Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra kurulan 20 yıllık sınır komşumuz Gürcistan’ı çok ama çok merak ediyordum. Kazakistan’da yaşadığımız yıllarda haçapuri, hinkal, şaşlık ve yarı tatlı kırmızı şaraplarına hayran olduğumuz Gürcü mutfağını hemen dibimizdeki Batum’da bizzat yerinde gidip görelim dedik. Neticede Gürcistan bizim sınır komşumuz, bu mutfağı tanımak ta bizim boynumuzun borcuydu.

Batum’da bir lezzet hazinesi yatıyor, gelip buralara Gürcü mutfağınız keşfetmeniz lazım. Benim yazılarımı devamlı takip eden, gastro turist yani yerel yemeklerin peşinde koşan, yemek yemeyi seven arkadaşlara Batum’a mutlaka gelmelerini tavsiye ediyorum. En azından bir Doğu karadeniz turu yaparsanız, ne yapın edin mutlaka Batum’a da uğrayın. Kesinlikle bizim Doğu Karadenizdeki lokantalardan çok farklı çok daha kaliteli yerler bulacağınıza eminim. Güzel bir seramik tabak, temiz bir masa örtüsü, kaliteli bir servis peçetesine ve iyi bir şaraba doğu karadenizdeki bir restaurantta rastlamanız çok zor.

Loplopculer
Löplöpçüler

Gürcistan’a gitmeden önce nerelerde yenir hazırlığını her zamanki gibi önceden yapmıştım. Otelde kahvaltı almayıp sabah erkenden şehrin içinde dolanmaya başladık, amaç belli Shemoikhede Restaurant’da (Zhordania Street: 8) kahvaltı etmek.

Shemoikhede Restaurant şık döşenmiş nezih bir yer. Ama burada öyle zeytin, peynir, domates, yumurta yok. Buraya gelmemizin esas sebebi üstad Vedat Milor’un hapur hupur götürdüğü hinkal ve haçapuriden yemekti. Ama hem Gürcü’ce hem de İngilizce hazırlanmış menüyü görünce benim gözüm döndü ve başladım Gürcü mutfağının en temel yemeklerini sıralamaya. Harço çorbası, sulguni peyniri, haçapuri, hinkal ve içecek olarakta tarhunlu ve limonlu gazoza benzer bir meşrubat söyledik.

Masaya ilk önce Natakhtari marka meşrubatlarımız geldi. Gürcüler yerli meyvaları kullanarak çok güzel gazozlar yapıyorlar. Limon gazozu hadi neyse ama, tarhun otu ile yapılan gazoz oldukça ilginçti.

Meşrubatın rengi yemyeşil, tadını tarif etmek ise zor. Tarhun otu bizde çok kullanılan bir ot değildir. Nane yaprağına benzer ama biraz daha ince uzun bir yapısı var. Fransız mutfağının da vazgeçilmezi olan tarhun otu iştah açıcıymış, vücuttaki fazla suyun atılmasına yardım edermiş. İlginçtir hıçkırığı da kesermiş. Lemonade denen limonlu meşrubatın ise rengi yok, şeffaf su gibi. Fantanın limonlu versiyonu diyebiliriz. Hem ferahlatıcı hem de çok tatlı değil. Tarhunlu gazoza göre bizim damak zevkimize daha yakın.

Harço çorbası
Harço çorbası

Gürcülerin milli çorbası olan Harço pirinçli şehriye çorbasına benziyor ama içinde kuşbaşı et var. Ayrıca üzerinde de maydanoza benzer yapraklar var. Fakat bunlar maydanoz değil, kişniş otu. Taze kişniş otu da Türk mutfağında pek kullanılmaz, ancak tohumu düğünlerde badem şekerinin yanında filan olur. Taze kişniş ise görüntü olarak maydanoza çok benzer, ama lezzet olarak oldukça farklıdır.

