malta

Erzurum, Doğu Anadolu Bölgesi’nin en büyük ve en kalabalık şehri. Palandöken Dağları eteklerinde, nefis bir ovanın kenarından yükselen kartal yuvası gibi bir şehir. Bölgeler arası geçişi sağlayan ulaşım imkânları, su kaynakları ve tahıl üretimine müsait ovaları ile tarih boyunca insanların yerleştiği bir kültür çevresi olmuş kadim bir coğrafya.

Uzun yıllar Türk medeniyetlerine başkentlik yapan Erzurum’da çok sayıda tarihi eser ve yapının yanı sıra, görkemli Tortum Şelalesi ve Türkiye‘nin önemli kayak merkezlerinden Palandöken ile Anadolu’nun en zengin kültürel varlığa sahip şehirlerinden. Sahip olduğu Selçuklu ve Osmanlı eserleriyle yaşayan bir sanat tarihi müzesi gibi.

malta
erzurum gezilecek yerler

Tarihin ilk dönemlerinden beri yerleşimin olduğu, farklı medeniyetlerin etkisi altında kalan Erzurum’un dört bir yanı pek çok uygarlığın izlerini taşıyor.

İran’ı Karadeniz’e Kafkasya’yı Akdeniz’e bağlayan son derece önemli tarihi yolların kesiştiği noktada yer alan Erzurum, gezilecek yerler bakımından hayli zengin. Sayısız uygarlığın birbiri ile savaşma, tanışma ve buluşma merkezi olmuş.

Erzurum Gezilecek Yerler

Şehrin modern ve yer yer çirkin yapıları arasında ansızın karşınıza çıkıveren ve her nasılsa ayakta kalmış inanılmaz şaheserler var. Ulu Cami, Üç Kümbetler, Saat Kulesi, Yakutiye Medresesi gibi göz alıcı eserler geçmişin mirasını gözler önüne seriyor.

   

Erzurum’a Selçukluların yatırım yaptığ, ancak Osmanlıların fazla imar etmedikleri yönündeki kanaatleri boşa çıkaran pek çok Osmanlı dönemi cami ve hamama ev sahipliği yapıyor. Murat Paşa Cami, Lala Paşa Cami, Caferiye Cami, İbrahim Paşa Cami bunlardan birkaçı.

Geniş bulvarları, havuzlu meydanları ve alttan aydınlatmalı kaldırımları ile şehir merkezi, son yıllarda büyük bir değişim geçirmiş, modern bir görünüm kazanmış.

1. Yakutiye Medresesi

erzurum yakutiye medresesi

Erzurum’un sembol yapılarından Yakutiye Medresesi, Hoca Yakut Gazani tarafından 1310’da yaptırılmış. Anadolu’da kapalı avlulu medreselerin en büyüğü olarak kabul edilen medrese, Erzurum kent merkezinde yer alıyor.

Yakutiye Medresesi hâlâ yüzlerce yıllık heybetinden ve ihtişamından bir şey kaybetmemiş. 1995’te restore edilen medrese, günümüzde Türk-İslâm Eserleri ve Etnografya Müzesi olarak hizmet veriyor. Hemen ilerisinde Çifte Minareli Medrese var.

Çifte Minareli Medrese’ye yürürken yol üstündeki, 11 evden oluşan tarihi Erzurum Evlerini de gezin. Yakındaki Taşhan’a da uğramayı ihmal etmeyin. Eski bir kapalı çarşı olan hanın ana avlusunda değerrli Oltu taşından yapılmış çeşit çeşit hediyelik eşyalar satılıyor. Erzurum’a özel siyah renkte yarı kıymetli Oltu taşı, fosilleşmiş reçinelerden elde ediliyor.

2. Çifte Minareli Medrese

erzurum çifte minareli medrese

Çifte Minareli Medrese, kentin en önemli sembolü. 13. yüzyılda inşa edilen yapının Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat’ın kızı Hundi Hatun ya da İlhanlı Hanedanlarından Padişah Hatun tarafından yaptırıldığı tahmin ediliyor. Selçuklu mimarisinin özelliklerini yansıtan yapı, 4. Murad’ın emri ile bir süre tophane ve kışla olarak kullanılsa da günümüzde hem müze hem de sergi salonu olarak hizmet veriyor.

