Bosna-Hersek‘in güneyinde, Mostar’a 30 km mesafedeki Poçitel (Počitelj), Osmanlı İmparatorluğu Döneminden kalma tarihi yapıları, hamamı, medresesi, taş evleri ile tipik bir Anadolu köyünü andırıyor.

Çatıları kayrak taşından yapılmış taş evleri, dar ve taştan sokakları, saat kulesi, kalesi ve hamamıyla çok iyi muhafaza edilmiş. Açık hava müzesi görünümündeki köyün kalesine çıktığınızda doyumsuz bir nehir ve köy manzarası karşınızda duruyor.

pocitel

Tamamen taştan inşa edilmiş sınır kenti Poçitel, bir dönemin süper gücü Osmanlının batıdaki en büyük rakiplerinden olan Venediklilere bağlı Dubrovnik ile sınır komşusuydu. Osmanlının askeri mimari dehasınının en iyi örneği olan köy, UNESCO listesinde yer alıyor.

Malta

Bosna-Hersek’i kapsayan Balkan turlarının uğrak noktası olan Poçitel, Balkan coğrafyasında Osmanlı’nın izlerine tanık olmak için en doğru adreslerden.

Osmanlı Köyü: Poçitel

Poçitel (Počitelj), Bosna-Hersek Federasyonu’nun Hersek-Neretva Kantonunda, Čapljina belediyesine bağlı. Neretva nehrinin sol kıyısında, Mostar-Metković ana yolu üzerinde yer alıyor. Balkan turlarının popüler şehri Mostar’ın yaklaşık 30 kilometre güneyinde, Nüfusunun çoğunluğunu Hırvatlar oluşan Čapljina Belediyesinden yaklaşık 3 kilometre uzaklıkta yer alıyor.

Bosna Kralı Kral Stephan tarafından 1383’te kurulmuş Poçitel Köyü, Hersek bölgesine hayat veren, Mostar’ın tarihi köprüsü altından da akan Neretva Nehri’nin kıyısında kurulu

Saraybosna köylerinde daha çok ahşap yapılar hakimken, sınır bölgesine yakın olması nedeniyle sınır savunma kasabası olarak kent mimarisi oluştururken taş malzeme kullanılmış.

Kayalık iki tepe arasındaki alana kurulmuş olan Poçitel Kalesi, bölgede artan Osmanlı tehlikesine karşı 14. yüzyılda Macar Kralı Korvin tarafından güçlendirilerek büyütülmüş. 1463-1471 arasındaki dönemde stratejik bir savunma kalesi olarak tahkim edilen kasaba bir Macar garnizonu barındırıyordu.

Poçitel’in 1471’de Osmanlı yönetimine geçmesi ile kentin önemi giderek artmış. Köyü ve bölgeyi fetheden Osmanlılar kaleyi daha da büyüterek, kalenin yamaçlarına taştan bir yerleşim yeri inşa etmiş. 1878’de Bosna-Hersek’te Avusturya-Macaristan egemenliğinin kurulmasından sonra Počitelj stratejik önemini yitirip hızla bozulmaya başlamış.

Daha geniş ve topoğrafik açıdan daha elverişli konuma sahip büyük şehirler ortaya çıkmasıyla Poçitel’in parlak günleri geride kalmış. Nüfus yavaş yavaş azalmış. Okur yazar genç insanlar giderek azalmış, köy boşalmış.

Stratejik rolün kaybedilmesi, bu sayede kentsel mimari dokunun korunmasına yardımcı olmuş ve böylece kasaba günümüze kadar orijinal biçiminde kalabilmiş. II. Dünya Savaşından sonraki dönemde ise tam bir ölü kent manzarasına bürünmüş.

Poçitel ve çevresinin tüm tarihi kentsel alanı, Bosna-Hersek’teki 1992-1995 savaşı sırasında büyük hasar gördü. Hırvat Savunma Konseyi güçleri tarafından ağır bombalanan köyün 16. yüzyıl İslam sanatı ve mimarisi başyapıtları yok edildi. Nüfusun büyük bir kısmı etnik temizliğe maruz bırakıldı.

Bosna’yı yakıp yıkan iç savaş sırasında Hırvatların bombardımanına uğrayan Poçitel’deki Osmanlı izleri yok edilmeye çalışılsa da savaş sonrasında Türkiye ve Dünya Bankası’nın desteğiyle köy yeniden ayağa kaldırılmış. Yakın zamanda yeniden yapılanma, Pocitelj kasabasını orijinal biçimine döndürdü.

pocitelbosna hersek

Tamamen taştan inşa edilen köy, Neretva Nehri’nin kıyısında dik bir yamaç boyunca tepeye doğru yükseliyor. Köyün en yüksek noktasında bulunan kale Osmanlı topraklarını koruma ve sınır güvenliği rolünü üstlenirken, köy günümüzde turizm merkezine dönüşmüş durumda.