Çorbanın içinde kuşbaşı kuzu etleri cirit atıyordu. Hafif yağlı bir et olduğu için çorbaya çok muazzam bir lezzet vermişti. Sabah sabah hem boğazımızı açtı, hem de midemizi rahatlattı. Uzun zamandır böyle lezzetli bir çorba içmemiştim.

Sulguni peyniri Batum civarında üretilen en meşhur peynirlerden biri, Gürcülerin gurur kaynağıdır. İnek sütünden yapılırmış, bizim köy peynirine çok benziyordu. Tuzsuz olduğu için gayet hafif, löplöp gidiyor. Aslında bu peyniri akşam yiyip, yanında da güzel bir beyaz Gürcü şarabı içmek lazım ama sabah sabah şarap işine hiç bulaşmadık.

Sulguni peyniri
Sulguni peyniri

Şarap yerine peynirler ile beraber güzel bir ekmek yedik. Son zamanlarda bende beyaz somun ekmeğe karşı bir antipati oldu. Değişik ekmek cinslerine daha çok ilgi duyuyorum. Menüde lavaş yazıyordu ama gelen ekmek bildiğimiz lavaşlara göre daha değişikti, daha çok ramazan pidesine benziyordu ama daha inceydi. Odunla yanana tandır fırının içine yapıştırmak suretiyle pişirilmişti. Dışı çıtır, içi yumuşaktı, lezzeti yerindeydi.

Haçapuri, Gürcü mutfağının başrol oyuncularındandır. Gürcistan’nın her bölgesinde haçapuri farklı usullerde yapılıyor. Bölgelerin isimlerine göre de haçapuriye isim veriliyor. Biz o gün menüden Mengrelian usulü haçapuri istedik. Mengrelian usulünde, hem hamurun ortasında hem de üzerinde peynir bulunuyor. Üstteki peynirler fırında pişerken iyice kızarıyor. Ortadakiler ise açık aleve maruz kalmadığı için iyice yumuşayıp hamurun arasında eriyor. Hamuru ısırmanızla birlikte ortasındaki sıcak peynir akıyor dikkat edin, ağzınızı yakabilir. İnanılmaz güzel bir lezzet, insan nasıl yorum yapacağını şaşırıyor.

Meğer mengrelian usulü haçapurinin işçiliği çokmuş. Önce hamur açılırmış, sonra üstüne peynir konurmuş, sonra bohça gibi kapatılıp hamur tekrar açılırmış. Böylece konulan peynirler iki hamurun arasında kalırmış. Sonra üstüne tekrardan peynir konulurmuş. Bunu beğenmiyecek bir vatandaş düşünemiyorum.

Mengrelian-Hacapuri
Mengrelian usulü haçapuri

Sırada Gürcü mutfağının assolisti Hinkal var. Türkiye’de mantı, İtalya’da ravioli, Çin’de wonton, Rusya’da pelmeni olarak karşımıza çıkan et dolgulu haşlama hamur işine Gürcistan’da hinkal deniyor. Hani Kayseri mantısı için “bir kaşıkta kırk tane olması lazım” derler ya, bu hinkalin herhalde küçük değil, büyük olması makbul. Çataldan bile büyük boyutlardaydı.

Hamur yuvarlak olarak açıldıktan sonra içine kıyma harcı konmuş, sonra da bohça gibi tepeden birleştirilmişti. Daha sonra 10 dakika suyun içerisinde haşlanıp servis edilmişti. Yoğurttur, sostur, salçadır hiç bir makyaj yok! bu şekilde pek ilgi çekiçi görülmese de esas hazine içeride.

