Coober Pedy, Avustralya’nın uçsuz bucaksız çöl yollarında karşınıza çıkabilecek en ilginç kasabalardan biri. Stuart Highway boyunca kilometrelerce yol aldıktan sonra vardığınız bu yerde, alıştığınız kasaba görüntüsünden pek eser yok. Tozlu yollar, güneşten solmuş tabelalar, eski maden araçları ve göz alabildiğine uzanan çıplak tepeler… İlk bakışta pek davetkâr görünmüyor. Ama Coober Pedy’nin ilginç tarafı da zaten ilk bakışta göremedikleriniz.
Alice Springs’e doğru uzanan uzun yol üzerindeki kasaba, çevresindeki opal sahaları sayesinde büyümüş. Burası opal taşının peşinden gelen madencilerin kurduğu, kendi kurallarını geliştirmiş bir çöl kasabası. Coober Pedy’ye geldiğinizde bir opal madenini gezmenizi, yer altındaki yapılardan birkaçını görmenizi ve mümkünse bir gece burada kalmanızı öneririm. Kasabanın dışındaki Kanku-Breakaways bölgesine de zaman ayırın. Özellikle akşam güneşi alçaldığında çıplak tepelerin renk değiştirmesini izlemek güzel.
REHBERDE NE VAR?
Ulaşım, rota, maliyet ve pratik notlara hızlı geçin.
Coober Pedy Nerede ve Neden Yer Altında Yaşanıyor?
Coober Pedy, ülkenin uçsuz bucaksız ve kurak Outback bölgesinin tam ortasında yer alıyor. Çevresinde neredeyse hiç ağaç yok. Toprak kızıl, arazi taşlık, yazın sıcaklık 45°C’yi aşabiliyor. Kasabaya ilk kez gelenlerin dikkatini çeken şeyse binaların azlığı. Çünkü Coober Pedy’de hayatın önemli bir bölümü yerin altında sürüyor.
Bunun nedeni 1915’te bölgede opal taşının keşfedilmesine dayanıyor. Dünyanın en önemli opal madenciliği merkezlerinden birine dönüşen kasabaya gelen madenciler, gündüzleri kavurucu sıcaktan korunmak için kayaların içine odalar oymaya başlamış. Zamanla bu sığınaklar, yerel adıyla dugout denilen gerçek evlere dönüşmüş. Yer altında sıcaklık yıl boyunca yaklaşık 23–25°C civarında kalıyor. Dışarıda güneş altında durmak bile zorlaşırken içeride klima kullanmadan rahatça yaşanabiliyor.
Bugün Coober Pedy’de yalnızca evler değil, oteller, kiliseler, sanat galerileri ve bazı dükkânlar da yerin altında. Dışarıdan bakıldığında sıradan bir tepe gibi görünen yerin içinde birkaç odalı, mutfaklı, banyolu oldukça konforlu bir ev bulunabiliyor. Yer altında yaşamak burada turistik bir gösteri değil, çöl iklimine uyum sağlamanın bir yolu. Kasabanın asıl ilginç tarafı da bu: İnsanlar doğanın şartlarını değiştirmeye çalışmak yerine yaşam alanlarını toprağın içine taşımış.
Coober Pedy’ye Nasıl Gidilir?
Arabayla: Adelaide’den Port Augusta üzerinden Stuart Highway’i takip ederek Coober Pedy’ye ulaşabilirsiniz. Mesafe yaklaşık 840 km. Kendi aracınızla gidecekseniz dersinizi iyi çalışın ve iyi hazırlanın. Mola, yakıt ve hava koşullarına dikkat edin, yolun şakası yok, tenha ve çöl.
Otobüsle: Benim kullandığım Greyhound hattında Adelaide–Coober Pedy seferleri bulunuyor. Saat ve fiyatlar değişebildiği için Greyhound’un güncel seferlerine bakın. Gece veya sabaha karşı varışta konaklamanıza ulaşımı önceden ayarlayın.
Uçakla: Adelaide bağlantılı uçuş seçeneklerini seyahat tarihine göre kontrol edin; havalimanından kasabaya geçişi de otelinizle önceden konuşun. Kasaba içinde ve çevresindeki uzak duraklarda araç veya tur planlamak işleri kolaylaştırır. Belediyenin ulaşım sayfası başlangıç için yararlı.
Ülkeye ulaşım ve seyahat hazırlığı için Avustralya’ya nasıl gidilir rehberimde de bulabilirsiniz.
