 3. jeolojik zaman sonu ile 4. zaman başlarına kadar faaliyet gösteren Erciyes ve Hasan Dağlarının volkan tüflerinden meydana gelen vadiler, Zelve, Dervent, Güllü Dere, Kızılçukur ve Dere Yamanlı vadilerini oluşturmuş.

Binlerce yıl boyunca yağmur ve kar suları, seller, rüzgâr, sıcaklık farkları ve arazi yapısı gibi pek çok faktörün toprağı aşınması ile oluşan vadiler ve peri bacaları, bölgedeki eşsiz doğa harikalarını meydana getirmiş.

İlçe sınırları içinde yer alan ve yılın dört mevsimi birçok ziyaretçi ağırlayan vadiler ve vadi bölgesinin içinde yer alan kiliseler, medeniyetler beşiği Anadolu’nun dünya mirasına sunduğu en güzel örnekler.

1. Paşabağ

avanos gezilecek yerler

Avanos’un 3.5 km ilerisinde, Zelve yolu üzerinde yer alan Keşişler Vadisi olarak da bilinen Paşabağ, şapkalı peri bacalarının yoğun olduğu bir bölge. Vadinin ortasındaki üç başlı peri bacasında Aziz Simeon’a adanan bir şapel, karşısında da bir manastır yer alıyor. Aziz Simon’un 15 yıl inzivada kaldığına inanılan şapel, yolun sağında, vadinin 200 metre içinde yer alıyor.

2. Zelve Vadisi – Zelve Açık Hava Müzesi

avanos görülecek yerler

Kapadokya bölgesinin en önemli açık hava müzelerinden biri olan ve Avanos’a 3 km uzaklıkta yer alan Zelve Vadisi’nde yüzlerce ilginç peri bacasına eşlik eden 15 kilise bulunuyor. Trekking meraklılarının da en önemli adreslerinden olan vadide milyonlarca yıllık birbirinden ilginç peri bacaları arasında dolaşıyorsunuz. Kapadokya’da görülmesi gereken en önemli yerler arasında.

3. Çavuşin

avanosta gezilecek yerler

Göreme-Avanos yolu üzerinde, Avanos’a bağlı bir köy olan Çavuşin, Kapadokya bölgesinin kaya kütlelerine oyulmuş en eski yerleşimlerinden. Köydeki en önemli yapılar, Çavuşin Kilisesi, Vaftizci Yahya Kilisesi ve Bizans İmparatoru adına yapılan Güvercinlik Kilisesi ile Güllüdere’nin yakınılarındaki Haçlı Kilise.

Aynı zamanda 12 kilisenin yer aldığı Kızılçukur ve Güllüdere Vadileri Avanos’a bağlı olan Çavuşin’in sınırından başlıyor. Her gittiğimde Phocas Cave Otel’de kalıyorum. Nefistir.

4. Kızılçukur Vadisi

kızıl çukur vadisi

Kızılçukur Vadisi, bir yanı Ortahisar bir yanı ise Çavuşin Köyü’ne uzanan enfes bir vadi. Volkanik çöküntünün yaşandığı, çukur şeklindeki vadi peribacaları ve doğal kaya oluşumlarıyla kaplı. Kızıl tüf kayalarından oluştuğundan adına Kızılçukur Vadisi denmiş. Kapadokya’nın en fotojenik noktalarından birisi. Vadide yürüyüş turları da yapılıyor.

Kapadokya’da güneşin batışının en iyi izlendiği nokta olduğundan bir akşam Kızılçukur Günbatımı Noktasına gidin. Tüm vadi, sarıdan, pembeye, kırmızıdan kızıla kadar değişen bir renk cümbüşü içerisinde oluyor. Günbatımı noktasına Ortahisar Belediyesine ait gişeden bilet alınarak girilebiliyor.

5. Güllüdere Vadisi 

avanos en güzel yerler

Göreme ve Çavuşin Köyü arasında yer alan Güllüdere Vadisi, Kapadokya’nın en popüler trekking rotalarından birisi. Gündoğumunda havalanan onlarca balonu izleyebileceğiniz en iyi noktalardan. Blgedeki motor kiralama firmalarından makul fiyata ATV kiralayıp bölgeyi keşfedebilirsiniz.