Bu hinkalı bir lokmada yemek her baba yiğidin harcı değil, benim bile! Öyle çatal bıçakla yemek olmaz çünkü hamurun içinde et ve etin suyu var. Bıçakla kesip hamuru dağıtırsan suyu ziyan olur. O yüzden tepesindeki birleşim noktasından tutup ters çevirmek lazım. Üst taraftan küçük bir ısırık alarak işe başlıyoruz. Hamuru bizim mantılardaki gibi çok yumuşak değil, diri diri dişe geliyor. İçeride büyük bir parça kıyma var. Süt danasından yapılmış, lezzeti artsın diye soğan da rendelenmiş. Çiğ olarak hamurun içine konan yağlı kıyma haşlanırken suyunu salıyor ve bu su hamurun içerisinde hapsoluyor. Hamuru ilk ısırdığınızda işte bu suya ulaşıyorsunuz. Burada çok dikkatli olmaz lazım, aman suyu dökülmesin.

Hinkal-Loplopculer
Hinkal

İşte bu resim görebileceğiniz gibi en az iki çorba kaşığı dolusu et suyu hamurun içerisinde kalmış. Bu suyu hüpletmek suretiyle biraz hamurdan biraz da etten ısırıyorsunuz. Çok muazzam bir şey. Olurda bir gün hinkal yerseniz çok rica edeceğim şu hüpletme olayını bizzat kendiniz yaşayın, yarım sayfadır neler anlatmak istediğimi o zaman çok daha iyi anlayacaksınız.

Biz çorbaydı, haçapuriydi, hinkaldı derken ikişer adetle yetindik. Ama yan masadakiler hiç ıvız zıvıra girmeyip, sadece hinkal yediler. İki tabak dolusu dumanı tüten tabakların fotoğrafını çekerken bütün hücrelerimiz mutlulukla doldu.

Shemoikhede Restaurant’ta iki kişi doyasıya yedik, içtik hesap çok komik 27 Lari (25 TL). Yolunuz Batum’a düşerse ne yapıp edin bu lokantaya uğrayın. Düşmezse de sırf burada hinkal yemek için düşürmeye çalışın derim.

Batum
Batum

Yemek sonrası bir kaç saat şehir merkezinde dolaştık. Batumda gezilecek yerler arasında Batum Limanı, Orta Camii, Batum Bulvarı, Rustavelli Caddesi, Europe Meydanı, Shareton Hotel, Nuri gölü, Chavchavadze Caddesi ve Tiflis Meydanı var.

Batum gelişmekte olan bir şehir. Bazı sokaklar sanki savaştan yeni çıkmış gibi sefalet görünse de bazı mahalleler ise Rus mimarisinden etkilenmiş. Binaların yapıları, ışıklandırmaları, parklar ve sokaklardan etkilenmemek mümkün değil.

Akşam yemeği için yine Vedat Milor’un çekim yaptığı Magrul Lazuri Restaurant’a gittik. Mekan şehrin 5-6 km doğusundaki Makhinjauri istasyonunun tam karşısında, yerel lezzetleri keşfedebileceğiniz kaliteli bir restaurant. Sınırın diğer tarafındaki Hopa lokantaları ile alakası yok, dikkat çekici bir kültür farkı var. Masalarda önce beyaz örtü, üstüne de bordo örtü konmuş.

Gürcistan‘ın şarapları ünlüdür. Özellikle yarı tatlı kırmızı şarapları dünya literatüründe isim yapmıştır. Burada şarapları uluslararası piyasanın zevkine göre değil, kendi zevklerine göre yapılır. Kindzmarauli, Hvanckara cinsi üzümler ile yapılan kırmızı şaraplar ise en önde gelenlerdir. Biz o gece Teliani Valley marka Kindzmarauli aldık.

Teliani Valley marka Kindzmarauli
Gürcü şarabı: Kindzmarauli

Cevizli patlıcan Gürcülerin ilginç mezelerinden biriydi. Patlıcanlar uzunlamasına dilimler halinde kesilip kızartılmış, sonra arasında Satsivi denilen cevizli tarator sosu sürülüp katlanmış. Üstüne bir kat daha cevizli sos sürülüp, birer nar tanesi konmuştu. Cevizli sos bana o çerkez tavuğundaki sosu hatırlattı. Yağda kızarmış patlıcanlar hani bazen içinizi bayar ya, cevizler işte tam o açığı kapatacak tok lezzeti aşılıyordu.