3. Üç Kümbetler

erzurumda gezilecek yerler

Erzurum’un simge yapılandan Üç Kümbetler, koni şeklindeki çatısı, özenli geometrik detayları ve duvarlar üzerindeki rölyefleriyle bir dönemin klasik mimari özelliklerini taşıyan 3 Selçuklu kümbetinden oluşuyor.

Anıt mezar kültürünün Anadolu topraklarındaki en güzel örneklerinden Üç Kümbetler’den en büyüğü Emir Saltuk’a ait. Emir Saltuk Kümbeti’nin üzerinde yer alan hayvan kabartmaları eski Türk takvimlerindeki burç figürlerini andırıyor.

12. yüzyılın sonlarında inşa edildiği düşünülen kümbetlerden diğerlerinin kime ait olduğu bilinmiyor. Birkaç adım ötede ise eski Erzurum kültürünün mükemmel bir örneği 300 yıllık Paşa Bey Konağı yer alıyor.

5. Erzurum Kalesi

erzurum kalesi

Kalenin bulunduğu tarihi mahallede birçok Selçuklu medrese ve türbesi, eski Bizans yapıları ve Osmanlı camileriyle yan yana. Erzurum’un tarihi yapılarından Erzurum Kalesi’nin 5. yüzyılda Bizanslılar tarafından yaptırıldığı tahmin ediliyor. İçinde 1124-1130 yılları arasında yapıldığı bilinen bir saat kulesi var. ilk olarak Kanuni Sultan Süleyman ve Sultan II. Mahmut tarafından onarılmış.

Erzurum Kalesi maalesef Rusların işgali sırasında ciddi bir yıkıma uğramış. İç ve dış kaleden meydana gelen Erzurum Kalesi’nin Tebriz Kapısı, Erzincan Kapısı, Gürcü Kapısı ve İstanbul Kapısı olmak üzere günümüze ulaşan 4 kapısı bulunuyor. Erzurum Kalesi, şehrin panoromik fotoğraflarını çekmek isteyenlere, manzarasıyla ilham verici fırsatlar sunuyor.

4. Erzurum Ulu Camii

erzurumda görülecek yerler

Erzurum tarihi yerleri içerisinde ihtişamlı mimarisiyle gezenlerkendine hayran bıraktıran yerlerden biri de şehrin alameti farikalarından biri olan Ulu Cami. Saltuklular döneminde yapılan caminin esas adı Atabey Camii olmasına rağmen ihtişamıyla halk arasındaki Ulu Camii olarak isimlendirilmiş.

Caminin tepesi, bölgede çok sık rastlanan kırlangıç yuvasını andıran biçimde örtülmüş. Bu mimari özelliği sayesinde içerideki nem ve koku doğal yollarla temizlenip bir havalandırma sağlanıyor. Eski Erzurum evlerinde bu teknik yine görülebiliyor.

6. Palandöken Kayak Merkezi

erzurum gezilecek yerler palandoken
erzurum kemal kaya

Sıfırın altındaki sıcaklığı ve zirveleriyle bilinen Erzurum başka şehirleri kıskandıracak kayak merkezine sahip. 3,176 metre devasa yüksekliğiyle tüm vadiye hâkim Palandöken’in göz alıcı manzarası, şehrin insanı zinde tutan soğuk havası ve parlak gökyüzü bu bembeyaz cenneti çekici kılıyor. Ana telesiyej hattının başlangıç noktasındaki otellerden birinde kalırsanız odadan çıktıktan dakikalar sonra kayak dolu bir güne başlangıç yapabilirsiniz.

Erzurum şehir merkezinin güneyinde yer alan Palandöken Kayak Merkezi ise kar kalitesi, uzun ve dik pistleri ile Türkiye’nin en iyi kayak merkezlerinden biri. Kar yağışının ekim-kasım aylarında kendini gösterdiği Erzurum’da, kayak için en uygun dönem nisan sonuna kadar devam ediyor. Merkezde yılın 5 ayı kayak yapılabiliyor.