Adelaide’den Coober Pedy’ye Gece Yolculuğum
Ben Avustralya rota planımda yer alan Coober Pedy’ye Adelaide şehrinden geçtim. Avustralya’daki otobüs şirketleri arasında en büyüklerinden olan Greyhound’dan biletimi aldım. Adelaide’nin merkezindeki otobüs terminaline kısa bir yürüyüşle ulaştım. Coober Pedy otobüsüm saat 18.00’de hareket etti. İçeride sadece altı kişiydik; yolda birkaç Aborijin yolcu daha bindi. Yanlarında getirdikleri battaniyelere sarılıp koltuklara yayılmışlardı. Benim gözüme pek rahat görünmüyordu. Ekranda Clint Eastwood’un eski bir kovboy filmini izledikten sonra ben de uyudum.
Coober Pedy’ye vardığımızda sabahın beşiydi. Adelaide’den gece boyunca otobüsle gelmiştim. Benimle birlikte inenleri kalacağımız otelin servisi aldı ve öylece otele geçtik. Dışarıdan küçük bir binaya benziyordu. Kapıdan girip kayaların içine açılmış yoldan ilerledikçe odalar çıkmaya başladı. Yer altındaki ranzalardan birinde uykuya daldığımda saat sabahın altısına geliyordu.
Güney Avustralya’nın bu uzak kasabasında asıl sürpriz sabah başladı. Coober Pedy, opal madenleri ve kayalara oyulmuş evleriyle tanınıyor. Burada yer altında yalnızca uyumuyorsunuz; kilise geziyor, eski bir madene giriyor ve çölün kızıl tepelerine doğru yola çıkıyorsunuz.
📌 Kemal’in Notu: Dışarıdan tek katlı gibi görünen bir binanın kapısından girip koridor boyunca yürüdüğünüzde arkasında odalarla dolu bir yer altı dünyası çıkabiliyor. Coober Pedy’de beni en çok şaşırtan şeylerden biri buydu.
Coober Pedy’ye gitmeden önce Adelaide’de karavanımla dolaşmış, şehrin sokaklarını ve sahilini keşfetmiştim. Bu yolculuğun hikâyesini Adelaide gezi notlarımda, şehirde gezilecek yerler ve planlama önerilerini ise Adelaide gezi rehberimde bulabilirsiniz.
Coober Pedy’ye Ne Zaman Gidilir, Kaç Gün Kalınır?
Yaz aylarında çöl sıcakları geziyi yorucu hâle getirebilir. Daha ılıman dönemlerde bile gece ile gündüz arasında belirgin sıcaklık farkı olabilir. Ben haziran ayında gündüz rahat dolaşırken akşam üşüdüm; bu yüzden yanınıza sıcak bir üstlük alın.
Bir gün, kasaba merkezindeki birkaç durağı ve iyi planlanmış bir turu görmek için yeterli olabilir. Yer altı konaklamasını yaşamak, müze ve kiliselerde daha rahat vakit geçirmek, Breakaways’e de gitmek için bir gece ve iki gün daha rahat bir plan.
Yer Altında Bir Gece: Coober Pedy’de Nerede Kalınır?
Kaldığım Radeka Downunder Backpackers Inn’e dışarıdan baktığımda tek katlı, küçük bir yer görmüştüm. Kayalar kesilerek açılmış yoldan aşağı doğru ilerleyince çok sayıda odayla karşılaştım. Otel odalardan birine Dungeon, yani zindan adını vermişti. Benim ranzam da yer altındaydı; aşağı inmek için 34 basamak saymıştım.
Kapadokya’daki yer altı şehirlerini daha önce gezmiştim. Orada dolaşıp çıkmıştım ama burada deliksiz uyudum. Sabah, çöl kasabasının altındaki bu odada uyandım.
📌 Kemal’in Notu: Yer altı odalarının hepsinde pencere bulunmayabilir. Kapalı alan sizi rahatsız ediyorsa rezervasyondan önce oda fotoğraflarına bakın, havalandırmayı ve merdiven olup olmadığını sorun. Otobüsle sabaha karşı varıyorsanız erken giriş ve terminalden ulaşım konusunu da önceden netleştirin.
Kasabada yer altı odalarının yanında yer üstünde konaklama seçenekleri de var. Güncel işletme ve oda koşullarını rezervasyondan önce kontrol edin.
Coober Pedy’de Gezilecek Yerler ve Yapılacak Şeyler
Coober Pedy’de sadece 1 gün kalacağım. Kaldığım backpackers deskinden bir tur satın aldım (63$, 120TL/2011). Saat birde başlayan turumuzda 16 kişiydik. Başkent Canberra’da otobüs şoförlüğü yapana 10 kişilik bir arkadaş grubu motosikletleriyle Coober Pedy’e tatile gelmişlerdi.
