Kars Gezi Rehberi: Gezilecek Yerler, Ne Yapılır, Ne Yenir?

Kars, Türkiye’nin kuzeydoğusunda, Ermenistan sınırında, yüksek rakımlı bir plato üzerine kurulmuş. Anadolu’dan Kafkasya’ya geçiş hattında yer alıyor. Coğrafya açık, rüzgâr sert, kış uzun. Şehre yaklaşırken düzlük hissi baskın; manzara yatay. İlk bakışta tipik bir Doğu Anadolu şehri gibi görünmüyor. 19. yüzyıl Rus işgali döneminden kalma taş binalar merkezde belirgin. Sokak planı ızgara formunda. Bu düzen Anadolu’nun birçok doğu kentinden farklı bir karakter oluşturuyor.

İlk ziyaretim kış aylarındaydı. Kar örtüsü şehri sadeleştiriyor. Taş yapılar ve beyaz zemin birlikte daha net bir siluet veriyor. Yazın aynı etki oluşur mu? Daha farklı bir Kars çıkar ortaya. Şunu net söyleyeyim: Kars hareketli bir metropol değil. Gece hayatı sınırlı, sosyal hayat sakin. Ama bu sakinlik şehrin eksisi değil; karakterinin parçası.

Kars Gezi Rehberi: Kafkasya Eşiğinde, Taş Mimarili Sınır Şehri

Kars, Doğu Anadolu’da yaklaşık 1.750 metre rakımda yer alan yüksek platolu bir sınır şehri. İklim burada belirleyici. Kış uzun ve sert; kar örtüsü aylarca kalkmayabiliyor. Yaz kısa ve serin. Bu yükseklik şehir temposunu doğal olarak yavaşlatıyor. Sokak hayatı mevsime göre değişiyor; özellikle kışın beyaz örtü şehir siluetinin parçası hâline geliyor.

Tarih katmanlı. Selçuklu, Osmanlı ve Rus dönemleri aynı coğrafyada okunabiliyor. Merkezdeki düzenli plan ve Baltık etkili taş yapılar Türkiye’nin doğusundaki birçok kentten ayrışıyor. Geniş, grid sistemli caddeler ve simetrik cepheler Rus döneminin izini hâlâ taşıyor. Bu mimari düzen, şehrin karakterine mesafeli ama net bir ton veriyor.

Kars’ın en güçlü tarihsel alanı şehir dışındaki Ani Harabeleri. Türkiye–Ermenistan sınırında, Arpaçay vadisine bakan bu Orta Çağ yerleşimi UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde. Şehir merkezindeki Kars Kalesi manzara için referans noktası; ancak asıl yoğunluk sokak aralarında ve Ani platosunda.

Kars mutfağı güçlü ve yerel üretime dayalı. Kaz eti, gravyer peyniri ve tandır kültürü kimliğin parçası. Tarım ve hayvancılık ekonominin temelini oluşturuyor. Turizm artmış olsa da şehir bütünüyle turistik bir vitrine dönüşmüş değil. Bu da steril bir atmosfer yerine daha gerçek bir doku bırakıyor.

Son yıllarda kış turizmi öne çıkıyor. Sarıkamış Kayak Merkezi özellikle kristal kar yapısıyla biliniyor. Ulaşım artık daha kolay; havalimanı bağlantısı ve tren hattı mevcut. Özellikle Doğu Ekspresi şehre romantik bir giriş alternatifi sunuyor.

Kars eğlence odaklı bir destinasyon değil. Sürekli aktivite, yoğun gece hayatı ya da kalabalık turistik aks arayan için seçenekler sınırlı. Ama tarih, mimari ve sınır coğrafyası ilgisi olan için güçlü bir deneyim sunuyor. Özellikle kışın karakteri daha netleşiyor: sert, sakin ve gösterişsiz. Beklentiyi buna göre kurarsan Kars karşılığını veriyor.

Kars Gezilecek Yerler 📌

Merkez yaklaşık 3 km çapında. Grid planlı geniş caddeler yürümeyi kolaylaştırıyor. Kars Kalesi, Fethiye Camii (eski Havariler Kilisesi), Taş Köprü, Rus döneminden kalma taş binalar ve ana meydan hattı yürüyerek rahat geziliyor. Yokuş çok sert değil, tempo sakin.