Uluslararası Kayak Federasyonu (FIS) tarafından tescilli pistleriyle aynı anda yaklaşık 12 bin kişiye kayak yapma fırsatı sunuyor. Palandöken Kayak Merkezi’nde, Alp disiplini ve snowboard için son derece uygun pistler, yamaç paraşütü, dağcılık, snowtube, paintball gibi aktiviteleri yapmak mümkün. Kayağa ara verdiğiniz günlerden birinde kendinizi kalın giysilerle sarıp sarmalayın ve dağların üzerindeki tabyalardan birinden şehre bakın.

7. Erzurum Tabyaları

erzurum aziziye tabyası

Erzurum Tabyaları‘nın tarihi 18. yüzyıldaki Osmanlı-İran Savaşı’na uzanıyor. Birçoğu Rusların Doğu Anadolu’da 19. yüzyılın başından itibaren yaptığı baskın ve işgal girişimine karşı savunma amacıyla inşa edilen tabyaların sayısı 22. Karargah binaları, eğitim sahaları, sarnıçlar, pusu odaları ve askeri barınaklardan oluşan tabyalardan en önemlileri Mecidiye ve Aziziye.

Ana tabyalardan Aziziye Tabyası, aynı zamanda şehrin kahramanı kabul edilen Nene Hatun’un türbesine de ev sahipliği yapıyor. Nene Hatun, 20. yüzyıl başlarındaki Rus işgaline karşı Erzurum’u kucağında bebeğiyle savunan genç bir kadındı.

8. Tortum Gölü

tortum gölü

Türkiye’nin 4 akbaba türünü de görmenin mümkün olduğu, yırtıcı kuşların uğrak yeri olan Tortum Gölü’nün bulunduğu vadi, Tortum ilçesinin 35 km kuzeyinde yer alıyor. Kemerlidağ’dan inen bir heyelan kütlesinin Tortum Çayı’nın önünü kapamasıyla meydana gelen göl, yaklaşık 8 km²’lik bir alanı kaplarken, en derin noktası 1 km’yi buluyor.

Tortum Gölü’nü mesire alanları, karşı kıyısını elma ve kayısı bahçeleri, doğu kıyılarını peri bacaları süslerken, gölde Ayvalı ve Küçük adında iki ada ve Balıklı Köyü önlerinde göle doğru uzanan Bozburun Yarımadası bulunuyor. Oldukça sakin olan gölün üzerinde sandalla gezinti yapmak mümkün.

9. Tortum Şelalesi

erzurum görülecek yerler

Tortum Hidroelektrik Santrali’ni çalıştıran Tortum Gölü’nün sularının fazlası doğal seti aşarak 48 m yükseklikten Tev Vadisi’ne döküldüğü yerde Tortum Şelalesi’ni oluşturuyor. Üstte gökkuşağı, altta koca bir dev kazanı meydana getiren şelale, ülkemizin büyük şelalelerinden biri olarak anılıyor.

Şelalenin önünde yer alan izleme balkonu, ziyaretçilerin ıslanma pahasına çıktığı, doğa tutkunlarını kendine hayran bırakan eşsiz bir güzellik sunuyor. Uzundere ilçesinde, Erzurum kent merkezinin 100 km kuzeyinde bulunan Tortum Şelalesi’ni görmek için en uygun zaman şelalenin bütün görkemiyle kendini gösterdiği mayıs ve haziran ayları. Tortum’un çevresi de bir mesire alanı.

Son yıllarda Uzundere Geleneksel Cumhuriyet Karakucak Güreşleri adıyla bilinen ve 1923’ten beri sürdürülen güreşler de Erzurum’un Uzundere ilçesinde yapılıyor. Ekim ayı civarındaki Erzurum gezinizde aklınızda bulunsun.

10. Haho Kilisesi

Gürcü Bağratlı Krallığı’nın en görkemli yapılarından Haho Kilisesi, Meryem Ana Kilisesi ve Taş Cami ismiyle de biliniyor. Erzurum’un Tortum ilçesindeki Bağbaşı Köyü’nde bulunan kilise 976-1001 yılları arasında yaptırıldıktan sonra 19. yüzyılda camiye çevrilmiş. Kilisenin içerisindeki İsa ve Meryem Ana freskleri oldukça etkileyici.