Coober Pedy’de yalnızca bir gün kalacaktım. Önce otelimin yakınındaki kiliseye gittim, ardından kaldığım backpacker hostelinin masasından öğleden sonra için bir tur aldım. Saat birde başladığımızda 16 kişiydik. Aramızda Canberra’dan motosikletleriyle tatile gelmiş on kişilik bir arkadaş grubu da vardı. Yunan rehberimiz Dimitrios’la kasabayı, opal sahalarını ve günün sonuna doğru çölü dolaştık.
1. Yer altı kiliselerini gezin
Sabah yer altındaki otelimde uyandıktan sonra gezime hemen bitişikteki Saint Peter and Paul Kilisesi ile başladım. Kayalara oyulmuş kiliseye girince dışarıdaki çöl kasabasından bir anda başka bir dünyaya geçiyorsunuz. Kapadokya’da gezip çıktığım yer altı mekânlarını düşündüm; burada sabah yatağımdan kalkıp böyle bir kiliseye yürümüştüm. Burası tura dahil değil, kendim gezdim.
Kilisenin ön tarafındaki kırmızı topraklarla kaplı alanda çok sayıda evsiz sarhoş Aborijinler var. Kimisi sızmış uyuyor, kimisi elinde şarap şişesini ve sigarasını düşürmüyor, ama gülüyor eğleniyorlar yüksek sesle. Her gelen geçene seslenip para istiyorlar.
Bilinen ve hala yaşayan yeryüzündeki en eski kültür olan Aborjinler‘in şimdiki hali acınası ötesinde. Kaybedilen diller, kültürler, yaşam tarzları ve şarkılar… Hepsinin yerini sefalet, açlık, yurtsuzluk ve kaybolmuşluk almış. Bir zamanlar çıplak ama barış içerisinde huzurlu bir hayat sürdükleri bu toprakların efendiliğini zenginleşmiş beyazlar yapıyor.
Dünyanın en gelişmiş ve refah düzeyi yüksek ülkelerinden biri olan Avustralya’da farklı ülkelerden gelenler artık özgür bir şekilde kendilerine yurt edinmişken, gerçek yurtlarında Aborjinler yabancılaşmış ve yok olmayla karşı karşıyalar, tam bir ironi.
Turun duraklarından biri de Catacomb Church oldu. Tepenin altındaki kayalara oyularak yapılmış kilisenin tavanında uzun havalandırma delikleri vardı. Kilisenin dışarıdan görünüşü ile içeriye girince karşılaştığım salon arasındaki fark yine şaşırtmıştı beni. Burası ibadet edilen bir yer; ziyaret saatlerini kontrol edin ve içeride sessiz olun.
📌 Kemal’in Notu: Kiliselerin içi dışarıdaki parlak çöl ışığından sonra oldukça loş geliyor. Acele etmeyin; gözünüz alışınca kaya yüzeyindeki izleri ve mekânın biçimini daha iyi fark ediyorsunuz.
2. Big Winch’ten kasabaya bakın
Yunan rehberimiz Dimitrios Nikoloudis’in peşinden ilk olarak Big Winch Scenic Lookout tepesine çıktık. Kasaba ayaklarımızın altındaydı. Tepede demirden yapılmış bir ağaç, tepeye adını veren büyük vinç ve Pitch Black filminde kullanılan uzay gemisi vardı. Dimitrios, bir zamanlar kasabadaki tek ağacın bu demir ağaç olduğunu anlatmıştı.
3. Coober Pedy Mezarlığı’na uğrayın
Sonraki durak şimdiye kadar gördüğüm en ilginç mezarlıklardan biri olan Coober Pedy Mezarlığıydı. Jimmy adını kullanan, aynı zamanda eski bir maraton koşucusu olarak, kasabanın oldukça popüler olan Yunan asıllı rehberimiz Dimitriosun söylediği gibi bu mezarlıktaki herkes eşitti. Siyah, beyaz, zengin, fakir, Hıristiyan veya Müslüman ve Musevi ve bunların ötesinde köpekler de kendine yer bulmuştu bu mezarlıkta.
Kimisinde mezar taşı yerinde metal fıçı bira bidonu ve kupalar varken, kimisinde bolca viski ve bira şişesi, kimisinde de mezardaki kişinin mesleğine uygun tasarım ve süslemeler vardı. Diğerlerinden farklı olarak kıble yönünde defnedilmiş iki mezarlıktakilerin isimlerine bakılırsa Arap olmaları kuvvetle muhtemel.
