Henüz kitle turizmine açılmamış, denize kıyısı olmayan, Afrika’nın 8. dünyanın 23. büyük ülkesi Mali, fazla engebeli olmayan bozkırların ve platoların kuzeyini kaplayan kumullar ve çöllerin, orta kesimlerde yer alan alüvyonlu düzlüklerin düzensiz bir akışa sahip Nijer nehrinin şekillendirdiği bir ülke. Kuzeyde Cezayir, doğuda Nijer ve Burkina Faso, Fildişi Sahili, güneybatıda Gine ve batıda Senegal ve Moritanya ile komşu.

İbn-i Haldun ve İbn-i Batutta yazılı kaynaklarında 11.yüzyıldan itibaren tarih sayfalarında yer alan ve Nijer Nehri kıyılarına kurulmuş Mali İmparatorluğundan sıkça bahsederler. Ayrıca 16. Yüzyılda yazılan “Tarih es Sudan” adlı kitap da Mali’nin direnişlerle ve savaşlarla dolu tarihçesinden bahseder. Bir taraftan Faslılarla girişilen savaşlar, diğer taraftan azınlık oluşturan kabilelerden gelen saldırılara karşı sürekli direnen Mali 13. Yüzyılda Sosso’lar tarafından yok edilir.

Djenne-Market
Djenne pazarı, Mali, Afrika

İki yüz yıl bir aradan sonra 15. yüzyılda tekrar canlanan Mali İmparatorluğu ve ticaret yollarının kesişme noktasında kurulan Timbuktu Şehri Afrika’da İslam dininin ve kültürünün öğretildiği bir ilim ve irfan yuvası zengin bir imparatorluk şehri haline gelir.

Daha yakın geçmişte Fransızların sömürge yönetimine karşı, en büyük direnmeyi gösteren El Haç ve Samory gibi zenci liderler en büyük savaşları bu bölgede verir. Bamako ise, 19. Yüzyılda surlarla çevrili küçük bir köy iken, önce 1920 yılında kurulan Fransız Sudan’ının daha sonrada 22.9.1960 yılında kurulan Mali Cumhuriyetinin başkenti olur.

Mali Gezi Rehberi

Mali’ye nasıl gidilir

Air France ile Paris üzerinden aktarma yaparak Mali’nin başkenti Bamako’ya ulaşabilirsiniz veya THY ile Fas’ın başkenti Kazablanka şehrinden aktarma yaparak Bamako’ya ulaşmanız mümkündür.

Mali ulaşım

Bamako’dan yapacağınız bir iç uçuşla Timbuktu’ya ulaşmanız mümkündür. Fakat tamamı macera içeren bu ülkeye seyahat düşünürseniz yetersiz karayolundan dolayı tercih edilen araç jeeptir. Bir kısmı çölde gerçekleşecek yolculuğunuzda hem halkın yaşam şeklini gözlemleme fırsatı bulur hem de unutamayacağınız gerçek bir Afrika deneyimi yaşarsınız. Tabii deneyimli bir şoför ve iyi bir rehber ile birlikte…

Merkez-Camii-Timbuktu
Merkez Camii ve Tuaregler, Timbuktu, Mali

Mali’de Gezilecek Yerler

Bamako

Ulusal Müze: Batı Afrika Kültürünü en iyi yansıtan birçok heykel ve maska ev sahipliği yapan  küçük bir müze. Tekstil bölümünde, toprak ve kök boyalarla şekillendirilip dokuma tezgahlarında üretilmiş birçok pamuklu ve ipekli kumaşları görebilirsiniz.

Afrika sanatının en güzel örnekleri olan masklar, ahşap heykeller ve kapılar bu bölgeye yerleşmiş halkların ellerinden çıkmıştır. Bandiagara falezinde yaşamış Telem kültürüne ait primitif bir etki uyandıran bu ahşap heykellerin ve maskların en eskileri, darı unu ve kanın karışımıyla elde edilen maddeyle sıvanarak günümüze kadar bozulmadan kalabilmiş nadir eserlerden.

Medinakoura Çarşısı: “Pembe Pazar” da denilen bu çarşıda Afrikalı zanaatçıların çalışmalarını izleyip, büyücüler pazarında hararetli alışverişlere şahit olabilirsiniz.

Dogon-People, Wall Paintings
Wall Paintings, Dogon Village of Songho, Mali

Djenne

Dünyanın hiçbir yerinde eşine ve benzerine rastlanmayan bir mimari üslupla sürreal bir görüntü çizen mimari eserlere Mali’de rastlanır. Bunların en güzeli

Djenne Camii: Djenne şehrinde bulunan 12. yüzyılda saray olarak inşaatına başlanıp bugünkü şekline 1907 yılında kavuşan Unesco Kültür Mirası Listesindeki kerpiç Djenne Camii, 65×75 mt. boyutlarında, yüz adet kare sütun üzerine oturmuş, 50 bin kişinin namaz kılabileceği genişlikte, konik minareli tamamı kerpiçten yapılmış kumdan kalelere benzeyen, Afrika’nın en ilginç yapıtı.

