Dünyanın en önemli kuş göç yolları üzerinde yer alan Anadolu, 500’e yakın kuş türüne ev sahipliği yapıyor. Dünyanın sayılı göç yollarından birisi olan Göksu Deltası, nadir görülen ve nesli yok olma tehlikesi altındaki kuş türlerinin yaşama, üreme, beslenme ve konaklamalarını imkan sağlayan önemli bir yer. Uluslararası öneme sahip bu sulak alan, Mersin’in Silifke ilçesinde yer alıyor. Delta ayrıca bir çok endemik bitkiye de ev sahipliği yapıyor.

Toplam alanı 15,000 hektar olan ve Türkiye’de yaşayan 450 kuş türünün 334’ünün yaşadığı Göksu Deltası, Orta Toroslar eteğinde yer alan Silifke’nin güney ucunda, Göksu Irmağının oluşturduğu kıyı ovası üzerinde bulunuyor. Doğusunda Erdemli, batısında Gülnar, Güneyinde Akdeniz, Kuzeyinde Konya ile çevrili  olan Delta Mersin merkeze 85 km uzaklıkta yer alıyor.

Göksu Deltası
Dünya çapında nesli tehlikede olan kuş türlerini barındıran Göksu Deltası

Göksu Irmağı’nın Silifke-Taşucu arasında denize açıldığı bölgedeki delta, 10.000 km. Karelik bir havzaya sahip. Özel Çevre Koruma sınırları içerisinde 10 adet yerleşim yeri bulunuyor ve koruma altındaki toplam alanıyla 226 km kare alana yayılıyor.

Türkiye’nin diğer bölgelerinde nadir görülen göçmen, kışlayan ve kuluçkaya yatan birçok kuş türü burada daha sık görüldüğünden, delta kuş gözlemciliği ve kuşbilimciler (Ornitolog) için çekim merkezi konumunda yer alıyor. Kuş türlerinin bazıları deltayı sadece göç yolu olarak kullanırken, bazılarıysa deltada ürüyor veya kışı burada geçiriyor.

Dünya çapında nesli tehlikede olan küçük karabatak, tepeli pelikan, yaz ördeği, dikkuyruk, ak kuyruklu kartal, şah kartalı, küçük kerkenez ve ada martısı Göksu Deltasının ağırladığı kuş türlerinden bazıları.

Saz Horozu
Saz Horozu @Volkan Ak trakus.org

Saz horozu, yaz ördeği, yalı çapkını, kızıl bacak, kızıl şahin, balıkçıl, sakar meke, yeşilbaş ördek gibi kuş türleri Göksu deltasında sürekli görülebiliyor. Flamingolar ise kışın burayı kullanıyor.

Delta, deniz kaplumbağaları (Caretta-Caretta) Doğu Akdeniz’de yer alan birinci derece yumurtlama alanı olduğundan oldukça öneme sahip.

Kuşlar dünyasında özel bir yere sahip olan saz horozu Göksu Delta’sının sembolü aynı zamanda. Bir yaşına ulaşan genç saz horozları, dünyaya yeni gelen yavruların beslenmesinde anne ve babalarına yardım ettiğinden aile dayanışması açısından ilginç bir yere sahip.

Göçün en yoğun olarak yaşandığı Nisan ve Eylül ayları, kuş gözlemciliği açısından en uygun zaman. Sabahın en erken saatleri kuş gözlemlemek için deltaya gelmek gerekiyor. Yanınıza dürbününüzü alın, doğa ile uyumlu kıyafetlerinizi giyinin ve kuşların hareketli dünyasına eşlik edin.

Goksu Havzasi
Tepeli Pelikan @fotoemin  trakus.org

Göksü Deltası’nda görülebilecek kuş türleri

Küçük karabatak (maks. 180) ve tepeli pelikan (maks.56), üreyen yaz ördeği (50 çift ile Türkiye’nin bilinen en büyük popülasyonu) ve pasbaş patka (30 çift), kışlayan büyük orman kartalı (maks. 20) ve şah kartal (maks.6) gibi, nesilleri dünya ölçeğinde risk altındaki bu türlerle, delta önemli kuş alanları arasında yer alıyor.

