Tarihin her bir sokakta canlı olarak hissedildiği Tirilye, Bursa’nın Mudanya ilçesinin 11 km uzağında, Marmara’ya kıyısı olan şirin bir belde. İstanbul’un keşmekeşinden kaçıp küçük, sakin bir kasabada, zeytin bahçeleri ve ahşap evlerin arasında geçmişi keşfe çıkmak isteyenler için nefis bir adres.

Bir yanı deniz, bir yanı yemyeşil tepelerin olduğu, kıvrıla kıvrıla giden bir yoldan ulaşılıyor. Adını, bir zamanlar İstanbul’dan sürgün edilen 3 papazdan aldığı rivayet ediliyor. Diğer bir rivayete göre de barbunya balığı anlamına gelen “trigliya”dan almış. Köyün adı 1963’de “Zeytinbağı” olarak değiştirilse de 2011’de tekrar iade edilmiş. Cumhuriyet, Melekler Adası, Sev Kardeşim, Kezban Yenge gibi film ve dizilere ev sahipliği yapmış olan şirin küçük bir kasaba burası.

Tirilye

Trilye ve çevresi antik çağlardan beri yerleşime açık olmuş. Bu yüzden attığınız her adımda tarihi bir yapıyla karşılaşıyorsunuz. Eskiden yoğun olarak Rum ve diğer Hıristiyanların yaşadığı köyün dar ve dolambaçlı sokaklarından dolaşırken, yıllar ötesinden gelmiş gibi karşısınızda duran eski Rum evleri, kiliseler, camiler, çeşmeler, asırlık çınar ağaçlarıyla karşılaşıyorsunuz. Diğer yandan güzelim tarihi binalar yıkılmaya yüz tutmuş, harap halde. Hepsi de apartmanların arasına sıkışıp kaybolmuş nerdeyse.

Tarihi Misyalılar, Traklar, Antik Romalılar ve Bizanslılara uzanan Trilye’de tarihi yapılardan bazıları bugün dahi ayakta. 1330’dan itibaren Osmanlı egemenliğine giren beldenin kayıtlara göre 1908’de 820 hane varmış. 19. yüzyıl sonlarında ise beldede 109 Türk ve 3,657 Rum’un yaşadığı biliniyor.

Tirilye Gezilecek Yerler

Tirilye 1. derece SİT alanı. Restorasyonları yapılmadığından taş veya ahşap mimarideki eski Rum evlerinin çoğunun durumu içler acısı. Bazıları yıkıldı yıklacak gibi duruyor. İki veya 3 katlı evlerin bazılarının tarihi 500 yıl kadar gerilere bile gidiyor. Görkemli olmasına rağmen yıkık ve terkedilmiş Taş Mektep, Kemerli Kilise harap durumda. Her ikisini de ancak dışarıdan bakabiliyorsunuz.

1. Trilye Çınar

TrilyeAracınızla Tirilye Meydana kadar gelip park edin ya da orada sahile uzayıp otopark alanına bırakın. Meydanda yer alan çınar ağacından aşağıya doğru baktığınızda köyün en ünlü karesiyle karşılaşıyorsunuz. Burası Trilye’nin kalbi. Çınar ağacını ve eski evleri fotoğraflayın. Çevrede çok sayıda şirin dükkan var. Vaktiniz varsa her birine uğrayın. Kadınların işlettiği, meydanda yer alan Tirilye Sofrasında bir solukanın, bir şeyler atıştırın. Hanımağa Konağı Pansiyon, Trilye Çarşısı ve diğer dükkanları gezin, fotoğraflayın.