İlk sıcak yemeğimiz güveçte kuzu eti! Hafif yağlı kuzu eti domates salçası ve biraz sarımsakla birlikte toprak güvecin içerisinde pişirilmiş, servis edilmeden hemen önce de üstüne kuru soğan ve kişniş yaprağı konmuştu. Etler hem pamuk gibi olmuş hem de domatesin lezzetini içine almıştı. Üzerine konan çiğ kuru soğan parçaları ise oldukça yakışmıştı. Tam dibi sıyırılmalık bir tabaktı, hakkını verdik gerekini yaptık.

İkinici kebabımız işe Gürcülerin şaşlık dedikleri kuzu şiş. Nedense şişte pişirilmiş kuzu etleri daha sonra güvece konup servis edilmişti. Hem kemikli kuşbaşı var, hem de kemikli kaburga eti. Bir önceki yemekteki gibi üzerine biraz soğan parçaları kesilmişti.

Satsivi
Satsivi

Gürcülerin kebap kültürü biraz renkli, çeşit çeşit sosları var. Bizde malesef olmayan domates sosu ve erik sosunu garsonun özel tavsiyesi ile ısmarladım. Domates sosunun içinde taze soğan ve taze kişniş var. İnce rendelenmiş domateslerle birlikte uzun süre pişirildikten sonra soğutuluyor. Tkemali denilen erik sosu ise apayrı bir olay. Rengi kahverengi, hafif ekşi bir tadı var, özellikle ızgara kuşbaşı ete çok yakışıyor.

Tahminimce bu hayvanlar zamanında sunni yemle değil, doğal yemle yetiştirilmiş. Hal böyle olunca yemeğin lezzetine kesinlikle ciddi bir katkısı olmuş. Bizim kuşbaşılar pamuk gibiydi. Üçüncü kebabımız ise (Lüle Kebap) ince lavaşa darılmış dürüm halinde geldi. Adana kebaba benzer kıymadan yapılan bir kebaptı. Dürümün üzerine ise boylu boyunca sumak serpiştirmişlerdi. Kıymanın eti biraz yağsız geldiği için beni pek sarmadı. Aslında tadı fena değildi ama bizim alışık olduğumuz yağı şıpır şıpır damlayan Adana kebabının lezzetinden çok uzaktı.

Şaşlık
Şaşlık ve Tkemali

Batum Otelleri

Batum otel konusunda oldukça gelişme gösterdi ve çok yeni oteller açıldı. 5 yıldızlı Batum otelleri olarak Sheraton Batumi Hotel, Intourist Palace HotelRadisson Blu Hotel Batumi ve Divan Suites Batumi öne çıkıyor. Bunların dışında çok sayıda yıldızlı oteller de bulunuyor. Bu otellerde kahvaltı konaklama fiyatına dahil açık büfe olarak veriliyor.

Piazza HotelLegacy HotelBatumi World Palace ise orta ve üstü bütçelilere hitap ediyor.

Düşük bütçeli gezginler TJ HostelBatumi Globus Hostel ve Guesthouse in Batumi gibi sırt çantalılar için uygun hostelleri tercih edebilirler.

Hotelscombined.com sitesinden Batum otel rezervasyonunuzu güvenle yapabilirsiniz. En uygun Batum otellerini bulmak için tıklayın.

Sebze şaşlık Gürcü Mutfağı’nda olupta bizde olmayan bir kebap çeşidi. Bizde kebabın yanına genelde domates, biber közleyip getirirler. Ama Gürcüler eti sade getiriyorlar, sebzeleri ise ayrı bir kebap olarak sayıyor. İki çeşit biber, mantar, bol domates közlendikten sonra yanında da dört parça kızarmış patlıcan dilimi ile gelen tabağımız mükemmel görünüyordu.