Şehir içinde araç şart değil. Taksi ve dolmuş sistemi var ama çoğu noktaya yürüyerek ulaşmak mümkün. Zaten Kars’ı anlamak sokak aralarında, taş cepheleri okuyarak oluyor.

Çevre Rotaları: Araç Gerekli mi?

Evet, merkez dışına çıkıyorsan araç mantıklı.

• Ani Harabeleri – 55 km
• Sarıkamış Kayak Merkezi – 50 km
• Erzurum – 160 km

Ani için en az yarım gün ayırmak gerekiyor. Toplu taşıma sınırlı; ya tur ayarlamak ya da araç kiralamak pratik. Özellikle kışın yol durumunu kontrol etmek şart.

Mutlaka Görülmeli

• Ani Harabeleri – Kars’ın asıl tarihsel ağırlığı burada.
• Kars Kalesi – Şehre yukarıdan bakmak için.
• Fethiye Camii – Çok katmanlı mimariyi görmek için.
• Rus döneminden kalan taş mahalleler – Baltık planını hissetmek için.

Hangi Mevsimde Hangi Yüzü?

• Kış (Aralık–Mart): Kars’ın karakteri en net. Kar örtüsü, -20°C’ler, Sarıkamış sezonu. Sert ama güçlü bir atmosfer.
• İlkbahar: Rüzgârlı ve değişken. Ani daha yeşil görünür.
• Yaz: Serin ve rahat. Yürümek kolay, manzara açık.
• Sonbahar: Daha sakin, fotoğraf için dengeli ışık.

Gezmesi Kolay mı?

Merkez için evet. Çevre için plan şart.
Kars’ta “koşarak” gezilecek bir yoğunluk yok. Yavaş, mesafeli ve sakin bir tempo var.

Burası aktivite listesi doldurmak için değil; taşın, boşluğun ve sınır coğrafyasının verdiği hissi anlamak için. Beklentiyi buna göre kurarsan gezi kolay. Aksi hâlde şehir sana ekstra çaba harcamaz.

1. Ani Antik Kenti, Kars – Türkiye–Ermenistan Sınırı

Anadolu coğrafyasında adını bile bilmediğimiz onlarca antik kent var. Ani Antik Kenti ise benim uzun süredir aklımda olan yerlerden biriydi. Kars’ın doğusunda, Türkiye–Ermenistan sınırında, Arpaçay Nehri’nin kıyısında konumlanan bu yerleşim geçmişte Kafkasya ile Anadolu arasında stratejik bir geçiş noktasıydı. Ticaret yollarının kesişiminde durduğu için döneminde bölgenin en güçlü merkezlerinden biri hâline gelmiş.

Uzunluğu yaklaşık 5 kilometreyi bulan surları hâlâ ayakta. İçeride katedral, farklı dönemlere ait kiliseler, cami kalıntıları ve yerleşim izleri yan yana duruyor. Bu çeşitlilik Ani’nin tek bir medeniyetin değil, farklı kültürlerin kesişim alanı olduğunu gösteriyor. Yapıların çoğu harabe hâlinde ama plan şemaları okunabiliyor; özellikle Ani Katedrali ve Menuçehr Camii alanın en belirgin yapıları.

2016 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınması yerinde bir karar. Bu statü yalnızca koruma değil, uluslararası görünürlük anlamına da geliyor. Açık araziye yayılmış geniş bir alan olduğu için gezerken rüzgâr sert, mesafe uzun. Ani kartpostallık bir antik kent değil; sınırın kıyısında, sessiz ve geniş bir plato üzerinde duran bir tarih alanı. Buraya gelirken zaman ayırmak ve yürümeye hazır olmak gerekiyor.

2. Sarıkamış Kayak Merkezi

Palandöken Kayak Merkezi, Kars şehir merkezinin güneybatısında, yaklaşık 45 dakika mesafede, 2.100 metre rakımda konumlanıyor. Çam ağaçlarının arasına açılmış pistleriyle Türkiye’deki birçok kayak merkezinden ayrılıyor. Açık, çıplak dağ görüntüsü yerine sarıçam ormanlarının içinde kayıyorsun. Bu hem rüzgârı kesiyor hem de görsel olarak daha dengeli bir atmosfer yaratıyor.