2. Taş Mektep

Trilye Gezilecek Yerler

Kurulduğu dönem papaz okulu olarak kullanılan, daha sonra 1980’lere kadar ilkokul binası olarak değerlendirilen Taş Mektep, Trilye çınarın bir sokak yukarısında yer alıyor. Kıbrıs Eski Cumhurbaşkanı Makarios’un eğitim aldığı Papaz Okulu 1909’da neo-klasik tarzda yapılmış. Kazım Karabekir tarafından 1924’te öksüz ve yetim yurduna dönüştürülmüş. Şimdilerde Taş Mektep hak ettiği değeri görememiş ve harap durumda. Bugüne dek korunması açısından hiçbir çalışma yapılmayan tarihi yapının daha çok zarar görmemesi için çevresi tel örgüyle çevrilmiş. Belediye tarafından satışa çıkarılmış.

3. Dündar Evi

Trilye Dündar Evi

Rumlardan kalan tarihi eser niteliğindeki Yuannes Kilisesi, bugün Dündar Evi adında mesken olarak kullanılıyor. Kilise’nin 12. yüzyıldan kalma olduğu söyleniyor. 20’nci yüzyılın başlarında Rumların bölgeyi terk etmesinin ardından özel mülkiyete dönüşmüş, ilerleyen süreçte sahibi tarafından kiraya verilen bina 3 aile tarafından kullanılmış. 3 katlı yapıya kemerli taş bir kapıdan giriliyor. Dündarevi İstanbullu işadamı Ömer Elal’a satılmış.

4. Kemerli Kilise

Trilye görülecek yerler

Hristiyanlığın kadim dönemlerinde de büyük ilgi gören Trilye ve çevresinde çok sayıda görkemli kilise, manastır inşa edilmiş, ancak günümüze kadar sadece 3 kilise ve 1 manastır ulaşabilmiş. 13. yüzyıl sonlarında yapıldığı kabul edilen Kemerli Kilise de bunlardan birisi. Panagia Pontobasilissa Kilisesi ya da belde de tanınan adıyla Kemerli Kilise, tarihte duvarlarına resim yapılan ilk kilise olarak biliniyor. Kilisenin Hz.Meryem adandığı bazı el yazması eserlerde geçiyor. Harap haldeki kilisenin avlusu incir ve erik ağaçları ile dolu. Duvarlarındaki resimler, bakımsızlık, üzerlerinin çizilmesi ve boyanması nedeniyle zarar görmüş durumda. İlk gittiğimde duvar kenarından bakılınca içerisi görünüyordu. İkinci gidişimde tamamen kapatılmış, kapısına kilit vurulmuş, bir şeyler görmek pek mümkün değil. Fener Rum Patrikhanesi’nin Kemerli Kilise’yi satın aldı ve restore edip yılda birkaç kez düzenlenecek ayinler için açılacak.

5. Tarihi Trilye Çamlı Kahve

Trilye Gezilecek Yerleri

Taş Mektep’in yanından yukarı çıkıldığında Tarihi Trilye Çamlı Kahve‘ye ulaşıyorsunuz. Trilye’nin balkonu tabir edilen tarihi Çamlı Kahve’de asırlık çınarların altında, denize ve zeytin bahçelerine nazı çayınızı kahvenizi için, dinlenin. Püfür püfür esiyor ve manzara nefis. Tam bir tepe olduğu için çevredeki yöreler kuşbakışı görülebiliyor. Çam ağaçlarının ve güzel bakımlı bir bahçenin ortasında, denize en yakın masaya oturup keyfini çıkarın. 18 çeşit kahvaltılığın 25 TL olduğu Çamlı Kahve’de hafta sonu yer bulmak biraz zor olabilir. Araç ile gelenler için otoparkı mevcut. Çamlı Kahve’den ileriye doğru uzayan yolu takip ettiğinizde bu defa Tirilyeli Kadinlar Kooperatifi’nin işlettiği diğer bir mekana ulaşıyorsunuz. Burası da yeme içme için diğer bir alternatif.

6. Fatih Camii

Trilye Camii

Eski ismi St. Stephanos Kilisesi olan  kilise, bugün Fatih Camii olarak kullanılıyor. Kapısında Hicri 968, Miladi 1560 yazılı olan Bizans sütun başlıklarına sahip. Fatih Cami yanında yer alan Osmanlı Hamamı (Avlulu Hamam), Yavuz Sultan Selim tarafından yaptırılmış. Bugün kültür merkezi olarak kullanmak için restore ediliyor. Hamamın yapım tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte tahminler 16. yüzyılı işaret ediyor.

