“Haritada Laos’u göster bakayım?” desek belki de birçoğumuz onun nerede olduğunu göstermesi zaman alacaktır. Tayland, Kamboçya ve Vietnam ile Çin arasındaki bu ülke tarihte dünyanın en fazla bombalanan ülkesi unvanını taşıyor. Hâlbuki Laos, Amerika’nın Vietnam’la giriştiği savaşa dâhil bile olmamıştı. Dün geldiğim Nong Khiaw’dan güneyde Phonsavan’a kadar olan bu bölge Vietnamlı gerillaların sığınağıydı. Buradan geçirilen silahlar güneye ulaştırılıp Amerika’yla yürütülen savaşta kullanılıyordu.

İşte, ABD 1965’ten 73’lere kadar bu savaşta bu gerillaları durdurmak için bu bölge üzerinde otalama her 8 dakikada bir bomba bırakmış. Bırakılan bomba miktarı 2 milyon ton! 60.000 sortiyle bombalanan bu topraklardaki kasabalar, tarihi yerler, köyler yok edilmiş, doğa zarar görmüş. Düşünün, Laos savaşta bile değilken ABD ülkenin km karesine ortalama on ton bomba bırakmış!

Gizli Savaş adıyla tarihte bilinen bu savaşta atılan bombaların üçte birinin hala patlamadığı düşünülüyor. Dâhil olmadığınız savaşta başınıza bomba yağıyor ve savaş bittikten onlarca yıl bile sonra çocuklarınızın canını almaya devam ediyor. Her savaş çirkindir, ama Laos’un hala etkisini yaşadığı bu savaş savaşların en çirkinlerinden.

Muhteşem Dağlar Arasında: Nong Khiaw’dan sabah otobüsüyle ayrılıp Phonsavan’a gitmek istemiştim. Ancak yolda gece 10’da bir kasabada aktarma yapmak için diğer yönden gelecek olan otobüsü beklemek bana güvenli gelmediği için Luang Prabang’a geri dönüp oradan (40000KIP,9TL) Phonsavan’a geçmeye karar vermiştim. Bu Ankara’dan Antalya’ya gitmek için önce İzmir’e gitmeniz gibi bir şey yani. Neyse ki yollar beni ben yolları seviyorum.

8 saatlik zorlu bir yolculuk sonrası Luang Prabang’da bir gece kalıp ertesi sabah Phonsavan yoluna düştüm (130000KIP, 30TL).  Sabah 8’de başlayan yolculuğumuzdan 10 saat sonra ancak Phonsavan’a varabildik. Yolda minibüsümüz bozuldu, tamiri sonrasında da birkaç yerde mola verdik. Doğa kelimesini bu yollarda anlamını buluyordu. Sisler arasında, yemyeşil orman içerisinde uzayıp kıvrılıp giden yollar,  yol çevresinde basit ama huzurlu tektük köyler, arada bulutların arasından sızan ışıklarla fark edilen, uzaklarda yükselen dağlar ve dağlar… Çok bozuk yollarda, konforsuz ve dar koltuklarda oturarak uzun süren ama güzel olan bir yolculuktu.

Xieng Khouang eyaletinin başkenti olan Phonsavan, 1970’lerin sonlarında, II.Indochina Savaşında yok olan eski tarihi başkent Muang Khoun‘un yerine kurulmuş. Yıl boyunca serin olan iklimiyle güzel ve serin bir havaya sahip.

Kasabanın ana caddesinde şöyle bir dolaştığınızda ilginç kafeler görmeniz mümkün. Bunları ilginç kılan ise dekorasyonlarında kullandıkları savaş malzemeleri elbette. Kafelerin duvarlarına serpiştirilmiş bombalar, mayınlar,  girişte, kapı önlerinde insan boyunu geçen adına füze mi denir, bomba mı denir her neyse onlar ve fotoğraflar ile dolu.

Phonsavan tatil geçirmek için gidilebilecek güzel bir kasaba değil, ancak kırsal alana dağılmış ahşap evlerden oluşan köyler, etrafta otlayan inekler ve çam ormanları ile güzel bir doğaya sahip. Tarihi geçmişi, gizemi hala şimdilerde bile tam anlaşılmamış küpleri: Plain of Jars sebebiyle benim gibi gezginleri buraya çekiyor.

Day 585: Loas:18 Phonsavan, 10 Mart 2012

4 YORUMLAR

  1. Google translate does me wrong here. What war was it that dropped bombs over this part of Laos? An extension of the Vietnam war? I had never heard that.

DÜŞÜNCELERİNİZİ BİZİMLE PAYLAŞIN, YORUM YAZIN!