Güllüdere Vadisi’nin solundaki dik bir yamaçta yer alan Güllüdere Kilisesi (Aziz Agathangelus Kilisesi), yapımına 6. ve 7. yüzyılda başlanmış ve 9. ve 10. yüzyıllarda ilave edilen apsisiyle tamamlanmış bir yapı. İkonoklastik döneme ait olduğu bilinen yapıdaki haç sembolünün Kudüs’teki kutsal haçı temsil ettiği düşünülüyor.

6. Özkonak Yeraltı Şehri

avanos yeraltı şehirleri

Avanos’a 13 km mesafede yer alan Özkonak Yeraltı Şehri, volkanik tabakalarının yoğun olduğu oldukça geniş bir alanı kaplıyor. MÖ 400 yıllarında yapıldığı düşünülen ve dört katlı olan şehirde haberleşmeyi sağlayacak dar ve uzun delikler bulunuyor. Odaların girişleri kapatıldığında ise, havalandırması bu dar ve uzun deliklerle sağlanıyor.

7. Belha Manastırı

avanos kiliseler

Özkonak Kasabası’nın Avanos yolu üzerinde ve sol tarafında yer alan Belha Manastırı’na, bir tepenin dereye bakan cephesinden giriliyor. MS 6. Yüzyıla ait olduğu düşünülen ve büyük bölümü tahrip olan yapının, atların bağlandığı yem takaları ve yan tarafta cezaevi denilen karanlık bir odası gezilebilir durumda.

8. Dereyamanlı Kilisesi

Avanos’ta yer alan ve 2. yüzyıl yapısı olan Dereyamanlı Kilisesi, Kapadokya bölgesinin en önemli kiliselerinden biri. Avanos Belediyesi ile Vatikan’dan gelen temsilcilerin bir törenle ibadete açtığı kilise, Hristiyanların ve bölgeye gelen dini grupların hizmetine sunulmuş.

Katolik âleminin ruhani lideri Papa II. Jean Paul’ün de Dereyamanlı Kilisesi’ne gelmek istediği biliniyor. Meryem Ana Kilisesi olarak da bilinen kilisede Meryem Ana ve Hz. İsa’nın freskleri bulunuyor. Dereyamanlı Kilisesi’nin önüne kadar araçla gidebilme imkanı var, kiliseye yürüyerek de ulaşmak mümkün.

9. Sarıhan Kervansarayı

avanos nereler gezilir

İpek Yolu üzerinde bulunan, 13. yüzyıl Selçuklu mimari örneği olan Sarıhan Kervansarayı, Selçuklu Sultanı İzzettin Keykavus döneminde yapılmış. İnşasında kullanılan taşın renginden dolayı “Saruhan” ismini alan yapı, yüksek duvarların çevrelediği tek katlı bir han. Geniş bir avlunun yer aldığı yapıda yazlık ve kışlık odalar, mescit ve atların bağlandığı bir bölüm bulunuyor.

10. Çeç Tümülüsü ve Lahit Mezar

Avanos’un yaklaşık 15 km batısında ve Kızılırmak’ın güneyindeki, 32 metre yüksekliğe sahip Çeç Tümülüsü’nün Gordion, Nemrut Dağı ve Karakuş gibi bir kral mezarı veya kutsal bir alan olduğu düşünülüyor. MÖ 1. yüzyıla tarihlendirilen ve tamamen parça halindeki taş yığınından oluşan ve Avanos’tan bile görülebilen tepe bazen kovboy şapkasına, bazen de huniye benzetiliyor. Ürgüp – Avanos ve Özkonak arasında fazla sayıda tümülüsler var.

Avanos’ta Kızılırmak kenarında bulunan Lahit Mezar, Kapadokya Bölgesi’nde bugüne kadar ele geçen tek lahit olması açısından oldukça önemli. 1971’de tesadüfen ortaya çıkan lahdin semerdam biçimindeki kapağı açılmış ve ne yazık ki içindeki buluntular çalınmış. Ceset üzerinde yapılan patolojik ve paleoantropolojik incelemelerle lahtin, saçları kına ile boyanmış bir kadına ait olduğu anlaşılmış.

11. Çanak Atölyeleri 

avanos seramik

Avanos dağlarından ve Kızılırmak yataklarındaki bu yumuşak ve yağlı-killi topraklar elenip iyice yoğrularak çamur haline getiriliyor. Çark adı verilen ve ayakla döndürülen tezgâhlarda maharetle şekillendiriliyor. İşlik denilen atölyelerde üretilen çanaklar önce güneşte, sonra gölgede kurutularak, saman ve talaşla yakılan fırınlarda 800 ile 1200 derece sıcaklık aralığında özenle pişiriliyor. Yemek kapları, su testileri, kışlık yiyecek saklamak için çömlek ve küplerin haricinde her biri birer sanat eseri olan ürünler de yaratılıyor.

