Manastır Askeri İdadisi, Kuzey Makedonya’nın Manastır şehrinde yer alan, 1846 yılında askeri eğitim verme için açılmış bir Osmanlı okulu. 1909 sonuna kadar varlığını sürdürmüş okul, başta Mustafa Kemal olmak üzere Enver Paşa, Ali Fethi Okyar, Kazım Özalp, Kazım Dirik, Nuri Conke gibi Cumhuriyet döneminin önde gelen askeri ve siyasi kişiliklerinin yetişmesine katkı sağlamış.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda önemli rol oynayan çok sayıda önemli şahsiyeti yetiştirmiş Manastır Askerî İdadisi, şimdilerde Manastır Kültür Müzesi olarak hizmet veriyor. Müzede bu bölgeye ait arkeolojik eserler sergileniyor. Makedon kültürüne dair pek çok kalıntı, fotoğraf, kıyafet gibi şeyleri görmek mümkün.
Makedonya’nın Bitola şehrindeydim 2013 yılının son günlerine yaklaşırken. Makedonya’nın güneyinde, Yunanistan sınırından çok uzakta olmayan bir konumda yer alıyor. Biz burayı Manastır şehri olarak biliyoruz. Yunanistan’ın Selanik şehrini saymazsak, Bitola Balkanlar’da gördüğüm ilk şehir oldu.
Adını çok duyduğumu ama kendisini neredeyse hiç bilmediğim Manastır, Makedonya’nın ikinci en büyük şehri. En büyük dediğime bakmayın, burası 100 bine yaklaşan nüfusuyla büyükçe bir kasaba gibi daha çok; sakin, küçük, şirin ve temiz. Dolayısı ile şehirleşmenin getirdiği karmaşadan uzak, sükunet içerisinde yürüdüm sokaklarında.
Manastır Askeri İdadisi
Manastır Askeri İdadisi, 29 Ekim 1895’te Manastır kentinde açılmış bir askeri okul. 1903 yılında öğrenci sayısının 274 olduğu görülen okulda, tarih, coğrafya, hendese, cebir, riyaziye, kozmografya, jimnastik, resim, hüsnühat, münşeat, Arapça, Farsça ve Fransızca gibi dersler okutulmuş.
Manastır, 1896 yılında Atatürk’ün askeri liseyi okumak için geldiği yer aynı zamanda. Atatürk, Selanik Askeri Rüşdiyesi’nden mezun olunca eğitimine İstanbul’da devam etmeyi ister, ancak sınav mümeyyizlerinden Hasan Bey’in tavsiyesiyle Manastır Askeri İdadisi’ne gitmeye karar verir.
Mustafa Kemal, Selanik Askerî Rüştiyesini başarılı bir şekilde bitirdikten sonra Manastır Askerî İdadisi’nin imtihanlarına girer ve başarılı olur. Mustafa Kemal, 1895’te Manastır Askeri İdâdisi’ne kaydolur. Böylece doğduğu Selanik’ten ilk defa ayrılarak Manastır şehrine gelir.
Mustafa Kemal, Manastır Askeri İdadisi’ni 1896-1899 yıllarında başarıyla tamamladıktan sonra İstanbul Harp Okulunda eğitimine devam eder. Çok kültürlü yapısıyla dikkat çeken Manastır, aynı zamanda 3. Ordu’nun da merkeziydi. 3. Ordu’nun Manastır’da bulunmasıyla birlikte şehir gelişmiş ve birçok eğitim kurumu açılmış.
Mustafa Kemal Atatürk’ün eğitim gördüğü ve içerisinde Atatürk’e ait bir anı odası bulunduran Manastır İdadisi, Balkan Savaşları sonucu Osmanlı idaresinden çıktıktan sonra çeşitli restorasyonlar görmüş, ardından Türkiye Cumhuriyetinin girişimleri ve Makedonya Cumhuriyeti’nin katkılarıyla müzeye dönüştürülmüş.