7. Atatürk Meydanı ve Yat Limanı

Trilye Sahil

Tirilye sahil şeridinde ufak bir yürüyüş hattı ile yat limanı bulunuyor. Meydanın hemen yanındaki plajdan denize de girilebiliyor. Öğleden sonraları dalgalı burası. Yine Kadın Kooperatifi ile Çamlı Kahve’nin aşağı kısmında da denize girilebiliyor. Plaj daha çok siyaha çalan taşlardan oluşuyor.

8. Trilye Köylü Pazarı

Trilye Köylü Pazarı

Atatürk Meydanındaki liman kısmında el işi hediyeliklerin bulunduğu ufak tezgahlar var. Tamamen organik ürünlerden oluşan pazarda zeytin, zeytin yağı, turşu, salça ve reçel yerli ve yabancı turistler tarafından yoğun ilgi görüyor. Köylü Pazarındaki tezgahlarda, kadınlar kendi hazırladıkları nefis zeytinlerini, kendi yaptıkları turşuları, portakal, ayva reçellerini, acılı soslarını tattırıp satıyorlar. Hangisini alacağınızı şaşırırsınız. Köy kadınlarının kendi tarlalarından toplayıp, satışa çıkardığı zeytinler doğallığı ve uygun fiyatıyla alınması gereken ilk şey.

9. Medikion Manastırı

Tirilye’den Eşkel Limanı’na giden karayolu üzerinde yer alıyor. Kuzeybatısında Rum Mezarlığı var. İlk inşa edildiğinde Hagios Sergios’a adanmış, 11. yüzyılda adı değiştirilerek Medikion Manastırı olmuş.  8. yüzyılda kurulduğu bilinen ve çiftlik olarak kullanılan manastırın yalnızca duvarlarıyla, her birinin ağırlığı 200 kilo gelen görkemli giriş kapılarıyla günümüze ulaşabilmiş.

10. Kapanca Limanı

Tirilye’de Roma Dönemi’nden kalan Kapanca Bölgesi’ndeki antik liman her tarih döneminde en önemli kıyı ulaşımının stratejik nokta olmuş. Kapanca Limanı bereketli topraklarından elde edilen zeytin ve diğer ürünlerin İstanbul’a gönderildiği, ticaret açısından önemi büyük bir liman kentiydi.

Trilye Çarşısı

Trilye zeytini

Trilye halkının başlıca geçim kaynağı zeytin ise dünyaca ünlü. Trilye zeytini gerçekten başka zeytinlere benzemiyor. Başka yerlerde bulmak da mümkün değil, bu yüzden köylüler daha sonra isteyenlere zeytinleri kargo ile gönderiyorlar.  Zeytin ve yan ürünlerini burada her köşeden almak mümkün.

Orta boyda, küçük çekirdekli ve çekirdeği meyvesine yapışmayan Trilye zeytini salamura yöntemiyle 3-4 yıl saklanabiliyor. Ayrıca olgunlaşmış yeşil zeytinlerden kırma, çizme ve az tuzlu konserve zeytin üretiliyor. Yörenin zeytini yağ yapımı için de çok uygun.

Günümüzde yöre halkının %90’ı geçimini zeytincilikle sağlıyor. Trilye’de balıkçılık eskiden olduğu gibi bugün de önemli bir geçim kaynağı.  Trilye’de bağcılık, şarapçılık, ipekçilik de geçmişte kalan uğraşlar arasında yer alıyor.