📌 Kemal’in Notu: Burası aynı zamanda yaşayanların yakınlarını ziyaret ettiği bir mezarlık. Fotoğraf çekerken ve mezarlar arasında dolaşırken bu kişisel alana saygı gösterin.
4. Opal madenlerini görün ve opal arayın
Mezarlık sonrası opal madeni çıkarılan yere geçtik. Binlerce çakıl tepesi var. Önce 75 cm metre genişliğinde, 20 metre derinliğinde açılan kuyularda uzmanlar tarafından kontrol yapılıp madene rastlanıyorsa , derinliği 100 metreyi kadar uzatabiliyorlar. Eğer bir maden yatağı bulunmuşsa da sonra buldozerlerle genişçe bir alanda kazı çalışmaları başlıyormuş.
Buradaki kuyular için kamyon-kazıcılar kullanılmış. Çıkarılan kayalar ezilerek çakıla dönüştürülüyor ve içerisindeki opal madeni ayrıştırılıyor. Bir maden çevresinde mola verip biz de opal aramaya başladık. Bulabildiğimiz parçalar çok küçük, bir kaç tane bulup cebime attım.
Avustralya dünya opal yataklarının %95 ‘ine sahip ve Coober Pedy kasabası da bu madenin kalbi. Ülkemizde de Bayat-Afyon, İnönü-Eskişehir, Şaphane-Kütahya ve Oltu-Erzurum’da da mevcutmuş. Kesilip parlatılabilen, süs ve ziynet eşyası yapımında kullanılan opal ışık aldığında bunu gökkuşağı gibi farklı renklerde parıldayarak dışarı verdiğinden aranan ve değerli bir maden sınıfında yer alıyor.
📌 Kemal’in Notu: Maden kuyularına yaklaşmayın ve izinsiz sahalara girmeyin. Çöl zemini düz görünse de açık kuyular fark edilmeyebilir. Opal aramak istiyorsanız ziyaretçilere ayrılmış bir alanı ya da rehberli turu seçin.
Eski bir madeni ve yer altı yaşamını görmek için Old Timers Mine gibi ziyarete açık yerleri de değerlendirebilirsiniz.
5. Crocodile Harry’nin yer altı evini keşfedin
Kasabanın en ilginç duraklarından biri de Crocodile Harry’s Underground Nest. Letonya’dan Avustralya’ya gelen, kuzeyde timsah avcılığı yaptıktan sonra Coober Pedy’ye yerleşen Harry’nin kayalara oyulmuş evi; yazılar, eşyalar ve kendi yaptığı çalışmalarla dolu. Ev Mad Max Beyond Thunderdome filminde de kullanılmış.
Harry’nin hayatı ve evin içindeki ayrıntılar için Crocodile Harry yazıma göz atın. Gitmeden önce ziyaret saatlerini ve ücreti kontrol edin.
6. Kanku–Breakaways’te gün batımını izleyin
Sonra kasabadan çıkıp Kanku–Breakaways yönüne gittik. Bir zamanlar eski bir deniz tabanı olan bu topraklar milyonlarca yıldır aşınarak, üzeri düz şekilde dağları oluşturmuş. Toprak, taşlar ve kayalıklar ışığın değişmesiyle birlikte farklı renklere büründüğünden Painted Desert olarak adlandırılmış.
Özellikle gündoğumu ve günbatımı saatlerindeki hızlı renk değişimleri görülmeye değer. Pas renginde veya koyu sar veya kahverengi, siyah ve beyazın farklı tonları arasındaki geçişlere şahit olunuyor.
Çölün güneyindeki platoda dinozorların denizdeki akrabası ihtiyozorlara ve diğer deniz canlılarına dair fosiller bulunmuş. Burada iklimin bir zamanlar bambaşka olduğuna dair ipuçları bunlar.
Kanku–Breakaways, Antakirinja Matu-Yankunytjatjara halkının geleneksel topraklarında yer alıyor. Kendi aracınızla gidecekseniz park giriş iznini, yolun durumunu ve aracınızın uygunluğunu önceden kontrol edin. Yağmur, toprak yolları hızla değiştirebiliyor. Parkın resmî sayfasında giriş ve yol bilgileri bulunuyor.
📌 Kemal’in Notu: Tur seçerken gün batımı manzarasının programa gerçekten dahil olup olmadığını sorun. Benim dönüş yolunda gördüğüm renkler, günün en akılda kalan görüntülerinden biriydi.