Dikdörtgen planlı olan okulun ortasında dikdörtgen açık bir avlu var. Binanın ikinci katında Atatürk’ün bir anı odası var. Anı odasında Atatürk’ün balmumu heykeli büstü ve bazı kişisel eşyaları; hayatı, katıldığı savaşlar devrimleri veciz sözlerini içeren bilgiler fotoğraflar ve Atatürk ile ilgili Türkçe ve diğer dillerde yayımlanmış kitap broşür ve dergiler sergileniyor.
Genelkurmay Başkanlığı tarafından hazırlanmış ‘Güneşin Adı: Mustafa Kemal’ isimli kısa filmi de burada izlenebiliyor. Ayrıca Büyük Taarruz, Sakarya Meydan Muharebesi ve Çanakkale Savaşı ile ilgili Türkçe, İngilizce ve Makedonca dillerinde anlatımlara da göz atılabilir.
Atatürk Anı Odasına gezenlere müze görevlisi tarafından bir aşk mektubu veriliyor. Atatürk’ü ilk aşkı Eleni Karinte’nin ona yazdığı mektup:
“Çok seneler geçti, ben halen her gün içerisinde senden haber bekliyorum. Herhangi bir zamanda mektubumu alırsan, beni hatırla ve kâğıttaki gözyaşlarımı görebileceksin. Yıllar ve olaylar geçiyor, seninle ilgili çok şeyler konuşuluyor. Mektubumu okurken, başka kadını seviyorsan, mektubumu kopar ve kendine sor: inanabiliyor mu ki, Manastırlı bir Eleni Karinte, bir günlük tanıdığı ve âşık olduğu adama bütün ömrünü harcamıştır? Ve benim seni sevdiğim kadar, o kadını o kadar seviyorsan, kendisine hiçbir şey söyleme, senin kadar mutlu olmasını diliyorum. Fakat balkondaki kızı hatırlıyorsan ve başkasını sevmiyorsan, seni beklediğimi ve ömrüm boyunca bekleyeceğimi bilmeni istiyorum.
Döneceğini, beni unutmayacağını biliyorum. Babam vefat etti. Beni senden ayırdığından tam bir yıl geçti, beni eve kapattı ve bir ay çıkmama izin vermedi. Ağladım, biliyorum ki tüm kilitleri ve hapisleri boşuna harcadı.
Beni evlendirecekleri adamı sadece bir kez gördüm ve kendisi bana onu sevebileceğimi sordu. Ben kendisine, ‘Hayır, ben sadece ilk aşkımı seviyorum’ dedim. Ve artık kendisini görmedim. Babam beni hiç bir zaman affetmedi ve ben de kendisini affetmedim. O zamanlardaki gibi artık genç ve güzel değilim… Tüm ömür bir gün içerisinde!
Ebediyen seni seven ve seni bekleyen, senin Eleni Karinte.”
Bitola, antik bir kültür kenti, Bizans İmparatorluğundan beri yaşıyor. Yakındaki Heraclea Lyncestis antik kenti kalıntıları, bu bölgenin mirasının mükemmel bir örneği. Širok Sokak boyunca güneye ve parkın içinden yaklaşık 1,5 km yürürseniz antik Yunan kenti Heraclea Lyncestis’in kalıntılarına ulaşırsınız.
Bitola’da Osmanlı döneminden bu yana şehrin alışveriş merkezi olan Stara Čaršija, Manolya Meydanı, Saat Kulesi, Yeni Camii, şehrin buluşma noktası, kafelerin yan yana sıralandığı Sirok Sokak, Bitola Müzesi ve Sveti Dimitrija Kilisesi de gezilecek yerler arasında.
Makedonya benim sevdiğim ülkelerden. Balkanlar turu arasında mutlaka görülmesini tavsiye ettiğim bir ülke burası, özellikle de Ohrid’e mutlaka gidin.
Vizesiz yurtdışı turları içerisinde Makedonya da yer alıyor genellikle. Balkan turları, hem fiyat hem de süre içerisinde birkaç ülke ve şehir görmek adına da uygun. Selanik, Manastır, Ohrid, Üsküp, Mostar ve Saraybosna görülmesi gereken yerler arasında.
