Uzun bir uçuş bitmiş, pasaport sırasında ayakta dikilmekten zaten canınız çıkmış… Tek istediğiniz o valizi alıp bir an önce eve ya da otele atmak kendinizi. Bagaj bandının başında o anlamsız bekleyiş başlıyor. Kendi valizinizi uzaktan görüyorsunuz, tam elinizi uzatacakken bir bakıyorsunuz ki bir şeyler ters. Tekerleğin biri ortada yok, gövde boydan boya çatlamış ya da kumaşı bir yere takılıp feci şekilde yırtılmış.
O an insanın başından aşağı kaynar sular dökülüyor. Bütün o yol yorgunluğu bir anda saf bir sinire dönüşüyor. Sizi o kadar iyi anlıyorum ki… Şöyle bir geriye dönüp saydım; bugüne kadar tam 4 valizimin tekerleği koptu, biri tam ortadan çatladı, en sevdiğim kumaş valizim ise banttan ilmek ilmek sökülmüş halde geldi.
İnsan o anki kızgınlık ve çaresizlikle “gitti güzelim valiz” deyip söylenerek havalimanından çıkıp gitmek istiyor. Ama durun. Sinirlenmekte sonuna kadar haklısınız ancak yasalar önünde de tamamen siz haklısınız. Siz o bagajı kontuarda onlara sağlam verdiniz, onlar da size sapasağlam geri vermek zorunda. Bu bir lütuf falan değil, uluslararası sözleşmelerle korunan hakkınız.
Şimdi o bandın başında derin bir nefes alın; çünkü hasarlı valizin hesabını nasıl soracağımıza ve hakkımızı nasıl alacağımıza bakacağız.
📌 Kemal’in Notu: Bagaj bandında kırık fark ettiyseniz taksiye, otobüse, pasaport çıkışına koşmayın. Önce fotoğraf, sonra Kayıp ve Hasarlı Bagaj ofisi, sonra PIR raporu. Bu üçlü yoksa elinizdeki dosya zayıf kalır.
Uçakta kırılan valiz için ne yapılmalı?
Valiz banttan kırık geldiyse ilk kural şu: havalimanından çıkmayın. Tekerlek kopmuş, çekçek sapı boşa düşmüş, sert kabuk çatlamış, fermuar patlamış olabilir. “Eve gideyim, sonra bakarım” dediğiniz anda iş yokuşa sarar. Çünkü havayolu size çok kolay şunu söyler: “Hasar bagaj tesliminden sonra olmuş olabilir.” Bunu sevmiyorum ama pratikte maalesef böyle işliyor.
Hasarlı valiz için hızlı sıra:
- Valizi bant yanında ya da bagaj salonunda fotoğraflayın.
- Bagaj etiketini, kırık bölgeyi ve valizin genel halini aynı kareye almaya çalışın.
- Gelen yolcu salonundaki Kayıp ve Hasarlı Bagaj / Lost & Found / Baggage Services ofisine gidin.
- Bilet, PNR, biniş kartı ve bagaj etiketini gösterin.
- PIR yani Bagaj Aksaklık Raporu düzenletin ve rapor numarasını alın.
- Havayolunun online formuna aynı gün, en geç 7 gün içinde yazılı başvuru yapın.
PIR raporu burada ana belge. Açılımı Property Irregularity Report; Türkçede Bagaj Aksaklık Raporu diye geçer. Memurun rapora “hasarlı bagaj” yazması yetmez. Hasarı tarif ettirin: “sol arka tekerlek kırık”, “üst taşıma sapı kopuk”, “sert kabuk sağ köşeden çatlak”, “fermuar hattı açılmış” gibi. Ne kadar net yazılırsa sonra o kadar az tartışırsınız.
Yanınızda olması gereken belgeler basit: bagaj etiketi, biniş kartı ya da e-bilet, PNR, kimlik veya pasaport. Bagaj etiketi dediğim şey check-in sırasında verilen barkodlu küçük fiş; çoğu kişi onu biniş kartının arkasında unutur, sonra çöpe atar. Atmayın. Valiz faturası varsa iyi olur. Yoksa marka-model bilgisi, satın alma ekran görüntüsü, servis/tamir raporu veya valiz tamircisinden alınmış yazılı fiyat da işe yarayabilir. Ama bunlar raporun yerine geçmez.
Ofiste “sonra internetten yazarsınız” derlerse ben yine de rapor isterim. Sistem arızalıysa, görevli yoksa, ofis kapalıysa en azından havalimanındayken fotoğraf çekin, ekrandaki uçuş bilgisiyle valizin fotoğrafını alın, havayolunun formuna hemen başvurun ve “havalimanında rapor düzenletmek istedim, şu nedenle alamadım” diye açık yazın. Tam kıvamında çözüm değil; ama sessizce çıkıp üç gün sonra mail atmaktan iyidir.
Şunu da karıştırmayın: PIR raporu tazminat başvurusu değildir. O, hasarın havalimanında kayda geçtiğini gösterir. Asıl talebi havayolunun web sitesindeki bagaj aksaklık formundan, müşteri ilişkileri kanalından veya yazılı başvuru yoluyla yaparsınız. Hasarlı kayıtlı bagajda genel çizgi 7 gün. THY, Pegasus, SunExpress gibi havayolları da hasarlı bagajda 7 gün içinde bildirim ister. Bekledikçe dosya kokar.
Havayolu size üç farklı yol önerebilir: valizin tamiri, tamir bedelinin ödenmesi ya da valizin yaşına/değerine göre tazminat. Burada “benim valizim 8 yıl önce çok pahalıydı” demek tek başına belirgin bir argüman değil. Yıpranma payı, fatura, valizin mevcut hali, hasarın taşıma sırasında oluşup oluşmadığına bakarlar. Çizik, kirlenme, küçük ezik gibi kozmetik şeylerde çoğu şirket ödeme yapmaz. Ama kopmuş tekerlek, çalışmayan çekçek sapı, kırılmış gövde başka bir konu; bunları rapora geçirmeden bırakmayın.
Uluslararası uçuşlarda Montreal Konvansiyonu devreye girer. Hasarlı kayıtlı bagaj için yazılı şikayet süresi en geç bagajı teslim aldıktan sonraki 7 gün. 2026 itibarıyla Montreal kapsamındaki üst sorumluluk limiti 1.519 SDR olarak geçiyor; bu “her kırık valize bu para ödenir” demek değil. Üst sınırdır. Gerçek ödeme valizin değeri, hasarın tipi, belge ve havayolunun değerlendirmesine göre değişir.
Valizi eve getirince kırığı fark ettiyseniz yine başvurun, ama baştan söyleyeyim: işiniz daha zor. Aynı gün fotoğraf çekin, bagaj etiketini saklayın, havayoluna 7 gün içinde yazılı bildirim yapın. “Hasarı eve gelince açarken gördüm” diye net yazın. Sigorta ya da kredi kartı seyahat koruması varsa onları da yoklayın; bazı dosyalarda havayolundan daha hızlı sonuç verirler.
Resmi sayfalara bakmak isterseniz THY bagaj aksaklıkları, Pegasus genel kurallar, SunExpress hasarlı bagaj ve Montreal Konvansiyonu metnindeki süreler aynı noktaya çıkar: hasarı fark ettiğiniz anda kayda sokun, belgeyi alın, yazılı başvuruyu geciktirmeyin.