Tamamı taş malzemeden oluşan hamam, medrese, kervansaray, cami, saat kulesi ve daracık sokaklarıyla tipik bir Osmanlı Anadolu kasabasını andıran Poçitel, 1664’te bölgeyi ziyaret eden Evliya Çelebi’nin notlarında da yer alıyor.

Seyyah Evliya Çelebi notlarında Poçitel’den şöyle bahsetmiş: Poçitel Kalesi küçük ama sağlam bir yapı. Kalede surların, kulelerin ve komutan konutunun yanı sıra ambar ve küçük bir cami de yer almakta. Kale dışında 150 hane var. Evler taş tuğla ve kiremitten yapılma. 1562’de yapılmış bir de köy camisi var.

pocitel köyü
pocitel nasıl gidilir

Poçitel, Orta çağdan başlayarak tarihin çeşitli evreleri boyunca gelişen, günümüze kadar bütünlüğünü koruyan Bosna-Hersek’teki birkaç yerleşim yerinden biri. Köydeki birçok eser 16. ve 17. yüzyıl Osmanlı eseri.

Türklerden kalan en önemli eser ise 1563’te inşa edilen Hacı Aliya Camii. Mimar Sinan’ın öğrencilerinden Mostar Köprüsü‘nün de mimarı olan Mimar Hayrettin tarafından yapılan cami, 1992-1995 Bosna Bosna Savaşının ardından İbrahimpaşa Medresesi ile yeniden yapıldı.

Hacı Alija Camii, Bosna Hersek’teki klasik Osmanlı tarzı tek odalı kubbeli camilerin en güzel örneklerinden biri. 1562-63 yılırı arasında Hacı Alija tarafından yaptırılmış. Caminin yanında ise imaret, medrese, hamam, han ve saat kulesi yer alıyor.

Bosna Savaşında (1993 yılında) havaya uçurulan caminin kubbe ve minare yıkılmış ve binanın geri kalanı ağır hasar görmüş. Poçiteli kalıcı koruma programının bir parçası olarak yeniden yapılarak orijinal işlevine geri döndü.

Tarihi 1664’ten önceye uzanan medrese ise bir iç avlunun iki yanında uzanıyor. Hamamların ise 1664’ten önce, İstanbul’dan gönderilen ustalar tarafından yapıldığı kayıtlarda geçiyor. Atların ve ahırların yer aldığı Hanın ise orijinal yapısından çok az şey günümüze ulaşmış.

2013 nüfus sayımına göre 799 kişi köyde yaşıyor. Yaşayanların 466’sı Boşnak, 316’sı Hırvat ve 2’si Sırp. İçlerinde 500 yıldır Pocitelj surları içinde yaşayan Dizdar ailesinin üyeleri de var.

Mostar’dan günübirlik bir gezinin veya Saraybosna’dan Dubrovnik’e yapılan karayolu yolculuğunun bir parçası olabilir. Mostar’dan tuttuğum bir taksi ile günübirlik bir rota oluşturarak Poçitel’i gezdim ben.

Günlük araç kiralayıp gezseniz daha iyi olur. Mostar’dan arabayla yaklaşık yarım saat uzaklıkta. Blagay Tekkesi, Kravitse Şelaleleri ile birlikte programa dahil ettim.

Günümüzde önemli bir tarih ve turizm merkezi olarak Osmanlının kültürel ve sanatsal ruhunu yansıt Poçitel, Neretva Nehri’nin akan masmavi suyunun sesiyle huzurlu bir yerleşim yeri.

Önceki blog yazısıBurdur Nerede 📍 Burdur’a Nasıl Gidilir
Sonraki blog yazısıHurgada Nerede📍Hurgada’ya Nasıl Gidilir
Seyahat Yazarı, Blogger. “Yolda olmak” duygusuna âşığım Aslında veteriner hekimim, ayrıca bilgi yönetimi okudum, marka yönetimi üzerine MBA yaptım. 14 yıl çalıştığım şirketimle yolum 2009'da ayrılınca, tekrar bir işe girmek yerine hayallerinin peşine düşüp, uzak masal ülkesi Yeni Zelanda’ya gittim. 22 ay boyunca ülkeye dönmeden Okyanusya ve egzotik Asya ülkelerinde seyahat ettim. O zamandan bu yana tam zamanlı seyahat edip gezi rehberleri hazırlıyorum.

DÜŞÜNCELERİNİZİ PAYLAŞIN, YORUM YAZIN!

Lütfen yorumunuzu yazın
Adınızı buraya yazın