Etle arası çok iyi olmayan kişilere kesinlikle tavsiye ederim. Sebzelerde öyle bir lezzet var ki, sanki hepsi o sabah yeni bahçeden toplanmış gibiydi. Belli ki Gürcü kardeşlerimiz toprak anayla hala iyi geçinmeye devam ediyorlar. Zira sebzeler unutmaya başladığımız tadların hala varolduğunu müjdeliyordu.

Şu bizim lüle kebabını biraz da sebzelerle sosla filan süsleyip dürüm yapayım dedim ki bu sefer çok başarılı oldu. Biraz közlenmiş biber, biraz közlenmiş soğan, biraz da domates sosundan koydum, işte o anda film koptu. Etin kendi öz suyu belki yoktu ama sosuyla sebzeleriyle birlikte kebabın tadını tüm hücrelerimde hissettim.

Tatlı faslı ise bizim için çok özel oldu. Siz hiç hayatınızda “Ballı cevizli fırınlanmış elma” yediniz mi? Garsonun tavsiyesi ile aldığımız bu tatlının sırrı sanırım çok bol malzemenin bulunduğu bir coğrafyada olmamızdı.

Balli-Elma
Balli Elma

Hafif ekşi yeşil elmanın üst tarafı şapka gibi kesilmiş, sonra içi oyularak cevizli ballı bir harç konmuş, daha sonra şapkası kapatılarak odun fırınında pişirilmişti. Balın tatlısı ekşi elmanın içine işlemiş, ceviz ise tam anlamıyla cila olmuştu. Bu kadar doğal, bu kadar lezzetli, bu kadar basit bir tatlının ne kadar hafif ve etkileyici olduğunu tahmin edemezsiniz. Adeta içinden lezzet fışkırıyor. Tez zamanda bu tatlıdan evde yapmam lazım.

O gece soframız çok şık ve çok zengindi. Yemeklerin çeşidi boldu ama kalite hiç fena değildi. Yemekleri iyi yada çok iyi olarak değerlendirebilirim. Tüm yemekler için toplam yaklaşık 70 Lari ödedik. Magrul Lazuri’de güzel bir kırmızı şarap eşliğinde bu kadar uygun fiyata çok zevkli bir yemek yiyebilirsiniz.

Batum hakkında bilgiler:
Batum Gezi Rehberi
Karadeniz’de Bir Akdeniz Kenti: Batum
Batum Gezisi Hakkında Pratik Bilgiler
Batum Gezilecek Yerler
Batum Yapılacak ŞeylerBatum’a Nasıl Gidilir: Batum Uçak Bileti
Batum’da Ne Yapılır?
Batum Gece Hayatı
Gürcü Mutfağı: Batum Yemekleri
Batum Botanik Bahçesi

Batum Hakkında 5 Şey

Gürcistan’a vize gerekmiyor ve Batum Sarp sınır kapısından sadece 20 km ileride. Batum’da insanlar Türkler gibi çok misafirperver. Tek bir kusurları var, İngilizce konuşma oranı pek yüksek değil. Haçapuri ve hinkal Gürcü mutfağının iki ünlü vazgeçilmezidir, benzerleri Türkiye’de olsa da yerinde demekte fayda var. Gürcüler doymak için yemiyor, aynı benim gibi keyif için yiyorlar.  Batum para birimi GEL, yada diğer adıyla Lari; 1 Lari = 1,21 TL.

Yazı ve Fotoğraflar: Löplöpçüler

11 YORUMLAR

  1. Bizler de ailece arabamızla Gürcistan ve Azerbaycanı yaptık. İlave edeceğim tarhun ve kişniş doğu Anadolu’da cok kullanilan otlardır. Türkiye’de cennet gibi bir dünya yer var. Bu gavur memleketinde 1 tabak pilava 10 TL vermek istiyorsanız… Bugune kadar kullanmayanlar lütfen denesinler….