Buranın en güçlü tarafı kar kalitesi. “Kristal kar” diye anılan, nem oranı düşük ve toz formundaki kar yapısı sayesinde pist zemini sert buz tabakasına dönüşmüyor. Bu özellik, İsviçre Alpleri ile kıyaslanmasına neden oluyor. Toplam pist uzunluğu yaklaşık 13 kilometre. Pistler teknik olarak zorlayıcı değil; başlangıç ve orta seviye için uygun. İlk kez kayak öğrenen biri için güvenli bir ortam sunuyor.

Sezon genellikle kasım sonu başlayıp nisan ayına kadar devam ediyor. Mekanik tesisler yeterli, yoğunluk Palandöken kadar kalabalık değil. Bu da özellikle hafta içi daha rahat bir deneyim sağlıyor. Otel seçenekleri sınırlı ama nitelikli. Pistlere yakın konaklama avantajlı; sabah ekipmanla uzun mesafe yürümek gerekmiyor.

Sarıkamış gösterişli bir kayak merkezi değil. Aprés-ski kültürü sınırlı, gece hayatı beklentisiyle gelmek doğru olmaz. Ama düzenli pist, kaliteli kar ve sakin bir ortam arıyorsan karşılığını veriyor. Kayak öğrenmek için kontrollü ve güvenli bir alan. Kars gezisini kışın planlıyorsan burası güçlü bir durak.

Konaklama tarafında pistlere yakın olmak önemli. Sabah ekipmanla servis kovalamak yerine yürüyerek telesiyeje ulaşmak ciddi konfor. Bu yüzden tercihim Habitat Otel veya Dolina Hotel oldu.

Habitat daha kompakt ve pist erişimi pratik. Odalar sıcak, yemek düzeni yeterli. Kayak sonrası spa ve dinlenme alanı avantaj. Dolina ise biraz daha geniş hacimli; ortak alanları ferah, servis organizasyonu düzenli. Her ikisinde de konakladım, temel ihtiyaç açısından sorun yaşamadım. Lüks beklentini Alpler seviyesine çıkarma ama pist odaklı, düzenli bir kış konaklaması için yeterli.

3. Çıldır Gölü, Kars–Ardahan

Kars ile Ardahan arasında, 1.900 metre rakımda yer alan Çıldır Gölü, Doğu Anadolu’nun en büyük tatlı su göllerinden biri. Kış aylarında sert soğuk nedeniyle yüzeyi tamamen donuyor ve buz kalınlığı bazı dönemlerde 1 metreye yaklaşıyor. Bu doğal durum gölü sıradan bir manzaradan çıkarıp aktif bir kış alanına dönüştürüyor. Özellikle ocak–şubat döneminde yüzey yürünebilir ve kızakla geçilebilir hâle geliyor.

Donmuş gölün üzerinde atlı kızaklar dolaşıyor. Bu yalnızca turistik bir aktivite değil; yerel halk için mevsimlik bir geçim kaynağı. Kızak sahipleri genelde bölge insanı, sohbet etmeye açık. Göl yüzeyinde açılan buz deliklerinden yapılan geleneksel balık avı ise hâlâ sürüyor. Özellikle sazan ve kefal avlanıyor; eğer denk gelirsen buz üstünde av sürecini izlemek mümkün.

Kıyıdaki küçük, salaş restoranlarda gölden çıkan balık servis ediliyor. Menü basit ama ürün taze. Mekân beklentini yüksek tutma; deneyim manzarayla birlikte anlam kazanıyor. Rüzgâr sert olabilir, özellikle göl üstünde ciddi üşüme hissi oluşuyor. Katmanlı giyinmek şart.

Çıldır Gölü fotoğraf için güçlü bir alan ama yalnızca kadrajdan ibaret değil. Donmuş yüzeyde yürümek, kızakla ilerlemek ve buz altındaki hayatı görmek farklı bir perspektif sunuyor. Kars kış rotasında mutlaka yer almalı. Yazın sakin bir göl, kışın ise bambaşka bir sahne.

4. Sarıkamış Şehitliği, Kars

Sarıkamış Şehitliği, I. Dünya Savaşı sırasında 1914–1915 kışında gerçekleşen Sarıkamış Harekâtı’nın anısına düzenlenmiş bir anma alanı. Osmanlı ordusu, Rus işgalini durdurmak amacıyla ağır kış şartlarında ilerlemeye çalışırken on binlerce askerini kaybediyor. Resmî ve gayriresmî kaynaklarda farklı rakamlar geçse de kayıpların çok yüksek olduğu kesin. Bölgenin sert iklimi ve lojistik yetersizlik, askerî planın önüne geçiyor.