Trilye Nerede

Tirilye’ye nasıl gidilir

İstanbul’dan araçsız gelecekler için en kolay yol Mudanya’ya kalkan deniz otobüsüne binmek. Deniz yolunu katınca İstanbul Trilye arası 135 km. En basit ulaşım seçeneği İDO ya da BUDO ile denizden gitmek. Araba varsa İDO feribotuna, araba yoksa İDO ya da BUDO deniz otobüsüne binin. İstanbul Yenikapı’dan deniz otobüsü ile Mudanya’ya geldikten sonra, oradan yarım saatte bir kalkan minibüslerle Trilye’ye gidiliyor. Trilye Mudanya arasındaki yol zeytinlikler ve doyulmaz manzaralar ile dolu 10 km’lik kıvrılarak giden bir yol.

İstanbul‘dan Bursa yönüne otomobili ile gidenlerse Gemlik’i 3 km. geçtikten sonra Engürücük sapağından girerek Kurşunlu, Güzelyalı, Mudanya üzerinden Trilye’ye varabilirler. Yol biraz virajlı olduğu için dikkat etmek gerekiyor. Yol güzerganında bazı izleme yerlerinde mola verip manzaranın keyfini çıkarın. İstanbul-Trilye arası araçlar yaklaşık 2,5-3 saat sürüyor. Bursa-Trilye arası ise 40 km. Ayrıca Trilye’den güneye giden ve nefis manzaralar sunan bir karayolu sizi İzmir yoluna bağlanıyor.

Trilye, Mudanya

Trilye’de ne yenir

Tirilye sahilinde, ailelerin işlettiği tahta masalar ve rengarenk örtüleriyle balık lokantaları ile çay bahçeleri bulunuyor. Lambalı radyosundan hala şarkılar yükselen ve özel ambalajında zeytinyağı ve hediyelik eşyalar bulabileceğiniz Savarona Restoran’dan başka Liman Restoran, Taş Mahal Restoran, Şekerev, Mahur ve Türk yemekleriyle ünlü Mehmet Ali Restoran gidilebilecek lezzet durakları.

Trilye’de sofraların baş tacı zeytin, zeytinyağı ve balık. Mevsimine göre balık yemek en iyisi, Trilye barbunya balığının ana vatanı. Yemeklere esas lezzet Trilye zeytinyağı. Bu yüzden önce o meşhur zeytinyağına geleneksel olarak kekik ve pul biber ekip odun ekmeği banılıyor.

Bursa Trilye otelleri

Osmanlı’nın son döneminden kalan yenilenmiş Trilyali Butik Hotel‘de panoramik deniz manzarası ve benzersiz olarak dekore edilmiş odalar bulunuyor.

Deniz kıyısına sadece 400 metre mesafedeki Trilye Kaplan Hotel, Bursa Trilye otelleri arasında.

Mudanya sahili denize girmek için pek uygun değil ama yöredeki turizm belgeli tek tesis Montana Otel hem turistik amaçlı hem de iş toplantıları için gelen konukları ağırlıyor.

Trilye köyü, zeytinleri, tarihi yerleri ve tertemiz havası ile özellikle İstanbul’dan yapılacak günübirlik geziler için bire bir. Bu şirin beldeye henüz turistik bir yer demek güç, çünkü hâlâ köy atmosferini muhafaza edebilmiş. Trilye’nin Rum mimarisinin muhteşem örnekleri olan evleri ise bakımsız ve biraz hüzünlü de olsalar, sıra sıra saksılardaki çiçekleri, zarif pencereleri, ilgi çekici kapıları ile gülümsemeyi sürdürüyorlar.

Önceki makaleBergama’da Gezilecek Yerler
Sonraki makaleTarihi Balasagun Şehri, Kırgızistan

Seyahat Yazarı, Blogger. “Yolda olmak” duygusuna âşık birisi. 14 yıl çalıştığı şirketiyle yolları ayrılınca, hayallerinin peşine düşüp, uzak masal ülkesi Yeni Zelanda’ya gitti. 22 ay boyunca Okyanusya ve egzotik Asya ülkelerinde seyahat etti.