7. Dingo Fence’i görün
Son durağımız Dingo Fence oldu. Dog Fence olarak da bilinen bu çit, koyun sürülerini dingolardan korumak için yapılmış. Yapımına 1880’lerde başlanmış olup ancak 1885 de bitirilmiş. Bu çit, dünyadaki en uzun yapılardan biri olduğu gibi aynı zamanda dünyanın en uzun çiti, 5.614 kmye kadar uzanıyormuş.
Kangurular ve tavşanlar çiti rahatlıkla geçebildiğinden onlar için sorun çıkarmadan, dingolardan koyun sürülerinin korunmasında epeyce faydalı olmuş. Lakin zamanla açılan küçük deliklerden geçen dingo yavrularının etkisi hala sürüyormuş.
İçlerinde Mad Max 2, Red Planet, Priscilla gibi filmlerin de olduğu 15’ten fazla filme set olmuş bu kızıl topraklarda beş buçuk saat süren turdan, yorgun ve tozlar içerisinde yer altı otelimize geri döndük. Gündüz 19 derece civarında olan sıcaklık şimdi iki üç dereceye kadar düşmüştü. Soğuktu.
Coober Pedy Gezi İpuçları
Yola çıkmadan yakıtı, içme suyunu ve hava durumunu planlayın. Kasaba dışındaki toprak yollara girecekseniz araç kiralama sözleşmenizi de kontrol edin; her araç her yolda kullanılamıyor. Telefon çekimine güvenip haritayı son dakikaya bırakmayın.
Kanku–Breakaways’e giderken güncel yol durumuna bakın. Yağışlı havada bazı yollar kapanabilir veya yalnızca uygun araçlarla geçiş önerilebilir.
Kilise yakınında, 2011’de ziyaretim sırasında sokakta zor koşullarda yaşayan Aborijin insanlarla da karşılaştım. Bu görüntü beni çok düşündürmüştü. Birkaç kişinin yaşamından bütün bir topluluk için sonuç çıkarmak doğru olmaz; karşılaştığınız insanlara ve fotoğraf çekerken mahremiyetlerine saygı gösterin.
Coober Pedy, düzenli sokakları ya da gösterişli yapılarıyla akılda kalan bir yer değil. Kasabanın tozlu ve biraz da dağınık görünüşünün ardında, yıllar içinde gelişmiş kendine özgü bir yaşam biçimi saklı. Benim hafızamda daha çok, Avustralya’nın bu kadar uzak ve sert bir coğrafyasında insanların kendilerine nasıl bir hayat kurabildiğini gösteren kasaba olarak kaldı.
📌 Kemal’in Notu: Yıllar önce bir sırt çantalı olarak tuttuğum bu günlük notları, bugün 30 yıllık yol tecrübemle süzgeçten geçirerek güncelledim. O günün heyecanı ile bugünün bilgisini bu rehberde buluşturmaya çalıştım.
Day 318: Avustralya: 63. Coober Pedy, 17 Haziran 2011
Sık Sorulan Sorular
Coober Pedy nerede?
Güney Avustralya’da, Adelaide’in yaklaşık 840 km kuzeyinde, Stuart Highway üzerinde bulunuyor.
Coober Pedy neden yer altında yaşıyor?
Kasabada bazı evler ve diğer yapılar, çölün değişen sıcaklıklarına karşı kaya içine oyularak yapılmış. Bu mekânlara dugout deniyor.
Adelaide’den Coober Pedy’ye nasıl gidilir?
Stuart Highway üzerinden araçla veya otobüsle gidilebilir. Uçuş seçenekleri de tarihe göre kontrol edilebilir.
Coober Pedy’de kaç gün kalmalı?
Bir gün temel duraklar için yeterli olabilir; bir gece ve iki gün yer altı konaklaması ile çevre gezisine daha rahat zaman bırakır.
Coober Pedy’de yer altında kalınır mı?
Evet. Yer altına oyulmuş konaklama seçenekleri var. Oda özelliklerini, havalandırmayı ve erişimi rezervasyondan önce kontrol edin.
Kanku–Breakaways’e kendi aracımla gidebilir miyim?
Yol ve hava koşulları uygunsa ziyaret edilebilir. Park giriş iznini, güncel yol durumunu ve kiralık aracınızın toprak yolda kullanım koşullarını önceden kontrol edin.
Crocodile Harry’nin evi ziyaret edilebilir mi?
Crocodile Harry’s Underground Nest ziyaret noktalarından biri. Gitmeden önce güncel açılış saatlerini ve giriş koşullarını kontrol edin.