Şehitlik Sarıkamış ilçe merkezine yakın bir konumda. Çam ormanlarıyla çevrili, sade ve düzenli bir anıt alanı. Anıt mezarlar, kitabeler ve yürüyüş yolları var. Gösterişli bir tasarım yerine ölçülü bir düzen tercih edilmiş. Her yıl ocak ayının ilk haftasında anma yürüyüşleri ve resmî törenler düzenleniyor.

Burası yalnızca tarihî bir nokta değil; coğrafyanın askerî kararları nasıl etkilediğini somut biçimde gösteren bir yer. Kışın kar örtüsü altında gezildiğinde atmosfer daha ağır hissediliyor. Sessiz bir alan; turistik kalabalık yok. Bu da ziyaret deneyimini daha sakin kılıyor.

Benim için Sarıkamış Şehitliği, Kars gezisinin en duygusal durağı. Çanakkale kadar bilinir değil ama hafızada yer etmesi gereken bir sayfa. Kars’a kadar gelmişken yalnızca manzaraya değil, bu tarihe de zaman ayırmak gerekiyor.

5. Kutsal Yerler – Ebu’l Hasan Harakani Türbesi ve Külliyesi, Kars

Kars ve çevresi tarih boyunca farklı milletlerin ve inanç topluluklarının yaşadığı bir geçiş coğrafyası. Bu nedenle şehirde kilise, cami ve türbe yapıları yan yana duruyor. Ermeni döneminden kalan taş kiliseler, Caferi nüfusun yoğun olduğu mahallelerdeki camiler ve İslam tasavvuf geleneğine ait türbeler, bölgenin çok katmanlı geçmişini somutlaştırıyor. Bu çeşitlilik Kars’ın mimarisine ve kimliğine doğrudan yansımış.

Şehrin en çok ziyaret edilen manevi merkezlerinden biri Ebu’l Hasan Harakani Türbesi ve Külliyesi. 11. yüzyılda yaşamış olan Ebu’l Hasan Harakani’nin Anadolu’ya gelen ilk tasavvuf büyüklerinden biri kabul edilmesi nedeniyle burası sembolik bir öneme sahip. Türbe ve cami yapısı şehir merkezine yakın konumda. Külliye düzeni sade; geniş avlu ve cami bölümü aktif olarak kullanılıyor.

Kars Havalimanı’na da ismini veren Harakani, şehir hafızasında güçlü bir figür. Türbe gün içinde ziyaretçilere açık, ibadet edenlerle turistler aynı mekânı paylaşıyor. Gösterişli bir süsleme bekleme; yapı işlev odaklı ve düzenli. Ziyaret sırasında sessizliğe dikkat etmek gerekiyor.

Kars’taki kutsal yapılar yalnızca dinî merkez değil, tarihî sürekliliğin işaretleri. Şehri anlamak için Ani Harabeleri’ni görmek kadar bu tür manevi mekânlara da uğramak gerekiyor. Kars’ın kültürel kimliği tam olarak bu çoklu mirasın içinde şekillenmiş.

6. Tarihi Yerler – Havariler Kilisesi ve Kars’ın Tarih Katmanları

Kars şehir merkezi ve çevresi, farklı dönemlerin üst üste değil yan yana durduğu bir açık hava arşivi gibi. Osmanlı, Rus, Ermeni ve Gürcü mimarisi aynı sokakta karşılaşabiliyor. Planlı Rus dönemi taş binaları, kesme bazalt yapılar ve klasik Osmanlı hamam kültürü şehir dokusunun parçaları.

Bu katmanların merkezinde Havariler Kilisesi yer alıyor. 10. yüzyılda Bagratlı Ermeni Krallığı döneminde inşa edilen yapı, daha sonra cami olarak kullanılmış. Silindirik gövdesi ve kabartma figürlü taş süslemeleri dikkat çekiyor. Şehir merkezinde, kolay ulaşılabilir konumda. Yapının dönüşüm geçmişi Kars’ın el değiştiren tarihini tek başına anlatıyor.