Ayrıca, küçük balaban (25 çift), gece balıkçılı (150 çift), alaca balıkçıl (70 çift), erguvani balıkçıl (50 çift), turaç (50 çift), saz horozu (300 çift), kocagöz (60 çift), bataklıkkırlangıcı (300 çift), akça cılıbıt (200 çift), mahmuzlu kızkuşu (300 çift) ve küçük sumru (150 çift) gibi türler bölgede önemli sayılarda ürüyor.

Saz Horozu
Saz Horozu @safran / Muammer Çeviker trakus.org

Aralarında boz kaz (maks.1450), fiyu (maks. 11.648), çamurcun (maks. 14.952), kaşıkgaga (maks.4325) ve sakarmekenin (maks. 36.240) bulunduğu büyük sayılarda sukuşu (maks.91.097) alanda kışlarken, göç sırasında da çok sayıda çeltikçi (maks.2500) ve leylek (maks.22.000) burada konaklıyor.

Kuş gözlemciliği için dürbün seçimi

Doğru dürbün seçimi, kuş gözlemi için dikkat etmeniz gereken ilk ve önemli ayrıntılardan biri. Başlangıç için 7x, 8x veya 10x büyütme oranına sahip bir dürbün tercih edilebilir. Objektif çapı olarak da 30-50 mm arasındaki lens boyutları yeterli.

Kus-Gozlem-Durbunu

Kuş bankası ve buluşma platformu

Kullanıcıların dünyanın her yerinden kayıt girebilecekleri, Türkiye kuş kayıtlarını araştırabilecekleri bir veri bankası olan worldbirds.org istatistiklerine göre Türkiye’den 435 farklı kuş türüne ait yarım milyona yakın kaydı barındırıyor.

Doğal ortamında yaşayan kuş türleri hakkında anonim olarak bilgi ve fotoğraf toplanıp paylaşılması amacıyla kurulan bir platform olan trakus.org, bugüne kadar Türkiye’de gözlenen 456 kuş türü hakkında ilginç detaylarsunuyor.

Goksu Deltasi, Silifke
Delta kuş gözlemciliği ve kuşbilimciler için çekim merkezi

Göksu Deltası civarında görülecek yerler

Göksu Deltası ve yakın çevresi tarihi ve arkeolojik değerler açıdan da çok zengin. Delta içerisinde yer alan üç höyük kalıntısının Hitit dönemine ait olduğu düşünülüyor. Paradeniz Lagünü kenarındaki kumullarda Roma ve Bizans dönemlerine ait büyük bir yapı kalıntıları bulunmuş. İncekum yakınlarında ve Akgöl’ün güneyinde yer alan kumullarda da yine kalıntılar yer alıyor. Altınkum ve Gazi Çiftliğinde yer alan iki yatır bölgedeki 7 kardeş yatırlarından ikisini oluşturuyor.

Hacıpaşalar çiftliğinde bulunan 2 alçak Höyük, Roma-Bizans kalıntıları, Ulugöz Su Kovaları ve Atatürk Çiftliği tarihsel nitelikteki yerlerden bazıları. Ayrıca Deltanın batısında tarihi 13 ve 14. yüzyıla kadar uzanan Roma, Bizans ve Ermeni kalıntıları da var.

Silifke konaklama tercihi olarak da Altınorfoz Otel en uygun seçim. Silifke otelleri içerisinde en iyilerden biri olan 4 yıldızlı Altınorfoz Otel, Mersin’in tarihi yerlerinin tam ortasında bulunuyor. Kendisine özgü doğal güzelliği, tertemiz deniz suyu, Cennet Cehennem’den gelen yeraltı suyunun beslediği bölgenin en güzel, en şirin koylarından birinde yer alıyor.

DÜŞÜNCELERİNİZİ BİZİMLE PAYLAŞIN, YORUM YAZIN!