55 YORUMLAR

  1. Yazınız çok yardımcı oldu. Teşekkür ederim. Gerçekten huzur dolu atmosferiyle insanı dinlendiren bir yer Tirilye. Hele sonbaharda ayrı bir güzel…

  2. Gecen hafta sonu oradaydım, cok güzel bir tarihi yapısı var cok sevdim,fakat bu yapilarin restorasyona ihtiyacı var, mesela taş mektep çok güzel ama harabeye dönmüş, korumuyoruz..değerini bilmiyoruz maalesef…Denizi de kirliydi! Plajda mangal yapmak yasak! Jandarma uyarisina rağmen İnsanlarimiz mangal yapıyorlar. Yazık 🙁

  3. Çok güzel Şirin bir yer. Sakın mükemmel balık restaurantları vardır taze leziz balık yerim diye hayal etmeyin. Yok öyle bir şey. En güzelinden kazık yer aç olarak çıkarsınız.

  4. Ege’nin mübadil köylerinin kendine has sımsıcak bir atmosferi var, Mudanya’yı pek severim. Bir yaziyla, birkac fotografla bile Trilye beni kendine hayran birakti (:

  5. Armutlu tatil köyünden Melekler Adası seferini duyduk katılalım dedik Trilye çıktı
    Beklediğimizden iyiydi açıkçası. Ev yemekleri yapan bu şirin restorana uğrayın derim, hizmeti ve yemekleri güzeldi ☺️

  6. Benim gibi gezme meraklısı birisi için yazılarınız ve resimleriniz küçük bir kitapçık gibi olmuş. Kolay, anlaşılır ve samimi. Daha önce Bursa’da bulunmuştum fakat bu küçük tarih kokan köyden sizin sayenizde haberdar oldum. Çok şirin bir Rum köyü. İlk fırsatta rotamı oraya doğru çeviricem ve benim için talı bir keşif olacak. Şimdiden sabırsızlandım. Teşekürler…

  7. Onur akgül beye cevaptır mc donalsta 1 kişi 22 tl yiyor tirilyede denize karşı adam başı 35 tl yemişsiniz çokmu?

  8. Gidin, görün, gezin. Denize karsı kahvaltı yapın, zeytin satan teyzelerle konusun, eski konağın önünde fotoğraf cekinin. Gitmişken el yapımı kukla da edinin. Aklınızı orada bırakmayın ama.;-)

  9. Çok güzel evet. Zeytınyagı ve zeytın almıştık gıttıgımızde. Tepedekı cay bahcesındekı manzara da muhtesem.

  10. Türkiye’nin kayak merkezi Uludağ’da onlarca otel bulunmaktadır. 1. Ve 2. Oteller bölgesi olarak adlandırılan turizm yörelerinde, zirveye yakın yerde konumlanan tesislerin çoğunda farklı mesafelerde pistler de mevcuttur.

  11. Annemin gördüğü trilye rumların gittiği zamanki köyü ben görmedim. İhtişamını anlatırdı benim gördüğüm trilye’yi de yorumu yapanlar görmemişler. O zamanlar okul bütün ihtişamıyla ayaktaydı ve okul olarak işlevini yerine getiriyordu. Bazı evler yine bakımsız ve yarı harebeydi ama şimdi eski Trilye den birşey kalmamış. Çamlı kahve ise nerdeyse tüm çamlarını kaybetmiş. Çok üzücü tabii ama gerçek.