Şehirde ayrıca Kars Kalesi, Taş Köprü, Kars Tabyaları ve farklı dönemlere ait hamam yapıları görülebiliyor. Küçük Hamam, Mazlum Oğlu Hamamı, Topçuoğlu Hamamı ve İlbeyioğlu Hamamı Osmanlı döneminin kent içi yaşamına dair izler taşıyor. Rus döneminden kalan geniş planlı kamu yapıları ise şehir merkezine farklı bir siluet kazandırmış.

Kars Kalesi’ne çıkmak şart. Yukarıdan bakınca şehir planı netleşiyor; taş binalar, düz sokaklar ve Aras havzasına doğru açılan manzara birlikte okunuyor. Kars’ta tarih tek bir döneme ait değil. Şehri anlamak için yürümek, cephelere dikkat etmek ve mimari dili okumak gerekiyor.

7. Sarıkamış Trekking Rotaları

Sarıkamış yalnızca kışın kayak yapılan bir merkez değil. Yaz ve bahar döneminde geniş orman dokusu ve yüksek rakımı sayesinde ciddi bir doğa rotası alternatifi sunuyor. Sarıçam ormanları arasında ilerleyen patikalar, açık plato geçişleri ve hafif eğimli hatlar sayesinde hem amatör hem deneyimli yürüyüşçülere uygun parkurlar var.

Bölgede 21 farklı trekking güzergâhı bulunuyor ve toplam yürüyüş parkuru uzunluğu yaklaşık 256 kilometreyi buluyor. Parkurların çoğu işaretli ve doğal zeminde. Ayrıca 356 kilometrelik bisiklet rotası ve 428 kilometreyi bulan manzaralı araç yolu ağı mevcut. Bu da Sarıkamış’ı yalnızca yürüyüş değil, dağ bisikleti ve fotoğraf odaklı keşif için de uygun kılıyor.

Rakım 2.000 metre seviyelerinde olduğu için yazın bile hava serin. Orman dokusu rüzgârı kesiyor ama ani hava değişimleri mümkün. Planlı gitmek gerekiyor; özellikle uzun parkurlarda su ve ekipman hazırlığı şart. Kalabalık yoğunluğu düşük, bu da doğa deneyimini daha sakin hâle getiriyor.

Sarıkamış trekking açısından gösterişli bir marka değil ama altyapısı var. Sessizlik arayan, orman içinde uzun yürüyüş seven biri için güçlü bir alternatif. Kars gezisini yalnızca şehir merkezi ve Ani ile sınırlamak yerine Sarıkamış’ın yaz rotalarını da programa eklemek mantıklı.

8. Özgün Rus Mimari Eserleri

Kars ve Sarıkamış hattında dolaşırken 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrası başlayan yaklaşık 40 yıllık Rus hâkimiyetinin izlerini açık biçimde görüyorsun. Bu dönem sadece siyasi değil, fiziksel bir dönüşüm de yaratmış. Şehir planı, yapı malzemesi ve cephe dili değişmiş.

Ruslar Kars’ı askeri garnizon kenti olarak kurgulamış. Bu nedenle kent merkezinde 19. yüzyıl Baltık mimarisinin izlerini taşıyan kesme taş yapılar dikkat çekiyor. Simetrik cepheler, yüksek tavanlar, kalın duvarlar ve düzenli ızgara planlı sokaklar hâlâ okunabiliyor.

Sarıkamış’taki Kazım Karabekir Camii bunun en çarpıcı örneklerinden. Aslında Rus döneminde kilise olarak inşa edilmiş. Kalın taş duvarları, sivri çatı formu ve pencere düzeni klasik Osmanlı cami tipolojisinden farklı. Sonraki dönemde camiye dönüştürülmüş.

Kars merkezdeki birçok kamu yapısı da aynı dönemin ürünü. Taş işçiliği ağır, oranları dengeli ve cepheler sade. Gösteriş değil, işlev öncelikli.

Öne Çıkan Yapılar

• Defterdarlık Binası – Baltık etkili cephe düzeni ve taş malzemesiyle tipik Rus dönemi kamu yapısı.
• Hekim Evi – Konut ölçeğinde ama cephe simetrisi belirgin.
• Sağlık Müdürlüğü Binası – Yüksek pencereler ve kalın duvar yapısı dikkat çekiyor.
• Eski Vali Konağı – Dönemin idari mimarisini yansıtıyor.
• Tuncer Güvensoy Evi – Sivil mimaride Rus etkisinin görüldüğü örneklerden.