Bir kısmı şehir dışında olmasına karşın, çoğunluğunun ve asıl merkezinin Avanos’un içinde olduğu çömlek atölyeleri, kayadan olma doğal mağaralarda faaliyet gösteriyor. Avanos’ta bir ata yadigârı olan çanakçılık mesleğini sürdürerek geleneksel yöntemlerle çalışan 50 civarında işlik bulunuyor. Çoğunluğu doğal kaya oyma mağaralardan oluşan işlikler, daha çok Avanos merkezinde yoğunlaşmış olup yerli ve yabancı turistler için önemli bir ilgi odağı.

Dünyanın ilk ve tek yeraltı seramik müzesi olan Güray Müze ise çanakçılık ve seramik sanatının tarihi süreçteki gelişimini sergileyen oldukça önemli bir müze. Gelen ziyaretçilerin çömlek imalatının aşamalarını görerek çömlek yapımını da deneyimleyebildikleri müze uluslararası etkinliklere de ev sahipliği yapıyor.

12. Alaattin Cami

13’üncü yüzyıl Selçuklu eseri olan Alaaddin Cami, 1202’de Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat tarafından yaptırıldığı düşünülen tarihi bir yapı. Kesme taştan, kare planlı olan birinci bölümü tromplu bir kubbe ile örtülen yapının ibadet mekânı mihrap nişinin üzerindeki pencerelerle aydınlatılmış. Sivri bir kemerle ikinci bölüme geçilen caminin bu bölümü 17. yüzyılda onarılarak, üçüncü bölümü ise 1964’te eklenmiş.

Günümüzde kaya oyma dükkânlarda Avanos ve Kapadokya bölgesi başta olmak üzere, tüm Anadolu’dan getirilen en güzel el dokuması halılar, tüm yerli ve yabancı turistlerin başlıca ziyaret mekânları. Avanos ve çevresinden yüzyıllar boyunca dağlardan toplanan otlardan elde edilen kök boyaların kullanılmasıyla dokunan halılar, bir el sanatı olma özelliğiyle evlerde icra edilmiş. Genellikle kırmızı ve sarı renklerin hâkim olduğu, her biri birer kültürel değer olan halılar, Avanos ekonomisinde de önemli potansiyele sahip.

Kapadokya bölgesinde bağcılık ve şarapçılık peri bacaları kadar ünlü. Kiliselere, konaklara adını veren, yapıların üzerine resimlenen üzümler, sofralık olarak kullandığı gibi, mağaralarda, kaya oyma doğal depolarda saklanarak şarap üretiminde kullanılıyor. Avanos’un yamaçlarına doğru yayılan bağlarda yetişen üzümlerin şeker oranı yüksek olduğundan, özellikle el yapımı Kapadokya şarapları dünyanın her yerinde çok popüler.

13 YORUM

  1. Beni instagramdan takip edin @yoldaolmak

    145,9k Takipçiler
    Takip et
       
     
  2. inanamıyorum 🙂 bölgede otoyoldan geçerken plato üstünde duran tepeciğe kesin tümülüstür bu dedim ama kendime de güvenmedim. bugün tümülüs üzerine araştırma yaparken sözlerimin doğruluğu beni mutlu etti. teşekkürler gezievreni beni doğruladığınız için.
    ayrıca teşekkürler kızılırmak yayı sen mükemmel bir coğrafyaya sahipsin 🙂

  3. Ben şu an Avanos’tayım çok güzel yerler. Hava sıcak olsa da o kadar etkilemiyor. Peri bacaları vadiler çok gezilecek yerler var, tavsiye ederim. Tokmak Konuk Evi pansiyon da kalıyorum uygun sessiz sakin tavsiye edilir.

  4. Yıllar önce gitmiştim ben de Avanos’a. Kesinlikle görülmesi gereken harika bir yer. Günü birlik bile olsa gidilmesini tavsiye ederim.

  5. Ağustos’ta orada olacağım, çok merak ediyorum Kapadokya’yı, en çok da arkadaşımın söylemesi üzre Çavuşin ve civardaki vadiler. İnşalla hava çok sıcak olmaz.

DÜŞÜNCELERİNİZİ BİZİMLE PAYLAŞIN, YORUM YAZIN!

Lütfen yorumunuzu yazın
Adınızı buraya yazın