11. Öşvank Kilisesi

erzurum çevresinde görülecek yerler

Öşvank Kilisesi, Erzurum’un Uzundere ilçesindeki Çamlıyamaç Köyü’nde bulunuyor. 963-973 yılları arasında Gürcü Bağratlı Krallığı tarafından inşa edilen kilise, Bizans Dönemi’nde tadilat görmüş. Freskleriyle ünlü kilisede vaftizhane, hamam, mutfak ve rahip evleri bölümleri var.

12. Çobandede Köprüsü

Çobandede Köprüsü, İlhanlı Hükümdarı Gazan Han tarafından 1298’de yaptırılan ve bezemeleri Selçuklu ve İlhanlı mimari üslubunu yansıtan tarihi bir doku. Tarihi İpek Yolu üzerindeki köprü, Karga Pazarı ve Aras nehirlerinin kesiştiği noktada, 128 m uzunluğa sahip. Siyah, kırmızı ve gri renkli kesme taştan yapılan 7 gözlü köprü, özellikle güneşin ilk ışıklarıyla gizemli bir görüntüye sahip oluyor.

13. Narman Peri Bacaları

erzurum gezilecek yerler narman

Erzurum’un Narman ilçesinin 7 km güneyinde bulunan Narman Peribacaları, kırmızı tonlarıyla göz alıcı bir güzelliğe sahip. Kırmızı Periler Diyarı olarak anılan Narman Peri Bacaları, yağmur ve rüzgarın kumlu toprak yapısını aşındırması sonucunda oluşmuş.

Topraktaki demirin oksitlenmesiyle kırmızı rengi alan jeolojik bölge, dev heykelleri andıran peribacaları ve nadir bulunan kuş türleri eşliğinde uzun kanyon yürüyüşleri için ideal. Erzurum şehir merkezine 90 km uzaklıkta yer alıyor.

14. İspir Yedigöller

ispir yedigoller

Anadolunun bakir coğrafyalarından Ovit Dağı’nın güney yamaçlarında bulunan İspir Yedigöller, Erzurum’un en önemli doğal güzelliklerinden. Bölgede dağların yüksekliği yer yer dört bin metreyi bulurken sarp tepeler arasında turkuaz renkli volkanik göller yer alıyor.

Ovit Dağı’nın güney yamaçlarında yer alan vadilerde, irili ufaklı 11 volkanik göl var. Doğa yürüyüşü parkurları ve muhteşem doğa manzaralarıyla Yedigöller, bölgenin saklı güzelliği. Yedigöller’e İspir’den ancak arazi araçlarıyla ulaşılabiliyor.

İspir’e 17 km uzaklıkta yer alan Elmalı Çamlı Mağarası da Erzurum gezilecek yerler listesine alınabilir. Salon ve koridorları sarkıt ve dikitlerle dolu olan mağaranın yüksekliği bazı yerlerde 20 metreye ulaşıyor.

15. Çoruh Havzası

çoruh nehri

Biyolojik çeşitliliğiyle Kafkas ekosisteminin batı ucunu oluşturan Çoruh Havzası, Türkiye’nin en bakir doğal koruma alanlarından. Uluslararası Çevre Koruma Örgütü’nün belirlediği dünyanın 34 sıcak noktasından biri.

Kafkas coğrafyasının batı ucunu oluşturan bölgede orkide, süsen ve sardunya gibi 100’den fazla endemik bitki türü ile zengin bir yaban hayatı var. Nemli ormanlardan alpin çayırlara dek zengin bir çeşitlilik gösteren bölgede kuş, kelebek ve yaban hayatı gözlemciliğinin yanı sıra foto safari gezileri yapılabiliyor.

Erzurum, tarihi ve kültürel zenginlikleri ile yalnızca kışın değil yılın her mevsimi ziyaret edilmeye değer. Palandöken’in eteklerinde kurulu, köklü bir tarihe sahip Erzurum’da gezerken Anadolu’nun tarihinde keyifli bir yolculuğa çıkabilir, Doğu Anadolu Bölgesi’nin en büyük kentinde doğanın ve kültürün izini sürebilirsiniz.

DÜŞÜNCELERİNİZİ BİZİMLE PAYLAŞIN, YORUM YAZIN!

Lütfen yorumunuzu yazın
Adınızı buraya yazın