Bu yapıları gezerken fark ediyorsun: Kars Anadolu’daki birçok şehirden farklı bir mimari kimliğe sahip. Taş bloklar ve düzenli sokak planı şehre Kafkas hattına yakın bir karakter kazandırmış. Bu da Kars’ı sadece doğu şehri değil, sınır ve geçiş şehri haline getiriyor.

Kars’ta Ne Yenir? Nerede Yenir? 🧀🥩

Kars’a gelip peynir almadan dönmek zor. Türkiye’de peynir üretiminde adı en çok anılan şehirlerden biri. Gravyer, kaşar, çeçil, eski kaşar… Çeşit bol ve fiyatlar büyük şehirlere göre daha makul. Ben normalde alışverişe mesafeliyim ama Kars’tan elim boş çıkmadım. Özellikle Kars gravyeri, Rus döneminden kalan bir üretim kültürü. Yapımı yaklaşık 8–10 ay sürüyor; sabır işi.

🧀 Peynir ve Kahvaltı

• Boğatepe Köyü – Gravyerin üretim merkezlerinden. Mümkünse köye gidip yerinde tatmak daha anlamlı.
• Kars Kaz Evi – Kahvaltıda peynir çeşitleri güçlü.
• Hanımeli Ev Yemekleri – Sade ama yerel.

Kars kaşarı da yoğun aromalı ve talep görüyor. Çeçil peyniri kahvaltı sofralarının klasiği.

🦆 Kaz Eti: Kaz eti Kars mutfağının ana karakteri. Kışın daha çok bulunur; tandırda ağır ağır pişer. Yanında bulgur pilavı ile servis edilir. Kars Kaz Evi – İsmi gibi işi de kaz. Şehr-i Kars – Yerel menü geniş. Kaz eti ağırdır; ben pek sevemedim akşam yemeğine planlamak daha mantıklı.

🥘 Diğer Yerel Tatlar: Etsiz dolma, Kete, Hangel (Kars mantısı), Ayran aşı çorbası gibi yöresel yemekler ev mutfağı tarzı lokantalarda daha iyi çıkar.

Kars mutfağı süslü değil, güçlü. Malzeme yerel, tarif basit, lezzet yoğun. Fine dining arayan için seçenek sınırlı; ama gerçek yöresel tat isteyen için doğru şehir. Özellikle kışın kaz sezonunda geliyorsan sofranın karakteri daha net. Burada yemek turistik gösteri değil; üretimin doğal sonucu. Peynirini al, kazını ye, çayını iç. Fazlası yok ama eksiği de yok.

Kars Nerede 📍

Kars, Doğu Anadolu Bölgesi’nin en doğusunda, Ermenistan sınırında yer alıyor. Doğusunda Ermenistan, batısında Ardahan, güneyinde Erzurum var. İstanbul’dan yaklaşık 1437 km, Ankara’dan 1090 km uzaklıkta. Uçakla geldiğinde yolculuk ortalama 2 saat sürüyor. Kara yoluyla gelmeyi planlıyorsan mesafeyi değil, süreyi hesaba kat; Doğu Anadolu yolları düz görünür ama uzun.

Şehir, 1768 metre rakımda, geniş bir plato üzerine kurulmuş. Bu yükseklik iklimi doğrudan etkiliyor. Kış sert, yaz kısa ve serin. Kars Çayı vadisi boyunca yerleşim şekillenmiş; şehir merkezi düz ama çevre açık ve rüzgâra açık.

Kars’ın konumu sadece coğrafi değil, tarihsel olarak da stratejik. Kafkas Dağları’nın eteklerinde, eski İpek Yolu güzergâhında yer alıyor. Bu nedenle farklı dönemlerde farklı medeniyetlerin izini taşıyor. Rus, Osmanlı ve daha eski dönemlerin etkisi şehir planında hâlâ okunuyor.

Kars’a Nasıl Gidilir ✈️

Kars Harakani Havalimanı şehir merkezine 7 km mesafede, İstanbul’dan direkt uçuş 2 saat sürüyor. Türk Hava Yolları günlük sefer düzenliyor, bilet fiyatları 120-180€ arasında değişir (Ocak 2024, Turkish Airlines). Havalimanından şehre otobüs 2€, taksi 8€ civarında. Pegasus ise sezonluk seferler düzenliyor.