    • Uslubumuza dikkat edelim, musluman sanip da asıl gavurlar biz olmayalım. Bu düşüncelerle geriye gidiyorsunuz… Ne yazik

  2. Bende Batum seyahatimde Shemoikhede Restaurant’ına gitmiştim. Doğru bir seçim yaptığımı şimdi daha iyi anlıyorum. Ayrıca Batum denilince aklıma ilk gelen şey kesinlikle ‘haçapuri’. Sabah, öğlen, akşam 2 gün boyunca sıkılmadan yemiştim. Yanında da ‘lemonade’ adlı içeceklerinden içmiştim.

    Oraya dair özlediğim tek şey bu süper ikili. Mutlu seyahatler…

  3. Bilgilere cok teşekkür ederiz. Biz de ailece arabamızla Gürcistan ve Azerbaycan yaptık. İlave edeceğim tarhun ve kişniş doğu Anadolu’da cok kullanilan otlardır. Tarhun ozellikle yeşil mercimekle yapılan kesme çorbasın da kişniş Erzurum’un ayran çorbasında kullanılır. Bugune kadar kullanmayanlar lütfen denesinler. Guzellikler diliyorum.

  4. Afiyet olsun. Xingali ne yazıkki restoranlarda sadece domuz etinden (dana etiyle karıştırıyorlar) yapılır. Ona o kokuyu ve iğrenç lezzetini verende odur. Görünüyor ki Batum’da gezmişsiniz. 10 senedir burada ikamet ediyorum, farklı hiçbir şey görmedim. Sadece fuhuş ve Kumar için kurulmuş bir şehir. Türkiye’nin bu ihtiyaçlarını karşılıyor. Yoksa denizi hiçbir işe yaramaz, havası yazlık değil, 2 gün güneş 3 gün yağmur. Gidin Türkiye’de cennet gibi bir dünya yer var. Bu gavur memleketinde 1 tabak pilava 10 TL vermek istiyorsanız o başka. Gürcülerin bir yerleri kalktı, bizim sayemizde para gördüler. Bırakın açlıktan ölsünler.

    • Bu kadar kötülediğiniz, gavur memleketi dediğiniz bir yerde neden 10 yıldır ikamet ediyorsunuz ? Anlayamadım.. Anlayamıyorum… Anlatırmısınız ?

    • Çok ayıp bu yazdıklarınız. Utanın bence, sanki Türkiye’de her şey çok mu guzel? Sızın iğrenç bir şey yok mu? Ne yazık ki sızın gıbı ınsanlar, bu yorumları yazarken başka masum ınsanların duygularınızda oynıyorsunuz. Gurculer olmasaydı kım sıze temızlık yapardı acaba? Fuhuş ve ıgrenclık Turkıye’de o kadar dolu kı. Sız gormezdan gelıyorsunuz çunku ışınıze gelmıyor. Gürcistan iyi durumdayken sız açtınız bunu unutmayn. Sızın gıbı ınsanları mahvediyor bu dunyayı başka kımse değil. Gurcıstan harıtadayken Turkıye bıle yoktu, tarıh okuyun, ınsanların kulturunuzu tanıyın, saygı oğrenın ve sonra konuşun.

      • Bu kadar kötüledigin ülkede ne işin var? Ayıp ayıp kardeşligimizde sınır komşumuza b.k atma ayıp. Bir de oranın ekmeğini yiyip.

      • Size katılıyorum! Bu gibi negatif düşünenler egosu düşük insanlar dır, boş verin.
        Üstelik kendi tarihlerini ve farklı ülkeleri tarihlerini bilmeyen yaratıklar;cahiller.
        Bu gibi yaratıklar en iyisi hiç bir yere gitmesinler ve başka ülkelere kustukları o iğrenç sözleri kendilerin ne kadar basit olduklarını gösterir.

DÜŞÜNCELERİNİZİ BİZİMLE PAYLAŞIN, YORUM YAZIN!