“Sahel Sudanez” denen mimari tarzında “Banco” adı verilen silindirik kerpiçlerle oluşturulan bu mimari cevherler, kareye yakın planlı dört köşe kerpiç sütunların üzerine oturtulmuş, konik biçimli ve sarmal minarelidir. Kerpiçten yapılan duvarlara yüzlerce odunun monte edilmesiyle oluşturulan konstrüksiyon, aynı zamanda yağmur mevsiminden sonra tahrip olan bu yapıların onarımı için iskele vazifesi olarak da kullanılır. Hiçbir dekoratif özellik ve süsleme içermeyen bu sade yapıların en önemli süs öğesi de yine iskele görevini üstlenen bu odunlardır.

Pazaryeri: Her hafta Pazartesi günleri camiinin önüne kurulan renkler ve kokular cümbüşü.

Sokaklar ve Evler: Tamamı kerpiçten yapılmış, Anadolu Hitit sivil mimarisini andıran binalardan ve daracık sokaklardan oluşan gerçek bir labirent.

Dogon Mask (Kananga) Kanaga ve Walu, Mali
Dogon Mask (Kananga) Kanaga ve Walu, Mali

Bandiagara Falezi: Dogon kabilelerine yapacağınız birkaç günlük gezinin başlangıç noktası. Unesco Kültür Mirası Listesindeki falezin oyuklarında Telemlere ait yerleşim birimleri bulunuyor.

Dogon Köyleri: Tamamı Bandiagara falezinin altına yerleşmiş bu köyler, animist inancın biçimlendiği yaşam şekli ve maske törenleriyle fotoğraf tutkunlarının uğrak noktası.

18. Yüzyıl civarında bulunan ve Mali’de yaşayan gökyüzünde “akyıldız” göründüğünde dini törenler düzenleyen, Dogon halkının kültürünü anlatan hem kadın hem de erkek özellikleri taşıyan Dogon Tanrı heykelleri, bereketi ve tanrıya yakarışı simgeleyen “Kanaga” maskları Mali sanatının en güzel örneklerinden. Bu eserler Yüce Tanrıları Amma, Lebe ve Nommo’yu memnun edebilmek adına yapılmıştı. Yine aynı Kanaga maskları ve Dogon heykelleriyle süslenmiş kapılar ve panjurlar günümüz Malili sanatçıların ellerinde güçlü bir güzelliği anlatır.

Dogon Mask, Kananga, Mali
Dogon Mask, Kananga, Mali

Timbuktu

Sankore Kuran Üniversitesi

İslam El Yazmalarına ev sahibi yapan Özel Kütüphaneler: 12.yüzyıldan kalan binlerce değerli elyazmasına ev sahipliği yapan Timbuktu, ayrılıkçı teröristlerin saldırısında büyük bir kısmı tahrip olduysa da Unesco’nun yardımıyla kurtarılma çalışmalarına başlatıldığı söylenmektedir.

Kaşiflerin Evleri: Şimdi her biri müze haline getirilmiş İbn-i Batutta, Renne Ceille, Alexsandr Gordon Laik, Heinrich Baht’ın yaşadığı evler

Dogon-Village

Mali’de Ne Yapılır

Mopti’den “pinas” adı verilen eloyması teknelerle Nijer Nehrinin karşı kıyısına geçerek balıkçı köylerindeki ve göçebe kamplarındaki yaşamları gözlemleyebilirsiniz.

Dogon bölgesindeki köyleri ziyaret ederek yaşamları hakkında bilgi sahibi olur, ilginç maske danslarını izleyebilirsiniz.

Timbuktu’da Tuareglerle birlikte develerle çölde gezebilirsiniz.

Seyahatinizi Diafarabe’de düzenlenen Daral Festivaline denk getirebilirseniz yüzlerce sığırın Nijer nehrinden karşıya geçişlerini fotoğraflayabilirsiniz.

Timbuktu – Mopti arası yapacağınız bir feribot gezisiyle Nijer nehrinin faunası ve florasını yakından gözlemleyebilirsiniz.

Mali Konaklama

Azalai Grand Otel: Ave Van. Vollenhaven, 104 Bamako – Mali
Hotel La Falaise: Ront Point de la route de Sevaré, Bandiagara N/A Mali
Otel Ambedjele Mopti : Route Sevaré Mopti – Mali
Hotel Djenné Djenno: Doteme Tolo Djenné – Mali

Yazar: Şenay Lüle

1 YORUM

DÜŞÜNCELERİNİZİ BİZİMLE PAYLAŞIN, YORUM YAZIN!