Kara yolu ile ulaşım uzun ama manzaralı. İstanbul’dan otobüs 24 saat, bilet 25€ civarında. Şehir içi ulaşım dolmuş sistemiyle sağlanır, bilet 0.50€. Taksi taksimetre kullanır, merkez içi geziler 3-5€ arasında. Şehir merkezi yürünebilir boyutta, ana noktalar arası maksimum 2 km mesafe bulunur.

Doğu Ekspresi ile Ankara, Erzurum güzergahını takip ederek trenle Kars’a gidilebilir. Kars ayrıca Gürcistan (Tiflis) ile demiryolu bağlantısına da sahip. Göze alanlar bu uzak coğrafyaya Türkiye’nin her noktasında şehirlerarası otobüslerle kente gidebilir.

2 Günlük Kars Gezi Planı (Araçlı ve Tempolu)

Kars merkez yürünebilir ama Ani ve Sarıkamış için araç şart. Bu plan biraz sıkıştırılmış; erken başlarsan rahat tamamlarsın.

🗓 1. Gün – Şehir Merkezi + Ani

Sabah 08.30 – Merkez Yürüyüşü
Aracı merkezde park et, şehri yürüyerek keşfet.

• Kars Kalesi – Sabah erken çık, manzara net olur.
• Fethiye Camii – Ermeni-Rus-Selçuklu geçişini oku.
• Taş Köprü ve Rus döneminden kalma grid sokaklar.

Merkez 2–3 saat yeterli.

Öğle 11.30 – Ani’ye Hareket (55 km / ~1 saat)

• Ani Harabeleri
  En az 2–3 saat ayır. Katedral, Surp Krikor, sur hattı ve Arpaçay vadisi mutlaka. Açık alan, rüzgâr sert olabilir.

Akşam – Merkeze Dönüş
Kaz eti veya yöresel mutfak dene. Akşam tempo zaten düşük; şehir erken sakinleşir.

🗓 2. Gün – Sarıkamış + Doğa

Sabah – Sarıkamış (50 km / ~45 dk)

• Sarıkamış Kayak Merkezi: Kışın kayak, yazın sarıçam ormanında yürüyüş. Vaktin varsa Katerina Köşkü (Rus av köşkü) dışarıdan görülebilir.

Öğle – Dönüşte Köy Rotası
Boğatepe tarafına saparsan gravyer üretimi yapılan köyleri görme şansı var.

Öğleden Sonra – Serbest Zaman
Merkezde son yürüyüş. Peynir alışverişi, sakin bir kahve.

Toplam sürüş mesafesi iki günde yaklaşık 200 km. Kışın yol durumunu mutlaka kontrol et. Ani ve Sarıkamış açık alan; rüzgâr ve soğuğa hazırlıklı ol. Merkez için araç gereksiz, çevre için gerekli.

Bu planla Kars’ın hem şehir dokusunu hem sınır coğrafyasını görmüş olursun. Sıkıştırılmış ama yüzeysel değil. Eğer üç günün varsa tempoyu düşürmek daha anlamlı olur; ama iki günde ana karakteri yakalarsın.

Kars büyük cümleler kuran bir şehir değil. İlk anda seni etkilemeye çalışmıyor. Taş binalar, geniş caddeler, rüzgâr ve yüksek rakım… Her şey sade ama net. Bu netlik zamanla değer kazanıyor.

Burada gezmek sadece şehir merkezini dolaşmak değil. Ani Harabeleri, Sarıkamış hattı, Rus döneminden kalan taş yapılar ve yerel mutfak birlikte anlamlı. Kars tek başına değil; çevresiyle birlikte okunmalı.

Kışın geliyorsan hazırlıklı ol. Soğuk sert, ama manzara daha karakterli. Yazın geliyorsan mesafeler ve açık alanlar daha konforlu. Sezon farkı deneyimi değiştiriyor.

Yeme-içme konusunda acele etme. Kaz eti, gravyer peyniri ve yerel ürünler bu şehrin hafızası. Hızlı tüketilecek bir rota değil; oturup vakit ayırmak gerekiyor.

Şunu net söyleyeyim: Eğlence arayanı tatmin etmez. Ama tarih, mimari ve sınır coğrafyasını merak eden için güçlü. Kars gösteriş sunmaz; sağlam bir arka plan sunar. Doğru beklentiyle gidildiğinde karşılığını verir.