  12. Çocukluğumun güzel yaz günlerinin geçtiği Mudanya!… Sahilden kıyı kıyı yüzerdik Tirilye’ye arkadaşlarımızla buluşmaya…

  13. Trilye dünya güzeli bir yer ne kadar uğraşılsada hala o tarihi kokusu kaybolmamış. en tepedeki o korkunç sozumona otele yeni beton evlere rağmen trilye hala güzel

  14. Hoşgelmişsiniz 🙂 Harika yerdir. Tarihi okulu gezmeniz gerek. Tepedeki çay bahçesine uğramanız gerek. Kitaplara konu olan yer orası…

    • Benim memleketim Trilye.Orası sit alanıdır.Apartman bir,bilemediniz iki tanedir.Tarihi evlerin Arasında yapılan yeni Yapılar da en fazla 3 katlıdır.Asıl bizim çocukluğumuzda çok daha güzeldi.Havası çok güzeldir,yazın sürekli esen bir Havası vardır.Sadece insanları biraz tembeldir

    • Tarihi evlerin kötülüğüne gelince de,o evlerin sahiplerinin çocukları genelde Bursa,çoğunlukla Istanbul da yaşıyorlar.İster istemez bir ilgisizlik oluyor.Bizler gibi senede bir iki kez ziyaret yapıldığı için,bakımsız olabiliyor.

  15. Trilye’de pek bir nuamra yok, eski evlerden pek eser kalmamış, sahil kısmı ise betonla örtülmüş, doğal yanı yok.

  16. Kesinlikle karnınız tok gidin. Sakın şaşıp yanılıp da sahildeki restoranlardan birine oturmayın yemek yerine kazık yiyosunuz. Tirilye restorantta 2 kişi gittik ve ızgara levrek+4 tane mantar+salata+1 miller bira+1 ıce tea+salata =140 TL hesap ödedim. Öncesinde aparatif diye 10 tane zeytin getirdiler masaya sormadan etmeden. Megersem 10 zeytinin fiyatı 15 TL imiş. Yanlış degil 140 TL. Dolandırıyolar sonra da arkanızdan gülüyolar.

  17. Tirilye, köhne bir tarih görmek isteyenlerin gideceği bir yer. Sadece doğası güzel. Balık diye bir şey yok. Sahilde bile şoklanmış balığı satıyorlar, hatta tekne de bile aynı. İskeleye girişte sağda ismi lazım değil bir kadın balık yapıyor. Yediğime pişman oldum. Meşrubatların tanesini 5 liraya verdi, neyse dedik. Köylü pazarında aynı zeytinyağı, birinde 15 iken diğerinde 20 lira. Kısaca gezin ancak sadece fırından tombul ekmek alın derim, hepsi o kadar.

  18. Savarona restorana gittim deniz levrek 1 kg lik siparis ettim. 500 gr lik saman gibi bir balık getirdiler. Sadece beni dolandırdilar, hayatındaki en rezil yemeğe 100 TL ödedim. Yabancı görünce kandırıyor dikkat.

  19. Buraya gidenler mutlaka Tirilye zeytini almalı. Çok leziz, yine zeytinyağı ve diğer reçeller…. Tarihi çamlı kahvede börek yiyip çayınızı için ve manzarayı izleyin. Çok güzel.

  20. Bir yandan çirkin ve sıradan apartmanlar, evler; diğer yanda cumbalı, 2 katlı taş ve ahşap evler. Eski evlerin durumu çok kötü. Ancak deniziyle, manzarasıyla, temiz havasıyla bir havtasonu kaçamağı yapılacaşk bir yer. İstanbul’a da çok uzak değil. Günübirlik gezi için uygun.

  21. Trilye’ye baharda gidin ve zeytin ağaçları arasında tepeye tırmanıp harika manzarayı izleyin. Tirilyeli Kadinlar Koperatifi’ne uğrayıp orada börek yiyin, çay için ve manzarayı izleyin. Başka bir yer Triliye, tarihi, mimarisi güzel, doğası da.

    • Her sokağının tarih koktuğu eski ve güze bir Rum köyü olan Trilye. Ancak eski binaların hali içler acısı. Oysa tadilatı yapılsa turizme kazandırılsa halk da kazanır turizmimiz de kazanır. Yeni yapılan sıradan çirkin yapıların arasında eski görkemli binalar evler kaybolmuş durumda.

DÜŞÜNCELERİNİZİ BİZİMLE PAYLAŞIN, YORUM YAZIN!

Please enter your comment!
Please enter your name here